Từ tình yêu Doraemon đến hành trình gieo mầm tri thức
Ngày 28/10/2026, tại Trường Tiểu học Ban Mai (Hà Đông, Hà Nội), Nhà xuất bản Kim Đồng và Quỹ học bổng Mèo máy thông minh tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Quỹ và trao học bổng Doraemon năm 2026. Chương trình dành cho các em học sinh tiểu học và trung học cơ sở có hoàn cảnh khó khăn, đạt thành tích tốt trong học tập tại 8 tỉnh, thành phố thuộc vùng đồng bằng sông Hồng và Trung du miền núi phía Bắc.
Tham dự chương trình có bà Hồ Hồng Nguyên, Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương; bà Katsumata Jitsuko, Tổng Giám đốc Fujiko Production; ông Yasuyuki Sagami, Giám đốc điều hành Nhà xuất bản Shogakukan; ông Bùi Tuấn Nghĩa, Giám đốc Nhà xuất bản Kim Đồng, Chủ tịch Hội đồng Quản lý Quỹ học bổng Mèo máy thông minh. Cùng dự còn có đại diện Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Cục Xuất bản và Thư viện, các Tỉnh, Thành Đoàn và các em học sinh được nhận học bổng Doraemon năm nay.
Ít ai nghĩ rằng, từ tình cảm dành cho một nhân vật truyện tranh quen thuộc, một hoạt động hỗ trợ giáo dục dành cho trẻ em Việt Nam lại có thể được duy trì và phát triển suốt 30 năm. Năm 1996, Quỹ Hỗ trợ giáo dục dành cho trẻ em Việt Nam mang tên Doraemon, tiền thân của Quỹ học bổng Mèo máy thông minh ngày nay, được thành lập từ sự chung tay của tác giả Fujiko F. Fujio, Nhà xuất bản Shogakukan và Nhà xuất bản Kim Đồng.
Nguồn vốn ban đầu của Quỹ là 2 tỷ đồng. Trong đó, 1 tỷ đồng được hình thành từ tiền bản quyền bộ sách Doraemon do tác giả Fujiko F. Fujio và Nhà xuất bản Shogakukan ủng hộ dành cho trẻ em Việt Nam; Nhà xuất bản Kim Đồng đóng góp thêm 1 tỷ đồng từ lợi nhuận xuất bản bộ truyện tranh này. Đến năm 2002, Nhà xuất bản Kim Đồng tiếp tục dành 1 tỷ đồng từ lợi nhuận tái bản Doraemon để bổ sung nguồn vốn, nâng tổng số vốn của Quỹ lên 3 tỷ đồng.
Năm 2010, Quỹ tiếp nhận thêm 1 tỷ đồng từ ông Nguyễn Thắng Vu, nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Kim Đồng, người đồng sáng lập Quỹ; đồng thời Nhà xuất bản Kim Đồng tiếp tục đóng góp 1 tỷ đồng, đưa nguồn vốn lên 5 tỷ đồng. Cũng từ năm này, quy mô hỗ trợ được mở rộng lên khoảng 500 suất học bổng mỗi năm, với giá trị 1 triệu đồng/suất, thay cho mức 500.000 đồng ở giai đoạn đầu.
Trải qua nhiều lần bổ sung nguồn lực và điều chỉnh hoạt động, Quỹ đã trở thành một chương trình hỗ trợ giáo dục có ý nghĩa thiết thực, duy trì sự đồng hành với học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên nhiều địa phương. Ngày 26/5/2026, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 578/QĐ-BNV cho phép đổi tên Quỹ thành Quỹ học bổng Mèo máy thông minh. Dù tên gọi thay đổi, tinh thần khởi đầu từ tình yêu thương và mong muốn tiếp sức cho trẻ em Việt Nam vẫn được gìn giữ.
490 suất học bổng tiếp sức học sinh vượt khó năm 2026
Tại lễ kỷ niệm 30 năm thành lập, Quỹ học bổng Mèo máy thông minh tiếp tục trao học bổng cho những học sinh có hoàn cảnh khó khăn nhưng giàu nghị lực, nỗ lực vươn lên trong học tập và rèn luyện.
