Từ Cảng Quy Nhơn mở hành trình biển xanh - đại ngàn
Chiều 20/6, UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Hội nghị thúc đẩy phát triển sản phẩm du lịch tàu biển với một số tỉnh, thành. Sự kiện có sự tham dự của đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, các địa phương, chuyên gia du lịch, doanh nghiệp lữ hành, đơn vị vận tải, doanh nghiệp khai thác cảng và các đối tác trong lĩnh vực du lịch.
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh Gia Lai đang tăng tốc triển khai các hoạt động của Năm Du lịch Quốc gia 2026, đồng thời tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới cho ngành du lịch. Trong đó, du lịch tàu biển được xác định là một phân khúc có khả năng thu hút dòng khách quốc tế chất lượng cao, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị gia tăng cho du lịch địa phương.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch nhấn mạnh, Gia Lai có hệ sinh thái du lịch đặc biệt khi hội tụ không gian biển đảo, di sản văn hóa, lịch sử và đại ngàn Tây Nguyên. Từ màn trình diễn nghệ thuật Tuồng Bình Định tại chương trình, bà gợi mở chiều sâu văn hóa của vùng đất này, với những giá trị độc đáo từ mặt nạ Tuồng, vũ đạo, nhịp điệu biểu diễn đến kỹ thuật sân khấu truyền thống giàu bản sắc.
Theo bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, sau khi sắp xếp lại không gian phát triển, sự kết nối giữa Gia Lai và Bình Định tạo nên một khu vực có quy mô lớn, giàu tiềm năng. Một bên là Khu dự trữ sinh quyển cao nguyên Kon Hà Nừng, hệ thống thác nước, núi lửa Chư Đăng Ya, sự đa dạng văn hóa của 44 dân tộc anh em; một bên là bờ biển dài 134 km với Quy Nhơn, Kỳ Co, Eo Gió, Cù Lao Xanh, đầm Thị Nại, cùng hệ thống di sản Chăm, võ cổ truyền Bình Định và nhiều giá trị văn hóa đặc sắc.
Từ những lợi thế đó, Gia Lai đặt vấn đề phát triển du lịch không chỉ ở góc độ tham quan, mà còn là “kinh tế văn hóa”, “kinh tế di sản” và công nghiệp văn hóa. Điều địa phương mong muốn là du khách đến không chỉ để xem, mà để “chạm”: chạm vào thiên nhiên, chạm vào văn hóa, lịch sử và chạm vào con người địa phương.
Định vị Gia Lai trên hải trình quốc tế
Theo bà Đỗ Thị Diệu Hạnh - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai, từ đầu năm 2026 đến nay, Gia Lai đã đón thành công các chuyến tàu du lịch quốc tế Le Jacques Cartier và Noble Caledonia - Island Sky cập Cảng Quy Nhơn. Dù hoạt động khai thác khách tàu biển còn ở giai đoạn đầu, những chuyến tàu này cho thấy tín hiệu tích cực về sức hấp dẫn của điểm đến, đồng thời đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng hoàn thiện sản phẩm, dịch vụ và năng lực đón khách.
Một lợi thế quan trọng của Cảng Quy Nhơn là khả năng kết nối nhanh với các điểm tham quan trọng điểm. Từ cảng, du khách có thể tiếp cận Kỳ Co, Eo Gió, Cù Lao Xanh, Ghềnh Ráng, đầm Thị Nại; tìm hiểu các giá trị lịch sử, văn hóa gắn với phong trào Tây Sơn, vùng đất võ Bình Định; trải nghiệm làng nghề truyền thống, nghệ thuật bài chòi, Tuồng, võ cổ truyền và đời sống văn hóa của cư dân miền biển.
Xa hơn, hành trình có thể mở rộng đến Biển Hồ, Khu dự trữ sinh quyển thế giới Kon Hà Nừng, các làng đồng bào Bahnar, Jrai và Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Đây là dư địa khác biệt của Gia Lai so với nhiều điểm đến tàu biển hiện nay vốn chủ yếu khai thác lợi thế biển đảo.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai cho rằng điểm khác biệt của du lịch tàu biển Gia Lai nằm ở khả năng tổ chức những hành trình đa tầng trải nghiệm: từ biển đảo đến cao nguyên, từ di sản Chăm - Tây Sơn đến văn hóa cồng chiêng, từ vùng đất võ đến đời sống bản địa của các dân tộc Tây Nguyên.
