Trong kỷ nguyên số, hình ảnh một đất nước không chỉ được tạo dựng qua những chiến dịch quảng bá chính thức, mà còn được hình thành từ từng câu chuyện, từng hình ảnh, từng trải nghiệm được chia sẻ trên không gian mạng. Với lợi thế về văn hóa, thiên nhiên, con người và những thành tựu đổi mới, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để nâng tầm thương hiệu quốc gia thông qua hệ sinh thái báo chí số, dữ liệu và công nghệ mới.
Từ quảng bá điểm đến đến kiến tạo hình ảnh Việt Nam trong tâm trí thế giới
Phát biểu đề dẫn tại tọa đàm, nhà báo Nguyễn Thị Sự, Phó Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam nhấn mạnh, trong thời đại số, hình ảnh quốc gia không còn chỉ xuất hiện thông qua các kênh truyền hình hay phương tiện truyền thông truyền thống, mà ngày càng được lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội, các nền tảng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và hệ sinh thái truyền thông toàn cầu. Chỉ với một thiết bị kết nối Internet, mỗi cá nhân đều có thể trở thành một “đại sứ truyền thông”, góp phần giới thiệu những giá trị văn hóa, con người, thành tựu phát triển của đất nước đến với bạn bè quốc tế.
Sau hơn 40 năm đổi mới, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế để xây dựng hình ảnh quốc gia trong môi trường số: một đất nước hòa bình, ổn định, thân thiện, giàu bản sắc văn hóa, năng động trong đổi mới sáng tạo và hướng tới phát triển bền vững. Tuy nhiên, trong môi trường truyền thông toàn cầu, nơi các quốc gia cùng cạnh tranh để thu hút sự chú ý của thế giới, việc quảng bá hình ảnh Việt Nam đòi hỏi sự thay đổi về tư duy, phương thức tiếp cận và năng lực công nghệ. Không chỉ là “giới thiệu Việt Nam”, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải kể được những câu chuyện có sức hấp dẫn, tạo cảm xúc và xây dựng niềm tin với công chúng quốc tế.
Theo tham luận của Tiến sỹ Phan Văn Kiền, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, môi trường số đã làm thay đổi sâu sắc cách thức hình thành hình ảnh quốc gia. Từ mô hình truyền thông một chiều, thế giới đang chuyển sang hệ sinh thái truyền thông mạng lưới, nơi nhiều chủ thể cùng tham gia kiến tạo hình ảnh đất nước.
Những câu chuyện về ẩm thực Việt Nam, hành trình khám phá di sản, vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc sống đời thường của người dân hay những thành tựu trong đổi mới sáng tạo đều có thể trở thành những “điểm chạm” cảm xúc với công chúng toàn cầu.
Du lịch Việt Nam trong dòng chảy truyền thông thị giác
Đối với ngành du lịch, sự thay đổi của môi trường số mở ra một không gian quảng bá chưa từng có. Ngày nay, trước khi lựa chọn một điểm đến, du khách quốc tế không chỉ tìm kiếm thông tin qua các brochure hay website chính thức, mà còn bị tác động mạnh bởi video trải nghiệm, hình ảnh trên mạng xã hội, đánh giá của cộng đồng và những câu chuyện cá nhân từ các nhà sáng tạo nội dung.
Từ những thước phim về Vịnh Hạ Long, phố cổ Hội An, ruộng bậc thang Tây Bắc, những món ăn đường phố Hà Nội đến trải nghiệm văn hóa bản địa ở các vùng miền, mỗi nội dung số đều có thể trở thành một “lời mời gọi” du khách khám phá Việt Nam.
Tham luận tại tọa đàm chỉ ra rằng sự phát triển của nội dung thị giác và video ngắn đang trở thành xu hướng nổi bật trong quảng bá hình ảnh quốc gia. Những câu chuyện được kể bằng hình ảnh, cảm xúc và trải nghiệm thực tế thường có sức lan tỏa mạnh hơn các thông điệp mang tính giới thiệu đơn thuần. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với truyền thông du lịch: không chỉ quảng bá điểm đến, mà phải tạo dựng trải nghiệm số về điểm đến; không chỉ nói về vẻ đẹp cảnh quan, mà phải kể được câu chuyện văn hóa, con người và những giá trị phía sau mỗi hành trình. Một Việt Nam hấp dẫn trong mắt du khách quốc tế không chỉ là những danh lam thắng cảnh nổi tiếng, mà còn là hình ảnh một quốc gia giàu bản sắc, thân thiện, sáng tạo và đang chuyển mình mạnh mẽ.
