Chuyển đổi số trong giáo dục truyền thống thiếu nhi: Khi giá trị lịch sử được lan tỏa bằng công nghệ 3D

Trong dòng chảy mạnh mẽ của chuyển đổi số quốc gia, giáo dục truyền thống đang đứng trước yêu cầu đổi mới để thích ứng với thói quen tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ. Cuối tháng 12/2025, thành phố Đà Nẵng trở thành điểm đến hội tụ những tư duy mới, mô hình sáng tạo và giải pháp công nghệ tiên tiến, khi đăng cai Hội nghị các Cung, Nhà Thiếu nhi, Trung tâm Hoạt động Thanh thiếu nhi toàn quốc, kết hợp tập huấn nghiệp vụ và chuỗi hoạt động chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Diễn ra trong hai ngày 20 - 21/12/2025, hội nghị quy tụ đông đảo cán bộ phụ trách thiếu nhi, đại diện các Cung, Nhà Thiếu nhi và Trung tâm Hoạt động Thanh thiếu nhi trên cả nước. Không chỉ là một sự kiện chuyên môn, hội nghị còn mở ra những gợi ý quan trọng về cách kết nối giáo dục truyền thống với công nghệ hiện đại, tạo nên trải nghiệm học tập giàu cảm xúc, vượt qua mọi rào cản không gian và thời gian. 

Khi giáo dục thiếu nhi đặt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo

Mở đầu chương trình là chuyên đề tập huấn: “Tâm lý trẻ em trong thời đại AI: Từ hành vi đến cảm xúc và những điều cán bộ phụ trách thiếu nhi cần biết” do Tiến sĩ Đào Lê Hòa An - Thành viên Hội đồng Huấn luyện kỹ năng, nghiệp vụ công tác Đội Trung ương trực tiếp chia sẻ. Chuyên đề nhấn mạnh quan điểm lấy thiếu nhi làm trung tâm, khẳng định vai trò không thể thay thế của cán bộ phụ trách trong việc lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng trẻ em. Trong bối cảnh trẻ em dễ dàng tiếp cận thông tin, điều các em cần không chỉ là kiến thức mà còn là sự dẫn dắt về cảm xúc, kỹ năng sống và giá trị nhân văn. Tại buổi tập huấn, Tiến sĩ Đào Lê Hòa An nhấn mạnh: "Lấy Thiếu nhi làm trung tâm để tổ chức hoạt động, cán bộ phụ trách Thiếu nhi không cần cạnh tranh với AI mà phải phát huy điểm mạnh và bù đắp những gì mà AI không có và không làm được"

“Không gian Bác Hồ với thiếu nhi” - Khi giá trị truyền thống bước vào thế giới số

Điểm nhấn đặc biệt của hội nghị là phần tham luận giới thiệu mô hình “Không gian Bác Hồ với Thiếu nhi” trực tuyến do Nhà Thiếu nhi TP. Hồ Chí Minh triển khai. Đây được xem là một trong những mô hình tiêu biểu cho xu hướng số hóa di sản giáo dục truyền thống, đưa tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh đến gần hơn với thiếu nhi trong thời đại số.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, giáo dục truyền thống, đặc biệt là giáo dục dành cho thiếu nhi cũng đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức tiếp cận. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại không chỉ giúp bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa mà còn tạo ra những không gian giáo dục sinh động, phù hợp với tâm lý và thói quen tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ trong thời đại số. Từ yêu cầu thực tiễn đó, Nhà Thiếu nhi TP. Hồ Chí Minh đã triển khai mô hình “Không gian Bác Hồ với Thiếu nhi” trực tuyến, ứng dụng công nghệ scan 3D nhằm mở rộng không gian giáo dục truyền thống, đưa hình ảnh và tư tưởng Hồ Chí Minh đến gần hơn với thiếu nhi trong và ngoài nước.

Số hóa - 3D hóa không gian giáo dục truyền thống

Mô hình “Không gian Bác Hồ với Thiếu nhi” trực tuyến được xây dựng trên nền tảng công nghệ scan 3D - công nghệ hiện đã được ứng dụng hiệu quả tại nhiều bảo tàng, triển lãm trong và ngoài nước. Toàn bộ không gian trưng bày thực được tái hiện chân thực dưới dạng tham quan trực tuyến, cho phép người xem dễ dàng tiếp cận thông qua máy tính, điện thoại thông minh và các thiết bị công nghệ phổ biến. Thông qua địa chỉ truy cập nhathieunhi.metaart.vn, người xem có thể tham quan không gian 3D giống như đang hiện diện trực tiếp tại khu trưng bày. Việc di chuyển giữa các phòng được thực hiện linh hoạt chỉ bằng những thao tác đơn giản, mang lại trải nghiệm liền mạch, trực quan và sinh động.

Điểm nổi bật của mô hình là sự kết hợp hài hòa giữa không gian giáo dục truyền thống trực tiếp và không gian số trực tuyến. Trong môi trường 3D, người xem không chỉ quan sát hình ảnh mà còn được tiếp cận hệ thống tư liệu phong phú gồm hiện vật, hình ảnh, tượng các anh hùng thiếu nhi với góc nhìn 360 độ, video tư liệu, âm thanh và lời dạy của Bác Hồ.

