FAMTRIP HÀ NỘI - CAO BẰNG: KẾT NỐI ĐIỂM ĐẾN, ĐỊNH HÌNH SẢN PHẨM

Đưa nghề truyền thống vào trải nghiệm du lịch

Các điểm dừng đầu tiên mở ra một lát cắt khá đặc trưng của du lịch Cao Bằng: nghề thủ công hiện diện trong đời sống cộng đồng người dân và được truyền qua nhiều thế hệ. Bốn làng nghề được khảo sát đều gắn với cộng đồng người Nùng An, nhưng mỗi nơi lại có một câu chuyện và cách tạo trải nghiệm riêng.

Tại làng Ngói âm dương Lũng Rì, một viên ngói phải trải qua cả một quy trình thủ công trước khi trở thành sản phẩm hoàn chỉnh. Từ khâu chọn và ủ đất, người làm ngói dùng sức trâu để nhào đất, lọc bỏ tạp chất rồi đưa đất vào khuôn. Phần đất sau đó được cắt, dán lên thùng quay, chia đều thành từng viên trước khi đem phơi khô và nung trong lò. Mười công đoạn nối tiếp nhau tạo nên những viên ngói âm dương mang dấu ấn riêng của làng nghề.

Chính quy trình ấy cũng là phần trải nghiệm đáng chú ý với khách du lịch. Thay vì chỉ nhìn những mái ngói sau khi hoàn thiện, du khách có thể theo dõi từng công đoạn để hiểu vì sao một sản phẩm tưởng như quen thuộc lại đòi hỏi nhiều thời gian, kỹ thuật và sự kiên nhẫn của người làm nghề.

Từ những viên ngói, câu chuyện nghề tiếp tục được mở rộng ở làng Giấy Bản Dìa Trên. Giấy bản từng được dùng để chép gia phả, viết chữ Nôm và phục vụ các nghi lễ tâm linh, nay được đưa ra chợ phiên, bán cho du khách hoặc tổ chức thành trải nghiệm làm giấy theo yêu cầu. Từ lựa chọn nguyên liệu, giã vỏ cây đến phơi giấy, các công đoạn vẫn được thực hiện thủ công, góp phần lưu giữ nghề truyền thống và bản sắc văn hóa của cộng đồng Nùng An.

Với người Nùng An, khói hương được xem như sợi dây kết nối đời sống hiện tại với tổ tiên, thể hiện sự ngưỡng vọng và biết ơn đối với những người đã khuất. Vì vậy, hương tại làng hương Phia Thắp cũng được biết đến với quy trình sản xuất thuần tự nhiên, sử dụng các nguyên liệu như cây bầu hắt, cây gạo và cây mai. Trong đó, lá bầu hắt được thu hái từ rừng, phơi khô rồi nghiền thành bột, đóng vai trò như một chất kết dính tự nhiên cho các nguyên liệu. Đây cũng là một trong những công đoạn đặc trưng của nghề làm hương, bên cạnh phần mùn cưa được nghiền bằng máy.

Nghề rèn của người Nùng ở Phúc Sen đã được gìn giữ qua hàng trăm năm, với kỹ thuật chọn phôi, tôi thép và bí quyết riêng của từng gia đình. Trong những lò rèn đỏ lửa, tiếng búa đều đặn vang lên qua hàng trăm, hàng nghìn nhát đập, đòi hỏi sự bền bỉ và phối hợp nhịp nhàng giữa những người thợ. Hình ảnh phụ nữ cùng chồng quai búa tại lò rèn cũng trở thành một nét quen thuộc, cho thấy nghề truyền thống vẫn hiện diện trong đời sống của người dân nơi đây.