Trên cơ sở hồ sơ do các Tỉnh, Thành Đoàn đề xuất, Hội đồng quản lý Quỹ đã xem xét và thống nhất trao 490 suất học bổng cho học sinh tại 8 tỉnh, thành phố gồm: Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên, Hà Nội, Phú Thọ và Thái Nguyên. Tổng kinh phí trao tặng là 490 triệu đồng, tương ứng mỗi suất học bổng trị giá 1 triệu đồng.
Đằng sau những con số ấy là những hoàn cảnh và câu chuyện vượt khó đáng trân trọng. Trong 490 em được nhận học bổng năm nay có 157 em là học sinh dân tộc thiểu số, 127 em mồ côi, 6 em là con thương binh, liệt sĩ, 144 em thuộc hộ nghèo và cận nghèo, 44 em là học sinh khuyết tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo.
Điểm chung ở các em không chỉ là những thiệt thòi trong cuộc sống mà còn là tinh thần vượt khó, ý chí vươn lên và sự bền bỉ trong học tập. Tất cả đều đạt kết quả học lực từ Khá trở lên. Đáng chú ý, nhiều em đã giành được thành tích tại các sân chơi học thuật và hoạt động phong trào ở nhiều cấp độ: 1 giải quốc tế về hội họa, 8 giải cấp quốc gia ở các môn Toán học, Tin học, Tiếng Việt, Tiếng Anh, Lập trình…, cùng 64 giải cấp tỉnh ở nhiều môn học. Bên cạnh đó là những thành tích nổi bật trong hoạt động thể dục thể thao, công tác Đội và phong trào đọc sách.
Mỗi suất học bổng có giá trị vật chất không lớn, nhưng sự động viên đúng lúc có thể tạo nên ý nghĩa lâu dài đối với những học sinh đang nỗ lực vượt qua hoàn cảnh. Đó là sự ghi nhận đối với thành quả học tập, đồng thời tiếp thêm niềm tin để các em tiếp tục nuôi dưỡng ước mơ, không ngừng học hỏi và tự tin hướng tới tương lai.
Sau 30 năm hoạt động, Quỹ đã trao tổng cộng 14.794 suất học bổng, với tổng trị giá gần 11,5 tỷ đồng. Nguồn hỗ trợ đã đến với hàng nghìn thiếu nhi Việt Nam có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt tại các tỉnh vùng sâu, vùng xa; góp phần khích lệ phong trào học tập, rèn luyện và hoạt động Đội trên khắp mọi miền đất nước.
Chia sẻ tại chương trình, ông Bùi Tuấn Nghĩa, Giám đốc Nhà xuất bản Kim Đồng, Chủ tịch Hội đồng Quản lý Quỹ học bổng Mèo máy thông minh cho biết, trong thời gian tới, Quỹ sẽ tiếp tục đẩy mạnh hoạt động để mang đến những món quà ý nghĩa, động viên học sinh có hoàn cảnh khó khăn tự tin vào bản thân và vượt qua những trở ngại trong cuộc sống. Quỹ cũng mong muốn góp phần truyền cảm hứng cho xã hội, lan tỏa thông điệp về sự sẻ chia, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là trẻ em, hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.
Ba thập kỷ bền bỉ vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Nhật Bản
Hành trình 30 năm của Quỹ học bổng Mèo máy thông minh còn mang một ý nghĩa rộng hơn hoạt động hỗ trợ giáo dục. Đây là kết quả của sự hợp tác văn hóa, giáo dục giữa các tổ chức và đối tác Việt Nam – Nhật Bản, được khởi nguồn từ một tác phẩm văn học thiếu nhi có sức lan tỏa rộng rãi.
Ông Yasuyuki Sagami - Giám đốc điều hành NXB Shogakukan cảm thấy vô cùng vui mừng và tự hào khi một tác phẩm ra đời từ rất lâu như vậy, vượt qua khoảng cách thời gian và biên giới quốc gia, vẫn tiếp tục được nhiều thế hệ độc giả yêu mến và đón đọc cho đến tận ngày nay.
"Nếu có “cánh cửa thần kỳ”, chúng ta có thể đi từ Hà Nội đến Tokyo chỉ trong nháy mắt. Nếu có “chong chóng tre”, chúng ta có thể bay lên bầu trời và ngắm nhìn cảnh đẹp tuyệt vời của Hà Nội từ trên cao. Tôi mong rằng các em sẽ dùng chính khả năng của mình để biến những điều mà các em từng ao ước khi đọc Doraemon, như “Giá mà có thứ này thì tốt biết mấy!” hay “Giá mà mình có thể làm được điều này!”, trở thành hiện thực. Bởi vì một tương lai tươi sáng và tuyệt vời đang chờ đón các em phía trước!" - ông Yasuyuki Sagami chia sẻ.
