Trong dòng chảy vội vã của đời sống đô thị, nơi con người dễ bị cuốn vào tốc độ, công nghệ và những áp lực vô hình, một buổi chiều cuối tháng Hai tại Hà Nội đã mở ra một khoảng lặng hiếm hoi. Chương trình giao lưu “Một trong muôn một: Thiền ở ngay tại đây”, diễn ra ngày 28/2 tại Khách sạn Bảo Sơn, không chỉ là dịp ra mắt cuốn sách Thiền ở ngay tại đây mà còn là hành trình gợi mở cách con người tìm lại sự hiện diện trọn vẹn trong đời sống.
Diễn giả của chương trình là Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách, nhà văn, dịch giả, tiến sĩ vật lý từng làm việc nhiều năm tại Đức, người được biết đến như một “cầu nối” giữa tư tưởng Đông – Tây, giữa khoa học hiện đại và minh triết Phật học. Buổi giao lưu mang đến cho công chúng một góc nhìn sâu sắc về thiền như một trải nghiệm sống, chứ không phải một khái niệm trừu tượng.
Chủ đề giao lưu lấy cảm hứng từ cuốn sách “Thiền Ở Ngay Tại Đây” (Zen Is Right Here), tuyển tập những câu chuyện giáo huấn và giai thoại của Thiền sư Shunryu Suzuki. Tác phẩm không trình bày Thiền như một hệ thống lý thuyết khô khan, mà như những mẩu chuyện ngắn giản dị, trực tiếp và giàu sức gợi.
"Dọn dẹp tâm trí để ánh sáng tự nhiên có thể hiển lộ"
Tại buổi giao lưu, Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách đã sử dụng hình ảnh một thanh nam châm quen thuộc để dẫn dắt câu chuyện. Dù bị cắt nhỏ đến đâu, mỗi mảnh nam châm vẫn giữ đầy đủ hai cực Bắc – Nam. Con người cũng vậy: dù đang thành công hay thất bại, mỗi người đều sở hữu sẵn kho báu trí tuệ và sự bình an trọn vẹn bên trong.
Cảm giác lạc lõng hay yếu thế, ông cho rằng, không phải vì chúng ta thiếu giá trị, mà bởi đã quên đi kho báu nội tại của mình khi mải mê chạy theo những tiêu chuẩn bên ngoài.
“Chúng ta giống như một hạt minh châu nhưng lại đi tìm ánh sáng ở nơi khác”, Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách chia sẻ.
Một nghịch lý được Tiến sĩ Bách nhấn mạnh: càng tích lũy nhiều tri thức, con người đôi khi lại càng khó chạm tới hạnh phúc. Khi nhìn đời qua lăng kính của kinh nghiệm cũ và định kiến, tri thức có thể trở thành những “bức tường gạch” vô hình, giới hạn tự do nhận thức. Trong cách nhìn ấy, thiền không phải là học thêm điều gì mới, mà là quá trình dọn dẹp tâm trí để ánh sáng tự nhiên có thể hiển lộ.
Thiền không phải là một mục tiêu
Trong phần đối thoại, nhiều khán giả bày tỏ băn khoăn về việc làm sao thực hành thiền giữa nhịp sống bận rộn. Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách nhấn mạnh: hãy tiếp cận thiền bằng sự hồn nhiên, đừng biến nó thành áp lực.
Ông ví việc tu tập như trồng cây: người chăm sóc chỉ cần tưới nước đều đặn, còn sự lớn lên diễn ra theo quy luật tự nhiên. Khi ngồi xuống, tĩnh lặng, hít thở và quan sát những gì đang diễn ra trong hiện tại, đó đã là thiền. Cách tiếp cận này đặc biệt chạm tới những người trẻ đang đối diện với cảm giác căng thẳng và phân mảnh chú ý trong thời đại số.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách, nhiều nỗi đau hiện tại thực chất là “những phần mềm lỗi” từ quá khứ hoặc tổn thương chưa được chữa lành. Thay vì tìm cách trốn chạy vào thế giới ảo, việc quay về với hơi thở và quan sát nội tâm có thể giúp mỗi người nhận ra vị trí của mình trong tổng thể đời sống.
Khoảng lặng cần thiết của đời sống hiện đại
Buổi giao lưu cũng giới thiệu cuốn sách Thiền ở ngay tại đây (Zen Is Right Here) – tuyển tập những câu chuyện và giai thoại của Thiền sư Shunryu Suzuki. Một lời dạy nổi tiếng trong sách viết: “Khi bạn thấy một chiếc lá rơi, bạn có thể nói: Ồ, mùa thu đã đến! Một chiếc lá không chỉ là một chiếc lá; nó biểu hiện cho toàn bộ mùa thu”. Tinh thần ấy chính là cốt lõi của “Một Trong Muôn Một” – mỗi cá nhân tuy nhỏ bé nhưng luôn mang trong mình toàn thể; mỗi hành động, mỗi ý niệm đều có khả năng lan tỏa sâu rộng trong mạng lưới tương duyên của đời sống. Như Thiền sư Suzuki từng nói: “Thiền ở khắp tất cả mọi nơi. Nhưng đối với bạn, Thiền ở ngay tại đây.”
Trong bối cảnh thế giới số phát triển mạnh mẽ, khi con người dễ rơi vào tình trạng phân mảnh chú ý và mất kết nối nội tâm, thông điệp “ngay tại đây” trở thành một lời nhắc nhở thiết thực: tỉnh thức không nằm ở đâu xa, mà trong từng hơi thở, từng bước chân, từng cuộc đối thoại chân thành.
Một câu nói ngắn gọn của Suzuki Roshi cũng được nhiều độc giả ghi nhớ: “Chỉ cần sống là đủ rồi.” Sự giản dị ấy mở ra một cách nhìn khác về giá trị của hiện hữu.
Thông qua buổi giao lưu, chương trình mong muốn tạo nên một không gian để người tham dự không chỉ lắng nghe mà còn trực tiếp trao đổi, đặt câu hỏi và chia sẻ những trăn trở về sự cân bằng trong khủng hoảng, về đời sống tâm thức trong thời đại số, và về cách mỗi người có thể “thắp sáng một góc nhỏ” nơi mình đang đứng.
Thông điệp mà Tiến sĩ Nguyễn Tường Bách gửi gắm trước khi khép lại buổi giao lưu rất giản dị: hạnh phúc không nằm ở tương lai hay một nơi nào khác. Chỉ cần dừng lại, lắng nghe và thấu hiểu, mỗi người có thể nhận ra rằng thiền – thực ra – luôn hiện diện ngay tại đây.