Theo định hướng phát triển, Gia Lai đặt mục tiêu trở thành điểm đến mới trên bản đồ du lịch tàu biển quốc gia và khu vực. Trong đó, Cảng Quy Nhơn được xác định là cửa ngõ đón khách, còn hệ thống tài nguyên biển đảo, di sản, văn hóa và sinh thái của địa phương là nền tảng để xây dựng sản phẩm khác biệt.
Ở góc nhìn doanh nghiệp lữ hành có nhiều kinh nghiệm khai thác khách tàu biển quốc tế, bà Đoàn Thị Thanh Trà - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Dịch vụ Lữ hành Saigontourist cho rằng, du lịch tàu biển không nên chỉ được nhìn nhận qua số lượt tàu cập cảng hay số lượt khách lên bờ. Giá trị quan trọng hơn là mỗi điểm đến có thể thiết kế được trải nghiệm gì trong thời gian ngắn, tổ chức vận hành ra sao, tạo mức chi tiêu như thế nào và để lại ấn tượng gì để du khách có thể quay lại trong tương lai.
Theo bà Trà, thị trường tàu biển quốc tế đang chuyển mạnh sang chất lượng, chiều sâu và cá nhân hóa. Khách không chỉ cần một chuyến tham quan nhanh, mà muốn hiểu thêm về văn hóa, ẩm thực, đời sống bản địa, làng nghề, di sản và câu chuyện của con người địa phương. Vì vậy, với lợi thế cửa ngõ biển Quy Nhơn, văn hóa Chăm, võ cổ truyền, ẩm thực địa phương và khả năng mở rộng trải nghiệm lên cao nguyên, Gia Lai cần định vị mình như một điểm dừng có bản sắc; đồng thời chuẩn hóa các chương trình tham quan bờ phù hợp từng nhóm khách, từ khách cao tuổi, khách trẻ đến gia đình đa thế hệ.
Hạ tầng đón khách: chi tiết nhỏ, tiêu chuẩn lớn
Nếu phần đầu hội nghị nhận diện tiềm năng và định vị hướng đi, thì các phiên thảo luận đi thẳng vào câu hỏi thực tế hơn: Gia Lai cần làm gì để sản phẩm du lịch tàu biển có thể được các hãng tàu quốc tế lựa chọn?
Nhiều chuyên gia, doanh nghiệp lữ hành cho rằng, du lịch tàu biển là phân khúc hấp dẫn nhưng rất khắt khe. Khách tàu biển thường có khả năng chi tiêu cao, thời gian lưu lại điểm đến ngắn, yêu cầu dịch vụ đồng bộ và gần như không chấp nhận những trục trặc trong khâu tổ chức. Một tour tham quan bờ chỉ vài giờ nhưng phải được vận hành như một sản phẩm hoàn chỉnh, từ lúc khách rời tàu đến khi trở lại tàu.
Ông Phan Xuân Anh - Chủ tịch HĐQT Công ty Du Ngoạn Việt (Viet Excursions), nhìn nhận Việt Nam đang có cơ hội lớn khi nhiều hãng tàu biển quốc tế có xu hướng dịch chuyển sự quan tâm về Đông Nam Á. Theo ông, lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở điểm đến, mà còn ở thủ tục biên phòng, cảng biển đang được cải thiện mạnh, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tàu lớn đưa khách vào Việt Nam.
Tuy nhiên, “ông trùm” du lịch tàu biển quốc tế cũng thẳng thắn cho rằng muốn kéo được khách về Quy Nhơn - Gia Lai, địa phương không thể chỉ nói chuyện chiến lược, mà phải bắt đầu từ những điều rất cụ thể. Từ câu chuyện từng đưa khách tàu biển đi tham quan nhưng giữa đường không tìm được trạm dừng chân đạt chuẩn, ông nhấn mạnh rằng với khách tàu biển 5 sao, những chi tiết như nhà vệ sinh, điểm nghỉ, bữa ăn, xe vận chuyển hay lối đi tại cảng đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cảm nhận về điểm đến.
Kinh nghiệm từ Đà Nẵng cũng cho thấy trải nghiệm của du khách bắt đầu ngay tại cảng. Ông Tán Văn Vương - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng, lưu ý một sai lầm thường gặp là để khách quốc tế đi lẫn trong không gian khai thác hàng hóa, băng qua khu vực container, xe tải, bụi và khói dầu tại cảng biển. Với khách tàu biển, vốn ăn mặc lịch sự, di chuyển theo đoàn và có tiêu chuẩn dịch vụ cao, ấn tượng đầu tiên như vậy có thể làm giảm giá trị của cả hành trình.