Đặc biệt, mô hình còn có sự tham gia của MC thiếu nhi với vai trò giới thiệu, dẫn dắt nội dung, tạo cảm giác gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Qua đó, việc tiếp cận lịch sử và tư tưởng của Bác dành cho thiếu nhi trở nên sinh động, hấp dẫn hơn, khơi gợi sự chủ động tìm hiểu và học hỏi.

Giá trị giáo dục, bảo tồn và lan tỏa

Mô hình “Không gian Bác Hồ với Thiếu nhi” trực tuyến mang lại ba giá trị nổi bật: 

• Về giáo dục, mô hình giúp thiếu nhi học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh một cách trực quan, sinh động, phù hợp với tâm lý và thói quen tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ thời đại số.
• Về bảo tồn, việc số hóa toàn bộ tư liệu, hình ảnh và hiện vật góp phần lưu giữ lâu dài các giá trị lịch sử, hạn chế sự mai một theo thời gian, đồng thời tạo nguồn dữ liệu quý phục vụ nghiên cứu và giáo dục.
• Về lan tỏa, mô hình xóa bỏ rào cản địa lý, mở rộng đối tượng phục vụ, giúp thiếu nhi trên khắp mọi miền đất nước, kể cả vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và bạn bè quốc tế đều có thể dễ dàng tiếp cận.

Theo bà Lê Thị Thu - Phó Giám đốc Nhà Thiếu nhi TP. Hồ Chí Minh chia sẻ, việc ứng dụng công nghệ vào giáo dục truyền thống không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là giải pháp phù hợp với thực tiễn. “Thiếu nhi hôm nay tiếp cận thông tin rất nhanh, trực quan và đa nền tảng. Nếu công tác giáo dục truyền thống không thay đổi cách làm, sẽ rất khó để tạo sự hấp dẫn và lan tỏa bền vững”, bà Thu nhấn mạnh. 

Sau khi triển khai, mô hình đã được lan tỏa trên các nền tảng truyền thông của Nhà Thiếu nhi TP. Hồ Chí Minh, kết nối hiệu quả với trường học và các tổ chức Đoàn - Đội. Qua đó, từng bước hình thành thói quen học lịch sử, tìm hiểu về Bác Hồ thông qua công nghệ số trong thiếu nhi. Đáng chú ý, mô hình đã được lựa chọn báo cáo tại Hội nghị Tổng kết Trung ương Đoàn năm 2025, cho thấy tính tiêu biểu, sáng tạo và khả năng nhân rộng trong công tác giáo dục truyền thống bằng phương thức hiện đại.

Đánh giá về hiệu quả của mô hình, bà Lê Thị Thu - Phó Giám đốc Nhà Thiếu nhi TP. Hồ Chí Minh cho rằng, việc ứng dụng công nghệ scan 3D trong xây dựng “Không gian Bác Hồ với Thiếu nhi” trực tuyến đã mở ra một hướng tiếp cận mới, phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. “Điểm tích cực lớn nhất của mô hình là giúp giá trị truyền thống không còn bị giới hạn trong một không gian vật lý, mà được mở rộng trên môi trường số, nơi thiếu nhi có thể tiếp cận mọi lúc, mọi nơi, chỉ với một thiết bị thông minh”, bà Lê Thị Thu chia sẻ.

Ứng dụng công nghệ scan 3D không thay thế không gian giáo dục truyền thống, mà chính là cách mở rộng không gian ấy trong môi trường số. Mô hình “Không gian Bác Hồ với Thiếu nhi” trực tuyến là minh chứng sinh động cho việc chuyển đổi số đúng hướng, gắn kết công nghệ hiện đại với giá trị lịch sử - văn hóa, góp phần giáo dục thế hệ thiếu nhi Việt Nam thời đại mới yêu nước, trân trọng lịch sử và tự hào về truyền thống dân tộc.

Được biết, đơn vị thực hiện dự án ứng dụng công nghệ scan 3D trong xây dựng “Không gian Bác Hồ với Thiếu nhi” trực tuyến là Công ty Cổ phần Meta Art. Trao đổi với phóng viên Vietnam Travel, ông Nguyễn Long Hưng, giảng viên ngành Nghệ thuật số Đại học Hutech, người phối hợp cùng Meta Art triển khai dự án đã nhận định “Không gian Bác Hồ với Thiếu nhi” là một dự án văn hoá - giáo dục ứng dụng công nghệ số, trong đó công nghệ scan 3D được sử dụng để tái hiện chân thực hình ảnh, không gian và các tư liệu gắn với Bác Hồ và thiếu nhi Việt Nam. Tôi kỳ vọng mô hình “Không gian Bác Hồ với Thiếu nhi” sẽ trở thành tiền đề cho nhiều dự án văn hoá số khác, không chỉ về Bác Hồ mà còn về lịch sử, danh nhân, di sản của Việt Nam. Nếu được chú trọng và đầu tư, mô hình này sẽ góp phần xây dựng một hệ sinh thái văn hoá số mang bản sắc Việt Nam".