Từ Thành Đồ Bàn nhìn dư địa của du lịch lịch sử
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch vừa cùng đoàn công tác khảo sát thực tế khu Di tích quốc gia Thành Đồ Bàn (Thành Hoàng Đế) tại phường An Nhơn.
Thành Đồ Bàn có lịch sử từ khoảng thế kỷ X, từng là quốc đô của Vương quốc Chămpa trước khi trở thành Thành Hoàng Đế dưới thời Tây Sơn. Những lớp trầm tích văn hóa kéo dài hàng trăm năm tạo nên tiềm năng lớn để phát triển các tuyến du lịch trải nghiệm lịch sử, giáo dục truyền thống và khám phá di sản.
Chuyến khảo sát không chỉ nhằm đánh giá hiện trạng di tích mà còn là bước đi cụ thể trong quá trình nghiên cứu bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị một trong những di sản lịch sử quan trọng của tỉnh, hướng tới khai thác hiệu quả hơn tiềm năng văn hóa gắn với phát triển du lịch.
Tại buổi làm việc, sau khi nghe báo cáo hiện trạng và ý kiến chuyên gia, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch nhấn mạnh Thành Đồ Bàn là vùng đất đặc biệt khi hội tụ ba tầng văn hóa gồm Chămpa, Tây Sơn và triều Nguyễn; đồng thời là nơi hai lần được lựa chọn làm kinh đô trong lịch sử. Đây được xem là nguồn tài nguyên di sản giàu giá trị để phát triển sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của địa phương.
Do đó các ngành chức năng cần khẩn trương khảo sát, lập quy hoạch tổng thể khu di tích; phối hợp với chuyên gia lịch sử, khảo cổ để đánh giá toàn diện giá trị di sản. Công tác nghiên cứu sẽ triển khai song song với quy hoạch chuyên ngành nhằm xây dựng định hướng bảo tồn lâu dài và khai thác phù hợp.
Đáng chú ý, quy hoạch khu di tích được yêu cầu gắn với quản lý kiến trúc đô thị, cảnh quan và không gian văn hóa lịch sử, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn với phục vụ tham quan, trải nghiệm. Một số hạng mục cần duy tu, tôn tạo cấp thiết sẽ được ưu tiên triển khai trước.
Bà Nguyễn Thị Thanh Lịch cũng lưu ý việc tôn vinh giá trị lịch sử gắn với Hoàng đế Thái Đức Nguyễn Nhạc; giữ gìn hiện trạng khu Thành Đồ Bàn, chỉnh trang cảnh quan và tăng tính kết nối không gian. Đây được xem là tiền đề để hình thành điểm nhấn mới cho du lịch lịch sử, văn hóa của Gia Lai trong thời gian tới.
Mở rộng không gian du lịch từ những di sản đặc biệt
Trước chuyến khảo sát Thành Đồ Bàn, UBND tỉnh Gia Lai cũng đã có văn bản chỉ đạo triển khai công tác tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị Di tích lịch sử Nước Mặn – nơi được xem là một trong những địa điểm đầu tiên hình thành, thử nghiệm và phát triển chữ Quốc ngữ ở Việt Nam.
Theo định hướng của tỉnh, việc tôn tạo Di tích lịch sử Nước Mặn phải bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn giá trị gốc với phát huy giá trị văn hóa, giáo dục truyền thống và phát triển du lịch bền vững. Các ngành chức năng được giao nghiên cứu phương án mở rộng không gian di tích theo hướng liên kết với Chùa Bà Nước Mặn cùng các công trình văn hóa, tín ngưỡng lân cận.
Mục tiêu đặt ra là từng bước hình thành quần thể văn hóa – lịch sử – du lịch đặc trưng, có sự kết nối về hạ tầng, cảnh quan, không gian cộng đồng và phục vụ khách tham quan.
Nước Mặn mang dấu ấn giao lưu văn hóa Đông – Tây, gắn với hoạt động truyền giáo của các giáo sĩ Dòng Tên và quá trình hình thành hệ thống chữ viết bằng mẫu tự La-tinh của tiếng Việt. Giá trị lịch sử đặc biệt này mở ra dư địa phát triển sản phẩm du lịch văn hóa, giáo dục và nghiên cứu chuyên sâu.
UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu các cơ quan liên quan nghiên cứu phương án đầu tư tương xứng với giá trị của nơi phôi thai chữ Quốc ngữ; từng bước xây dựng trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử và du lịch đặc sắc của địa phương.
Việc triển khai khảo sát, quy hoạch và định hướng đầu tư đối với các di tích trọng điểm cho thấy Gia Lai đang mở rộng cách tiếp cận với di sản, từ bảo tồn đơn thuần sang khai thác giá trị phục vụ phát triển du lịch. Nếu được quy hoạch bài bản và kết nối thành sản phẩm trải nghiệm, những địa danh như Thành Đồ Bàn hay Nước Mặn có thể trở thành điểm nhấn mới trên bản đồ du lịch văn hóa của tỉnh trong giai đoạn tới.