Doraemon từ lâu đã trở thành người bạn thân thiết của nhiều thế hệ độc giả Việt Nam. Những câu chuyện về tình bạn, lòng nhân ái, tinh thần vượt khó và trí tưởng tượng phong phú không chỉ đem đến niềm vui đọc sách mà còn góp phần nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp trong tâm hồn trẻ em. Từ sức lan tỏa của bộ truyện, sự đồng hành giữa tác giả Fujiko F. Fujio, Nhà xuất bản Shogakukan và Nhà xuất bản Kim Đồng đã được chuyển hóa thành một hoạt động hỗ trợ cộng đồng cụ thể, thiết thực và bền bỉ.
Việc sử dụng nguồn tiền bản quyền Doraemon để hình thành quỹ học bổng cũng cho thấy một cách thức giàu ý nghĩa trong việc kết nối giá trị văn hóa với trách nhiệm xã hội. Một tác phẩm được yêu mến không chỉ dừng lại ở những trang sách mà còn có thể tạo ra những tác động tích cực ngoài đời sống, góp phần mở rộng cơ hội học tập cho trẻ em.
Bà Katsumata Jitsuko - Tổng Giám đốc Fujiko F Fujio Production, con gái thứ hai của tác giả Fujiko F Fujio chia sẻ: “Quỹ Hỗ trợ giáo dục dành cho trẻ em Việt Nam mang tên Doraemon bắt nguồn từ tháng 1 năm 1996, cách đây 30 năm. Lễ ký kết được tổ chức tại Hà Nội, và tôi đã cùng cha đến thăm Việt Nam. Khi ấy, cha tôi đang mắc bệnh và sức khỏe không hề tốt. Vì cân nhắc đến gánh nặng đối với cơ thể, cha cũng đã hạn chế đáng kể hoạt động sáng tác truyện tranh. Dẫu vậy, tôi nghĩ rằng cha đã xúc động trước tâm huyết mà quý vị ở Nhà xuất bản Kim Đồng gửi gắm vào việc thành lập Quỹ, nên quyết định đến Việt Nam.”
“Được các em nhỏ vây quanh, cha tôi trông rất vui. Hình ảnh cha lắng nghe các em trò chuyện và đáp lại bằng nụ cười khiến tôi thấy cha có vẻ khác hẳn so với người cha mà tôi thường nhìn thấy ở nhà. Nụ cười hiền hậu của cha khi ấy vẫn còn in đậm trong tim tôi, ngay cả khi đã 30 năm trôi qua. Cha tôi qua đời tám tháng sau đó. Quỹ Doraemon đã trở thành một trong những công việc quan trọng cuối cùng mà cha trực tiếp tham gia.”
Qua ba thập kỷ, Quỹ học bổng Mèo máy thông minh đã chứng minh sức sống của một sáng kiến nhân văn được xây dựng trên nền tảng hợp tác và niềm tin. Những suất học bổng trao đi không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất mà còn là biểu tượng của tình cảm, sự quan tâm và trách nhiệm dành cho thế hệ tương lai.
Trong bối cảnh giao lưu Việt Nam – Nhật Bản ngày càng được mở rộng trên nhiều lĩnh vực, những hoạt động như vậy góp phần làm sâu sắc hơn sự gắn kết giữa nhân dân hai nước, đặc biệt là thế hệ trẻ. Văn hóa, văn học và giáo dục trở thành những nhịp cầu gần gũi, giúp các giá trị nhân văn được chia sẻ, tiếp nhận và tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Từ dấu ấn của Doraemon trong đời sống đọc sách đến hành trình 30 năm đồng hành cùng học sinh Việt Nam, Quỹ học bổng Mèo máy thông minh là minh chứng cho khả năng lan tỏa bền bỉ của văn hóa khi được đặt trong mối quan hệ với giáo dục và trách nhiệm cộng đồng. Hành trình ấy sẽ tiếp tục được viết nên bằng những ước mơ được chắp cánh, những nghị lực được khích lệ và những cơ hội học tập được mở rộng cho trẻ em Việt Nam.
