Điều đáng chú ý là cả ba đại diện của Việt Nam đều không phải những món ăn cầu kỳ hay xa xỉ. Chúng hiện diện trong đời sống thường nhật, gắn bó với mâm cơm gia đình, những gánh hàng rong hay quán ăn ven đường. Chính sự gần gũi ấy lại trở thành điểm nhấn giúp ẩm thực Việt ghi dấu ấn với bạn bè quốc tế.
Đứng thứ 9 trong bảng xếp hạng, rau muống xào tỏi là đại diện có thứ hạng cao nhất của Việt Nam. Với nhiều người Việt, đây là món ăn quen thuộc đến mức gần như không thể thiếu trong những bữa cơm gia đình. Chỉ từ những nguyên liệu đơn giản như rau muống, tỏi và gia vị cơ bản, món ăn mang đến sự hài hòa giữa vị ngọt tự nhiên của rau, hương thơm nồng của tỏi và độ giòn đặc trưng sau khi chế biến.
Ẩm thực Việt Nam vốn nổi tiếng bởi triết lý cân bằng giữa các nhóm thực phẩm, giữa vị giác và dinh dưỡng. Rau muống xào tỏi chính là biểu tượng rõ nét cho triết lý ấy. Món ăn không chỉ góp phần làm phong phú mâm cơm mà còn tạo sự cân bằng với các món thịt kho, cá kho hay các món ăn đậm vị khác. Chính sự giản đơn nhưng tinh tế đã giúp rau muống xào tỏi vượt qua giới hạn của một món ăn dân dã để trở thành đại diện tiêu biểu cho văn hóa ẩm thực Việt Nam.
Nếu rau muống xào tỏi phản ánh nét đẹp của bữa cơm gia đình thì rau sống lại là minh chứng cho sự phong phú và đa dạng của nền ẩm thực Việt. Xếp thứ 62 trong danh sách, rau sống được xem là thành phần không thể thiếu khi thưởng thức nhiều món ăn nổi tiếng như phở, bún chả, bún bò Huế, bánh xèo hay các món cuốn.
Không nhiều quốc gia trên thế giới có thói quen sử dụng đa dạng các loại rau thơm như Việt Nam. Một đĩa rau sống có thể kết hợp nhiều loại rau khác nhau như xà lách, húng quế, rau mùi, rau răm, giá đỗ hay dưa leo. Mỗi loại mang đến một hương vị riêng, góp phần tạo nên chiều sâu cho món ăn. Không chỉ giúp cân bằng vị giác, rau sống còn phản ánh sự gắn kết giữa con người với thiên nhiên, giữa văn hóa ẩm thực với điều kiện khí hậu nhiệt đới đặc trưng của Việt Nam.
Theo nghệ nhân ẩm thực Bùi Thị Sương, người có nhiều năm tham gia quảng bá ẩm thực Việt Nam ra thế giới, điều khiến du khách quốc tế đặc biệt ấn tượng chính là sự đa dạng vùng miền của nền ẩm thực Việt. Bà cho biết nhiều thực khách nước ngoài ngạc nhiên khi nhận ra cùng một đất nước nhưng mỗi địa phương lại sở hữu khẩu vị và phong cách chế biến riêng biệt.
“Từ TP.HCM đến miền Tây, từ Đà Nẵng - Hội An đến Hà Nội, mỗi vùng đất đều mang đến những trải nghiệm ẩm thực khác nhau. Nhiều nhà nghiên cứu ẩm thực đến từ Mỹ và châu Âu thực sự vỡ òa khi thưởng thức món ăn Việt Nam. Họ cho rằng rất ít quốc gia sở hữu nền ẩm thực vừa đa dạng, vừa cân bằng dinh dưỡng như Việt Nam”, nghệ nhân Bùi Thị Sương chia sẻ.
Theo bà, nguồn nguyên liệu tươi sống phong phú cùng hệ thống rau gia vị đặc sắc chính là một trong những yếu tố làm nên bản sắc của ẩm thực Việt. Những loại rau thơm quen thuộc không chỉ tạo nên hương vị đặc trưng mà còn góp phần cân bằng dinh dưỡng trong từng món ăn. Đây cũng là lý do các món ăn Việt luôn mang lại cảm giác hài hòa, thanh nhẹ nhưng vẫn đậm đà và giàu bản sắc.
Trong khi đó, quẩy đại diện thứ ba của Việt Nam đứng ở vị trí 76 lại gợi nhắc những ký ức quen thuộc của nhiều thế hệ. Tiếng quẩy giòn tan trong tô cháo nóng hay đĩa phở buổi sáng đã trở thành một phần của đời sống thường nhật. Từ một món ăn có nguồn gốc bên ngoài, quẩy đã được người Việt tiếp nhận, biến tấu và trở thành nét riêng trong văn hóa ẩm thực địa phương.
Sự hiện diện của quẩy trong bảng xếp hạng không đơn thuần là sự ghi nhận về hương vị. Đó còn là minh chứng cho khả năng giao thoa văn hóa của ẩm thực Việt Nam, nơi những ảnh hưởng từ bên ngoài được tiếp nhận và biến đổi để phù hợp với khẩu vị, thói quen và bản sắc bản địa.
Điều làm nên sức hút của ẩm thực Việt không chỉ nằm ở những món ăn nổi tiếng như phở, bánh mì hay bún chả. Đôi khi, chính những món ăn giản dị nhất lại giúp du khách cảm nhận rõ nét nhất về bản sắc của một vùng đất. Một đĩa rau muống xào thơm lừng, một rổ rau sống xanh mướt hay chiếc quẩy nóng hổi bên tô phở buổi sáng đều chứa đựng câu chuyện về con người, tập quán và lối sống của người Việt.