Báo chí số - lực lượng kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia
Tại tọa đàm, các diễn giả thống nhất rằng báo chí trong kỷ nguyên số không còn chỉ giữ vai trò phản ánh thông tin, mà đã trở thành một chủ thể quan trọng trong quá trình kiến tạo hình ảnh quốc gia.
Theo tham luận “Vai trò của báo chí trong quảng bá hình ảnh quốc gia trong kỷ nguyên số” của ThS. Nguyễn Văn Thuật, Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại, cạnh tranh giữa các quốc gia trong thế kỷ XXI không chỉ diễn ra trên lĩnh vực kinh tế, công nghệ hay quốc phòng, mà còn là cuộc cạnh tranh về hình ảnh, uy tín và sức hấp dẫn quốc gia. Báo chí giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng nhận diện quốc gia, lan tỏa các giá trị Việt Nam như văn hóa, con người, đổi mới sáng tạo, phát triển xanh, hòa bình và hợp tác quốc tế.
Đặc biệt, báo chí đối ngoại đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ: từ “đưa tin về Việt Nam” sang “kể câu chuyện Việt Nam”; từ truyền thông đơn nền tảng sang đa nền tảng; từ sản xuất nội dung đại trà sang tiếp cận dựa trên dữ liệu và nhu cầu của từng nhóm công chúng.
Nhà báo Trần Tiến Duẩn, Tổng Biên tập Báo Điện tử VietnamPlus, cho rằng báo chí đối ngoại ngày nay không chỉ phản ánh hiện thực mà còn góp phần định hình cách thế giới nhìn nhận về Việt Nam. Mỗi bài báo, video, podcast bằng nhiều ngôn ngữ không chỉ giới thiệu đất nước mà còn góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam an toàn, ổn định, thân thiện, sáng tạo và giàu bản sắc văn hóa.
Dữ liệu, AI và cuộc cách mạng mới trong quảng bá hình ảnh Việt Nam
Một trong những nội dung được đặc biệt quan tâm tại tọa đàm là vai trò của dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động truyền thông quốc gia. Nếu trước đây hiệu quả quảng bá chủ yếu phụ thuộc vào khả năng sản xuất nội dung và độ phủ của các kênh truyền thông, thì hiện nay dữ liệu giúp các cơ quan báo chí hiểu rõ hơn công chúng đang quan tâm điều gì, thị trường nào cần thông tin gì và đâu là những khoảng trống cần được bổ sung.
Dữ liệu tìm kiếm, dữ liệu mạng xã hội, dữ liệu xem video hay dữ liệu phân tích hành vi người dùng đang trở thành nguồn lực quan trọng để xây dựng các sản phẩm truyền thông phù hợp hơn với từng nhóm độc giả. Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo mở ra khả năng dịch thuật đa ngôn ngữ, phân tích xu hướng dư luận, cá nhân hóa nội dung và hỗ trợ sản xuất các sản phẩm truyền thông đa phương tiện.
Tuy nhiên, công nghệ cũng đặt ra những thách thức mới. Sự xuất hiện của tin giả, hình ảnh giả, video giả do AI tạo ra có thể ảnh hưởng nhanh chóng đến nhận thức của công chúng về một quốc gia. Vì vậy, yếu tố quan trọng nhất của báo chí trong kỷ nguyên AI vẫn là sự chính xác, kiểm chứng và trách nhiệm xã hội.
Hướng tới hệ sinh thái kể chuyện Việt Nam trên toàn cầu
Theo ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, việc tổ chức các phiên thảo luận chuyên sâu trong Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, trong đó có chủ đề quảng bá hình ảnh Việt Nam, góp phần làm rõ những vấn đề trọng tâm của báo chí hiện nay như chuyển đổi số, phát triển mô hình báo chí mới và nâng cao hiệu quả thông tin đối ngoại.
Trong tương lai, quảng bá hình ảnh Việt Nam cần được nhìn nhận như một nhiệm vụ của cả hệ sinh thái: báo chí, cơ quan quản lý, ngành du lịch, doanh nghiệp, địa phương, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và mỗi người dân. Mỗi bức ảnh đẹp về một vùng đất, mỗi câu chuyện văn hóa, mỗi trải nghiệm du lịch chân thực đều có thể góp phần tạo nên một hình ảnh Việt Nam gần gũi hơn trong mắt bạn bè quốc tế.
Khi báo chí làm chủ công nghệ, kết nối dữ liệu và phát huy sức mạnh sáng tạo của cộng đồng, câu chuyện Việt Nam sẽ không chỉ được kể nhiều hơn, mà còn được kể sâu sắc hơn, hấp dẫn hơn và có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn trên bản đồ truyền thông toàn cầu. Đó cũng chính là nền tảng để Việt Nam nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, thu hút du lịch, đầu tư và khẳng định vị thế trong kỷ nguyên số.