Từ thực tế đó, việc tách biệt luồng khách du lịch và luồng hàng hóa tại Cảng Quy Nhơn được xem là yêu cầu cần tính đến nếu Gia Lai muốn phát triển phân khúc tàu biển một cách chuyên nghiệp. Cảng không chỉ là nơi tàu cập bến, mà là “cửa ngõ cảm xúc” đầu tiên của du khách. Một lối đi ưu tiên, sạch sẽ, an toàn, có bảng chỉ dẫn, khu đón tiếp, phương tiện trung chuyển và đội ngũ hỗ trợ phù hợp sẽ tạo ra khác biệt rất lớn.
Một kinh nghiệm khác từ Đà Nẵng là giảm tối đa thời gian chờ của du khách. Với khách tàu biển, mỗi phút ở cảng đều là thời gian bị lấy đi khỏi hành trình trải nghiệm. Do đó, các địa phương phát triển tốt phân khúc này thường phối hợp sớm với biên phòng, cảng vụ, hãng tàu và doanh nghiệp lữ hành để xử lý thủ tục nhanh nhất có thể. Khi khách rời tàu là có thể lên xe đi tham quan ngay, thay vì phải xếp hàng, chờ đợi hoặc di chuyển qua nhiều khâu trung gian.
Đóng gói sản phẩm tham quan bờ
Bên cạnh hạ tầng, bài toán quan trọng không kém là sản phẩm. Bà Võ Ngọc Bửu Trâm - Trưởng phòng Du lịch tàu biển Saigontourist Group, cho rằng Gia Lai hiện còn khá mới trên bản đồ du lịch tàu biển quốc tế. Khi làm việc với các hãng tàu lớn, những cái tên quen thuộc thường là Hạ Long, Đà Nẵng, Nha Trang, trong khi Quy Nhơn - Gia Lai chưa được nhận diện rõ.
Muốn được đưa vào hải trình, Gia Lai phải trả lời được những câu hỏi rất cụ thể: khách xuống Cảng Quy Nhơn sẽ đi đâu, xem gì, ăn gì, mua gì, trải nghiệm điều gì khác biệt và mất bao lâu để hoàn thành tour tham quan bờ. Sản phẩm không thể dàn trải, mà phải được thiết kế theo thời lượng phù hợp với đặc thù tàu biển.
Theo gợi ý của các doanh nghiệp, tour 4 tiếng có thể tập trung vào các điểm quanh cảng; tour 6 tiếng cần có điểm nhấn ẩm thực, bữa trưa đặc sản; tour 8 tiếng nên bổ sung một chương trình biểu diễn hoặc trải nghiệm văn hóa. Với Gia Lai, cồng chiêng, võ cổ truyền, Tuồng, bài chòi, ẩm thực, cà phê Tây Nguyên và di sản Chăm đều là chất liệu quý, nhưng phải được “đóng gói” chuyên nghiệp, súc tích và đúng thời lượng.
Một màn trình diễn cồng chiêng, trích đoạn Tuồng, không gian võ cổ truyền hay trải nghiệm cà phê nếu được tổ chức trong 45-60 phút, có thuyết minh tốt, sân khấu phù hợp và câu chuyện rõ ràng, sẽ dễ tạo ấn tượng hơn nhiều so với việc giới thiệu quá nhiều thứ nhưng thiếu điểm nhấn. Với khách tàu biển, trải nghiệm cô đọng và giàu cảm xúc quan trọng hơn độ dài của chương trình.
Theo các đại biểu, sản phẩm tàu biển không thể là “một tour cho tất cả”. Cùng một cảng, điểm đến cần có nhiều chương trình tham quan bờ để phù hợp với từng nhóm khách: city tour, văn hóa, ẩm thực, làng nghề, thiên nhiên, mua sắm, wellness, trải nghiệm cao cấp hoặc tour riêng cho nhóm nhỏ. Đúng giờ là tiêu chuẩn bắt buộc, an toàn là điều kiện tiên quyết, còn sự khác biệt của sản phẩm là yếu tố cạnh tranh.