Từ góc độ du lịch, nghề rèn cũng đặt ra một bài toán riêng khi sản phẩm dao có những giới hạn trong việc mua và mang về. Vì vậy, thay vì chỉ dừng ở sản phẩm, điểm hấp dẫn của Phúc Sen còn nằm ở không gian lò rèn, kỹ thuật chế tác và câu chuyện về nghề - những yếu tố có thể được chuyển thành trải nghiệm cho du khách.

“Nghề rèn ở Phúc Sen có câu chuyện riêng và quy trình sản xuất khá đặc trưng. Khi khảo sát tại xưởng, chúng tôi quan tâm đến cách tổ chức để khách có thể tìm hiểu về nghề, quan sát người thợ và tham gia vào một số công đoạn phù hợp.”

Từ điểm đến quen thuộc đến những trải nghiệm mới

Sau những làng nghề gắn với đời sống người Nùng An, hành trình khảo sát tiếp tục đi qua những điểm đến đã tạo nên diện mạo quen thuộc của du lịch Cao Bằng. Từ thác nước, hang động, di tích lịch sử đến những điểm nhìn trên cao, mỗi nơi mang một dạng cảnh quan và trải nghiệm riêng. Với các doanh nghiệp inbound, việc trực tiếp đến từng điểm giúp họ có thêm góc nhìn thực tế về không gian, cách trải nghiệm và khả năng đưa những điểm đến này vào hành trình dành cho khách quốc tế.

Thác Bản Giốc là một trong những điểm dừng quen thuộc của du lịch Cao Bằng, với dòng thác đổ xuống giữa không gian núi rừng biên giới. Trong chuyến đi, các thành viên Famtrip trực tiếp trải nghiệm khu vực thác, quan sát cảnh quan và tìm hiểu cách điểm đến được đưa vào tổng thể hành trình. 

Từ không gian mở của thác nước, Danh thắng quốc gia - động Ngườm Ngao đưa hành trình xuống lòng núi với hệ thống nhũ đá được tạo thành qua thời gian. Những cấu trúc đá tự nhiên và chiều sâu của hang tạo nên một trải nghiệm khám phá khác biệt về không gian.

Hành trình tiếp tục đưa đoàn tới Núi Mắt Thần, nổi bật với “con mắt” khổng lồ xuyên qua vách núi, nơi đây được xem như một trong những biểu tượng du lịch độc đáo nhất của Cao Bằng. Không gian rộng, địa hình núi và những lớp cảnh quan nối tiếp nhau khiến nơi đây phù hợp với những trải nghiệm ngắm cảnh, cắm trại và khám phá thiên nhiên.

Tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó, cảnh quan tự nhiên gắn liền với những dấu mốc quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Suối Lê-nin, núi Các Mác cùng hệ thống di tích tạo thành một không gian tham quan giàu giá trị lịch sử. Trong hành trình tham quan Pác Bó, đoàn dành thời gian dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và tìm hiểu thêm câu chuyện được kể tại điểm đến.

Nếu những điểm đến trên đã khá quen thuộc với du khách, Ngọc Côn lại được đoàn dành sự chú ý ở một góc nhìn khác. Từ những vị trí cao, cảnh quan mở ra theo các lớp núi, thung lũng và những khoảng xanh trải rộng. Để có được góc nhìn ấy, du khách phải thực hiện hành trình leo lên điểm cao, vì vậy trải nghiệm tại đây không chỉ nằm ở cảnh quan mà còn ở chính quá trình di chuyển và chinh phục cung đường. Với doanh nghiệp inbound, đây là chất liệu phù hợp để nghĩ đến những nhóm khách yêu thích trekking và sự mạo hiểm.   

Cùng mang đến góc nhìn từ trên cao, Khau Cốc Trà gây chú ý bởi cung đường uốn lượn giữa địa hình núi rừng. Từ điểm quan sát, 14 vòng cua liên tiếp hiện lên rõ nét giữa các sườn núi, tạo nên một khung cảnh giàu tính hình ảnh. Đoàn khảo sát trải nghiệm cung đường leo lên điểm nhìn, đồng thời tìm hiểu thêm về khả năng xây dựng trải nghiệm leo núi, ngắm cảnh và nhiếp ảnh tại đây.

