Trong dòng chảy chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, trí tuệ nhân tạo (AI) và thương mại điện tử không còn là những xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Với Hà Nội – trung tâm kinh tế lớn của cả nước, việc thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng các nền tảng số không chỉ là bài toán phát triển doanh nghiệp mà còn là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026 với chủ đề "Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội ứng dụng AI và thương mại điện tử bứt phá tăng trưởng hai con số" do Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) tổ chức.
Muốn tăng trưởng hai con số phải tạo ra năng suất mới
Phát biểu tại diễn đàn, ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, cho biết trong 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của Hà Nội tăng 8,22% – mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm, thành phố cần đạt mức tăng trưởng 13,44% trong sáu tháng cuối năm là một thách thức rất lớn. Vì vậy, mục tiêu đột phá không thể đạt được bằng những cách làm thông thường mà phải tạo ra những năng lực sản xuất mới thông qua khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng GRDP, Hà Nội còn đặt mục tiêu kinh tế số chiếm 22% GRDP trong năm 2026. Điều đó đồng nghĩa với việc cộng đồng doanh nghiệp phải tăng tốc mạnh mẽ trong ứng dụng công nghệ số, AI và thương mại điện tử để tạo ra những giá trị mới cho nền kinh tế.
Theo lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ, lực lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp của Thủ đô chính là mắt xích quyết định. Khi từng doanh nghiệp tăng trưởng bền vững, nền kinh tế thành phố mới có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Bài toán không còn là công nghệ, mà là khả năng hấp thụ công nghệ
Một trong những điểm nhấn của diễn đàn là nhận định về sự dịch chuyển mạnh mẽ của thị trường sang môi trường số. Theo số liệu được công bố, mỗi ngày người Việt Nam chi khoảng 1.600 tỷ đồng để mua hơn 12 triệu sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử. Điều này cho thấy dòng tiền và hành vi tiêu dùng đang thay đổi rất nhanh. Doanh nghiệp chậm chuyển đổi sẽ đứng trước nguy cơ đánh mất khách hàng ngay trên chính thị trường của mình.
Trong khi đó, AI được dự báo sẽ làm gia tăng đáng kể giá trị thương mại toàn cầu trong những năm tới. Tuy nhiên, tỷ lệ ứng dụng AI giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ vẫn còn khoảng cách rất xa. Nếu không có những giải pháp phù hợp, khoảng cách này sẽ tiếp tục nới rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tham gia chuỗi cung ứng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Theo ông Cù Ngọc Trang, Hà Nội không thiếu doanh nghiệp công nghệ hay hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Điều còn thiếu chính là "nhịp nối" giữa công nghệ với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn băn khoăn bắt đầu từ đâu, trong khi các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ lại chưa hiểu hết bài toán sản xuất, kinh doanh của khách hàng.
Bốn chìa khóa để doanh nghiệp tăng trưởng bền vững
Trong vai trò Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, GS.TS Mạc Quốc Anh cho rằng AI và thương mại điện tử chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được gắn với dữ liệu, quản trị và thị trường. Công nghệ không phải mục tiêu cuối cùng mà là công cụ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và mở rộng khách hàng.
Theo GS.TS Mạc Quốc Anh, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, doanh nghiệp cần đồng thời giải quyết bốn bài toán cốt lõi.
Thứ nhất là nâng cao năng lực tiếp cận và hấp thụ chính sách. Chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp hiểu đúng, tiếp cận thuận lợi và chuyển hóa thành năng lực sản xuất, kinh doanh cụ thể.
Thứ hai, khoa học công nghệ và chuyển đổi số phải trở thành công cụ tạo năng suất, thay vì chỉ dừng ở phong trào. Doanh nghiệp cần những giải pháp vừa túi tiền, dễ triển khai, đo lường được hiệu quả và bảo đảm an toàn dữ liệu.
Thứ ba là kết nối nguồn lực. Nguồn lực tăng trưởng không chỉ là vốn mà còn bao gồm dữ liệu, công nghệ, nhân lực, quỹ đầu tư, trường đại học, viện nghiên cứu và mạng lưới đối tác. Khi các thành tố này được liên kết thành một hệ sinh thái, doanh nghiệp sẽ có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Thứ tư, quan trọng hơn cả, thị trường phải là đích đến cuối cùng của mọi chính sách hỗ trợ. Một sản phẩm tốt nhưng không tiếp cận được khách hàng sẽ không tạo ra tăng trưởng; công nghệ hiện đại nhưng không gắn với dòng tiền và đơn hàng cũng khó mang lại hiệu quả thực chất.
Những quan điểm này không chỉ là lời khuyên dành cho cộng đồng doanh nghiệp sản xuất, mà còn đặc biệt phù hợp với lĩnh vực dịch vụ và du lịch – nơi AI đang được ứng dụng ngày càng sâu trong quản trị khách sạn, marketing số, chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu du khách và thương mại điện tử du lịch.