Nhân lực, liên kết và thương hiệu điểm đến
Bài toán nhân lực cũng được đặt ra. Gia Lai còn thiếu hướng dẫn viên giỏi ngoại ngữ, nhất là đối với các thị trường có yêu cầu cao. Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp lữ hành, địa phương không thể chờ đến khi đào tạo đầy đủ đội ngũ mới bắt đầu đón khách. Giải pháp trước mắt là kết hợp nhân sự địa phương biết ngoại ngữ cơ bản đi theo đoàn với đội ngũ hướng dẫn viên tại điểm thật tinh nhuệ.
Cách làm này giúp tận dụng hiểu biết của người địa phương, đồng thời bảo đảm chất lượng thuyết minh tại các điểm quan trọng như Biển Hồ, chùa Minh Thành, di tích Tây Sơn, tháp Chăm hoặc các làng văn hóa. Một hướng dẫn viên tại điểm không chỉ cần biết ngoại ngữ, mà còn phải hiểu sâu lịch sử, văn hóa, kiến trúc, đời sống bản địa và có khả năng kể chuyện ngắn gọn, hấp dẫn.
Ở tầm chiến lược, ông Hà Văn Siêu - Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, cho rằng Gia Lai không nên đứng một mình trong phát triển du lịch tàu biển. Cảng Quy Nhơn là cửa ngõ quan trọng, nhưng sức hút của điểm đến cần được xây dựng trên sự kết hợp giữa biển và đại ngàn, giữa duyên hải Nam Trung Bộ với bản sắc văn hóa Tây Nguyên. Theo ông, thông điệp “Gia Lai - Đại ngàn chạm biển xanh” cũng là gợi mở phù hợp để định vị một thương hiệu có khả năng tạo tò mò với du khách quốc tế.
Ông Hà Văn Siêu đánh giá cao nỗ lực của Gia Lai trong việc tổ chức các hoạt động hưởng ứng Năm Du lịch Quốc gia 2026, đồng thời cho rằng đây là thời điểm thuận lợi để địa phương đầu tư phát triển du lịch tàu biển. Bên cạnh sức hút về thiên nhiên và văn hóa, Gia Lai cần tập trung quy hoạch, nâng cấp hạ tầng cảng biển, cầu cảng, nhà ga, khu đón khách và các dịch vụ hậu cần như cung ứng nhiên liệu, thực phẩm, bảo trì, bảo dưỡng tàu.
Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cũng lưu ý, các doanh nghiệp lữ hành cần chủ động thiết kế sản phẩm tham quan bờ đặc trưng, có khả năng phục vụ lượng khách lớn trong thời gian ngắn, thủ tục nhanh gọn và trải nghiệm khác biệt. Cùng với đó, Gia Lai cần tăng cường quảng bá điểm đến Quy Nhơn - Gia Lai tại các hiệp hội, hội nghị, hội chợ du lịch tàu biển quốc tế; đồng thời chuẩn bị đội ngũ nhân lực đủ năng lực phục vụ phân khúc khách đặc thù này.
Theo ông Hà Văn Siêu, nếu kết nối tốt giữa hạ tầng cảng biển, sản phẩm du lịch, dịch vụ hậu cần, nhân lực và hoạt động xúc tiến quốc tế, du lịch tàu biển có thể trở thành một hướng phát triển quan trọng, góp phần đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng Gia Lai và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình này.
Từ hiến kế đến hành động
Kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch thể hiện tinh thần cầu thị trước những góp ý thẳng thắn của doanh nghiệp và chuyên gia. Tỉnh không né tránh các điểm nghẽn về hạ tầng, nhân lực, dịch vụ, mà xác định phải bắt tay vào những việc cụ thể như rà soát điểm dừng chân, nâng cấp nhà vệ sinh dọc tuyến, làm việc với Cảng Quy Nhơn để tạo lối đi ưu tiên cho du khách.
“Mục tiêu của tỉnh không chỉ là đón thêm những chuyến tàu biển quốc tế, mà còn đưa tiếng cồng chiêng, hương vị cà phê Tây Nguyên và bản sắc đại ngàn vươn ra thế giới. Những góp ý tại hội nghị sẽ được tỉnh tiếp thu, cụ thể hóa thành các chương trình hành động, sản phẩm du lịch và giải pháp kết nối thị trường, từng bước đưa Gia Lai trở thành điểm đến hấp dẫn trên hải trình tàu biển quốc tế”, bà Nguyễn Thị Thanh Lịch nhấn mạnh.
Viên Hữu