“Với những điểm như Ngọc Côn hay Khau Cốc Trà, chúng tôi phải tự đi, tự cảm nhận độ khó của cung đường, thời gian lên xuống, điểm nhìn và không gian xung quanh mới biết nên đưa vào tour nào, dành cho nhóm khách nào và kết hợp với những điểm nào.” 

Qua ba ngày, những điểm đến quen thuộc như Bản Giốc, Ngườm Ngao, Núi mắt thần hay Pác Bó được nhìn lại trong một hành trình thực tế, trong khi Ngọc Côn, Khau Cốc Trà mở thêm những góc tiếp cận về cảnh quan và trải nghiệm panorama ngoài trời. Điểm chung của chuyến khảo sát không nằm ở việc tìm thêm những cái tên mới, mà ở việc đi, trải nghiệm và nhìn từng tài nguyên từ góc độ có thể tổ chức thành một sản phẩm du lịch cụ thể.

Dấu ấn cộng đồng trong trải nghiệm du lịch 

Sau cảnh quan và làng nghề, đoàn Famtrip tiếp tục khảo sát nhóm cơ sở lưu trú và các điểm du lịch cộng đồng tại Cao Bằng. Từ farmstay, homestay đến những điểm gắn với sản xuất nông nghiệp, các điểm dừng mở ra một góc nhìn khác về tài nguyên du lịch: cách người dân đón khách và kể câu chuyện về chính quê hương mình.

Trong hành trình, đoàn lần lượt khảo sát Nasan Farmstay, Mế Farmstay, Cốm Homestay, Làng văn hoá Cộng đồng Khuổi Khon và Không gian văn hoá Trà Kolia. Không đi sâu vào việc đánh giá riêng từng mô hình, đoàn tập trung quan sát không gian lưu trú, cách đón tiếp, những hoạt động gắn với đời sống và sản xuất địa phương. Qua đó, các doanh nghiệp inbound có thêm góc nhìn thực tế về những gì đang được tổ chức tại điểm đến, thay vì chỉ tiếp cận thông tin qua hình ảnh hay giới thiệu trên giấy.

Ở đây, vai trò của người dân trở nên ngày càng rõ nét. Họ vừa là người sở hữu không gian, vừa tham gia đón tiếp, giới thiệu văn hóa, tổ chức dịch vụ và tạo ra những sản phẩm để khách trải nghiệm. Chính những tương tác trực tiếp ấy giúp một chuyến đi có thêm nội dung, thay vì chỉ dừng ở việc ngắm cảnh rồi rời đi. 

“Với khách quốc tế, họ yêu thích cảm giác được bước vào đời sống địa phương. Vì vậy, với các mô hình du lịch cộng đồng chúng tôi quan tâm đến cách tổ chức dịch vụ tại điểm đến, từ lưu trú, ăn uống đến hoạt động trải nghiệm.” 

Riêng tại Không gian văn hóa Trà Kolia, đoàn được đón tiếp và nghe giới thiệu về không gian, quá trình sản xuất cũng như các sản phẩm trà được làm tại đây. Từ câu chuyện về vùng nguyên liệu đến cách chế biến và đưa sản phẩm đến tay khách hàng, những thông tin được chia sẻ giúp các thành viên hiểu rõ hơn về một sản phẩm nông nghiệp đang được gắn với hoạt động trải nghiệm tại điểm đến. Đoàn cũng trực tiếp thưởng thức trà, tìm hiểu các dòng sản phẩm và mua trà làm quà, qua đó trải nghiệm trọn vẹn hơn cách một sản phẩm địa phương được giới thiệu, phục vụ và bán cho khách. 