AI và thương mại điện tử: "Đòn bẩy" để doanh nghiệp Hà Nội bứt phá
Tại diễn đàn, nhiều chuyên gia cho rằng, AI không còn là công nghệ dành riêng cho các tập đoàn lớn mà đang trở thành công cụ phổ biến giúp doanh nghiệp tối ưu hóa vận hành, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều quan trọng không phải là sở hữu công nghệ hiện đại nhất, mà là lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô, nguồn lực và mục tiêu phát triển của từng doanh nghiệp.
Theo các diễn giả, doanh nghiệp nhỏ và vừa nên bắt đầu từ những ứng dụng có khả năng tạo hiệu quả ngay trong hoạt động hằng ngày như quản trị khách hàng, tự động hóa quy trình bán hàng, quản lý tài chính, marketing số, phân tích dữ liệu tiêu dùng hay chăm sóc khách hàng sau bán. Đây đều là những lĩnh vực AI đã chứng minh hiệu quả rõ rệt, đồng thời không đòi hỏi chi phí đầu tư quá lớn.
Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là khả năng tiếp cận nguồn vốn. Trong bối cảnh doanh nghiệp cần đầu tư cho công nghệ và chuyển đổi số, sự đồng hành của hệ thống ngân hàng, quỹ đầu tư và các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp trở thành điều kiện quan trọng để các ý tưởng đổi mới sáng tạo có thể đi vào thực tiễn.
Các chuyên gia nhận định rằng chuyển đổi số sẽ khó thành công nếu doanh nghiệp chỉ đầu tư phần mềm mà thiếu chiến lược phát triển dài hạn. AI cần được đặt trong tổng thể quá trình đổi mới mô hình quản trị, xây dựng văn hóa dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực số. Đây là nền tảng để doanh nghiệp không chỉ tăng doanh thu mà còn nâng cao sức chống chịu trước những biến động của thị trường.
Kết nối nguồn lực để mở rộng thị trường
Một điểm nổi bật của Diễn đàn Kinh tế Thủ đô 2026 là không dừng ở việc trao đổi chính sách mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái kết nối giữa doanh nghiệp với các cơ quan quản lý, ngân hàng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp công nghệ và các hệ thống phân phối.
Thông qua các phiên kết nối chuyên sâu, doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận các nền tảng thương mại điện tử, giải pháp logistics, tư vấn tài chính, chuyển đổi số và các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo của thành phố. Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm rút ngắn khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn, giúp doanh nghiệp nhanh chóng chuyển hóa các cơ hội thành kết quả kinh doanh cụ thể.
Đáng chú ý, Ban Tổ chức cho biết sau diễn đàn sẽ tiếp tục theo dõi, đồng hành với doanh nghiệp thông qua việc tổng hợp các khó khăn, kiến nghị chính sách và đánh giá kết quả hỗ trợ sau các mốc thời gian cụ thể. Cách làm này cho thấy định hướng chuyển từ tổ chức sự kiện đơn thuần sang xây dựng cơ chế hỗ trợ liên tục, lấy hiệu quả của doanh nghiệp làm thước đo.
Đối với Hà Nội – nơi hội tụ hàng nghìn doanh nghiệp dịch vụ, du lịch, làng nghề và sản phẩm OCOP chuyển đổi số còn mở ra cơ hội đưa các giá trị văn hóa địa phương đến gần hơn với thị trường trong nước và quốc tế thông qua thương mại điện tử, nền tảng số và các công cụ quảng bá ứng dụng AI.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế số của Thủ đô, đồng thời góp phần nâng cao sức cạnh tranh của ngành du lịch trong xu thế phát triển bền vững và kinh tế trải nghiệm.
Từ mục tiêu tăng trưởng đến hành động
Điểm đáng chú ý nhất của Diễn đàn Kinh tế Thủ đô 2026 không nằm ở những con số tăng trưởng hay các khẩu hiệu về chuyển đổi số, mà ở thông điệp xuyên suốt: tăng trưởng hai con số chỉ có thể đạt được khi từng doanh nghiệp thực sự đổi mới tư duy quản trị, mạnh dạn ứng dụng công nghệ và chủ động tham gia vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Những phân tích của các chuyên gia cho thấy AI không phải là đích đến mà là phương tiện để doanh nghiệp tạo ra năng suất mới, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị gia tăng. Song song với đó, chính sách cần tiếp tục đóng vai trò "bà đỡ", tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, vốn và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực, sự kết nối giữa chính quyền, doanh nghiệp, giới khoa học, các tổ chức tài chính và cộng đồng công nghệ sẽ là nền tảng để hình thành những động lực tăng trưởng mới.
Từ diễn đàn lần này có thể thấy, mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là bài toán của riêng chính quyền hay cộng đồng doanh nghiệp. Đó là hành trình xây dựng một hệ sinh thái kinh tế hiện đại, nơi AI, thương mại điện tử và đổi mới sáng tạo trở thành động lực thúc đẩy mọi lĩnh vực phát triển, từ công nghiệp, thương mại, dịch vụ cho tới du lịch – ngành kinh tế tổng hợp đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong cơ cấu tăng trưởng của Thủ đô.