Cú hích để những mảnh ghép thành hành trình

Cao Bằng có nhiều chất liệu để hình thành sản phẩm du lịch: từ hệ thống làng nghề truyền thống, cảnh quan núi đá, thác, hang động đến các bản làng, homestay và những sản phẩm nông nghiệp gắn với đời sống địa phương. Điều đáng quan tâm ở góc độ doanh nghiệp lữ hành không nằm ở việc có thêm bao nhiêu điểm đến, mà là những điểm ấy có thể kết nối với nhau thành một hành trình như thế nào, phù hợp với nhóm khách nào và cần hoàn thiện thêm những gì để đưa vào khai thác.

Đó cũng là giá trị của chuyến Famtrip lần này. Khi trực tiếp đến từng điểm, các doanh nghiệp inbound có điều kiện kiểm chứng những thông tin vốn thường chỉ được nhìn qua hình ảnh, đồng thời hình dung rõ hơn về thời gian di chuyển, cách tổ chức trải nghiệm, dịch vụ tại chỗ và khả năng kết nối giữa các điểm đến.

Theo chị Vũ Lan Anh, Giám đốc Công ty Cổ phần Bellasia Travel, khảo sát thực tế giúp doanh nghiệp có cái nhìn cụ thể hơn về từng điểm đến khi xây dựng sản phẩm. Bên cạnh cảnh quan, doanh nghiệp còn phải xem xét thời gian di chuyển, dịch vụ và cách tổ chức trải nghiệm. Có những điểm đến tạo ấn tượng tốt hơn so với hình dung ban đầu khi được trực tiếp trải nghiệm, từ đó có thêm cơ sở để lựa chọn cách kết nối và đưa vào từng tuyến tour, phù hợp với từng nhóm khách.

Từ góc nhìn của Hiệp hội Du lịch Hà Nội, chuyến đi cũng là một dịp để tăng thêm sự kết nối giữa doanh nghiệp hai địa phương. Những quan sát trong quá trình trải nghiệm, từ cách tổ chức dịch vụ, xây dựng trải nghiệm đến khả năng liên kết các điểm đến, có thể trở thành cơ sở để các doanh nghiệp Hà Nội đưa ra những góp ý cụ thể với phía Cao Bằng.

Bà Thái Thị Thanh Lan - Phó chủ tịch HHDL Hà Nội, Chủ tịch CLB  Du Lịch Thủ Đô chia sẻ sau chuyến Famtrip: “Chúng tôi xác định Famtrip không chỉ là đưa doanh nghiệp đến khảo sát rồi kết thúc chuyến đi. Điều quan trọng hơn là sau chuyến đi, các doanh nghiệp có thể chia sẻ những gì mình quan sát được từ góc độ thị trường và khách hàng. Những góp ý dù là về sản phẩm, dịch vụ hay cách tổ chức điểm đến, đều có thể giúp Cao Bằng nhìn lại những gì đang có và tiếp tục hoàn thiện để phù hợp hơn với nhu cầu của thị trường.”

Về phía Cao Bằng, việc tiếp nhận những góp ý từ doanh nghiệp lữ hành, chuyên gia và Hiệp hội Du lịch Hà Nội được kỳ vọng sẽ giúp địa phương cụ thể hóa các định hướng phát triển thành những mô hình, sản phẩm phù hợp hơn với thị trường. Đây cũng là cơ sở để những tài nguyên đang nằm ở nhiều địa bàn được tiếp tục kết nối, hoàn thiện dịch vụ và từng bước đưa vào khai thác.

Từ những điểm đến riêng lẻ đến một chương trình tour hoàn chỉnh là quá trình cần thêm sự kết nối giữa địa phương, doanh nghiệp và thị trường. Với chuyến Famtrip lần này, những trải nghiệm thực tế và trao đổi từ các bên tạo thêm cơ sở để Cao Bằng tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, đồng thời giúp doanh nghiệp có thêm thông tin khi xây dựng các hành trình mới.