Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi Việt Nam lần thứ III, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra ngày 24/9 tại Hà Nội với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các cơ quan Trung ương, một số địa phương, các tổ chức, hội bạn, doanh nghiệp, doanh nhân, nhà khoa học, nhà hoạt động xã hội, cùng các Ủy viên Ban Chấp hành, Ban Cố vấn, Ban Kiểm tra, cơ quan đại diện, đơn vị trực thuộc và hội viên của Hội.
Toàn cảnh Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi Việt Nam lần thứ III, nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh: Minh Dũng
Theo chương trình, Đại hội được tổ chức qua hai phiên. Phiên thứ nhất tập trung vào các nội dung nội bộ quan trọng gồm kiểm tra tư cách đại biểu, báo cáo tổng kết nhiệm kỳ II và phương hướng nhiệm kỳ III, báo cáo đề án nhân sự, kiểm điểm Ban Chấp hành và Ban Kiểm tra nhiệm kỳ 2021-2026, thảo luận, tiếp thu ý kiến chỉ đạo của đại diện các cơ quan Trung ương, đồng thời tiến hành bầu Ban Chấp hành, Ban Kiểm tra khóa III và các chức danh lãnh đạo nhiệm kỳ mới.
Phiên chính thức của Đại hội diễn ra sau đó với việc công bố kết quả bầu cử, ra mắt Ban Chấp hành, Ban Kiểm tra, Ban Cố vấn và các chức danh lãnh đạo khóa III; phát biểu nhận nhiệm vụ của Ban Chấp hành khóa mới; tri ân các cá nhân đã có nhiều đóng góp cho quá trình xây dựng Hội; thông qua Nghị quyết Đại hội và bế mạc.
Đoàn chủ tịch. Ảnh: Minh Dũng
Ngay đầu chương trình, Đại hội đã dành thời gian cho các nội dung có ý nghĩa nền tảng đối với hoạt động của Hội trong nhiệm kỳ mới. Phó Chủ tịch Nguyễn Nhật Hải báo cáo kiểm tra tư cách đại biểu và quy chế Đại hội; Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Lò Giàng Páo trình bày báo cáo tổng kết nhiệm kỳ II, phương hướng hoạt động nhiệm kỳ III và Đề án nhân sự nhiệm kỳ mới.
Tiếp đó, Chủ tịch Bế Trường Thành và Phó Chủ tịch Trần Việt Trung trình bày các nội dung kiểm điểm Ban Chấp hành nhiệm kỳ II, thuyết minh sửa đổi Điều lệ; Phó Chủ tịch Nguyễn Nhật Hải trình bày báo cáo kiểm điểm của Ban Kiểm tra. Chương trình cũng dành thời gian để các đại biểu thảo luận, trong đó có Phó Chủ tịch Trần Quý cùng đại diện Chi hội tại Đắk Lắk và Quảng Ngãi.
Những nội dung này tạo nên một bức tranh tương đối toàn diện về hoạt động của Hội trong nhiệm kỳ vừa qua, đồng thời đặt nền tảng cho việc xác định những vấn đề cần tiếp tục đổi mới trong giai đoạn 2026-2031.
Đại hội lần thứ III của Hội Hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi Việt Nam diễn ra trong bối cảnh yêu cầu phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi ngày càng đặt ra nhiều nhiệm vụ mới. Theo Nghị quyết được thông qua tại Đại hội, nhiệm kỳ 2026-2031, Hội tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, quy tụ nguồn lực xã hội, tham gia hỗ trợ và phối hợp triển khai những nội dung phù hợp với chức năng của Hội, hướng tới mục tiêu tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương miền núi.
Phát huy vai trò cầu nối, quy tụ nguồn lực xã hội
Theo Nghị quyết Đại hội, nhiệm kỳ II diễn ra trong bối cảnh đất nước có nhiều thay đổi, đồng thời vùng miền núi phải đối mặt với những tác động ngày càng rõ nét của thiên tai, biến đổi khí hậu, sạt lở và ngập lụt.
Trong hoàn cảnh đó, Hội xác định vai trò “cánh tay nối dài” của cơ quan Nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc, đồng thời là cầu nối quy tụ nguồn lực xã hội phục vụ sự phát triển của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Trong nhiệm kỳ 2021-2026, Hội đã tham gia nhiều hoạt động tư vấn, hỗ trợ liên quan đến quy hoạch, phát triển du lịch, bảo tồn văn hóa, phát triển sản phẩm địa phương và bảo tồn hệ sinh thái.
Tại Hà Giang, Hội đã tham gia tư vấn quy hoạch tổng thể thành phố, phát triển các điểm du lịch trọng yếu, hỗ trợ các khu du lịch, homestay ở Lô Lô Chải, Lũng Cú; đồng thời quan tâm phát triển sản phẩm văn hóa, ẩm thực, làng nghề và sản phẩm lưu niệm tại làng Văn hóa Lô Lô Sảng Pả A, Mèo Vạc, cũng như du lịch tại các làng H’Mông, Dao.
Ở những địa bàn khác, Hội tham gia tư vấn bảo tồn và khôi phục ruộng bậc thang của người Mường, bảo tồn di sản văn hóa tại các thôn bản người Dao, người Mường và những vùng rừng thiên nhiên gắn với du lịch; khảo sát các khu vực rừng sinh thái, quy hoạch bảo tồn các di tích lịch sử gắn với du lịch văn hóa, du lịch tâm linh tại Thái Nguyên; tư vấn quy hoạch các điểm du lịch sinh thái, kết nối du lịch văn hóa với những khu vực gắn với danh nhân lịch sử, các dòng sông và cửa biển tại Hải Dương cũ.
Những kết quả này cho thấy một hướng đi quan trọng của Hội: hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi không tách rời việc nhận diện và phát huy những nguồn lực vốn có của từng vùng đất, từ cảnh quan, sinh thái đến văn hóa, ẩm thực, làng nghề và tri thức bản địa.
Cùng với đó, Cơ quan Đại diện phía Nam của Hội trong nhiệm kỳ qua đã tham gia, tổ chức nhiều hoạt động liên quan đến tài chính doanh nghiệp, khởi nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ, nông nghiệp, du lịch, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo tại nhiều tỉnh, thành.
Đáng chú ý, Hội có 5 Ủy viên Ban Chấp hành đã và đang tham gia Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam qua các khóa, thường xuyên tham gia góp ý, kiến nghị đối với những vấn đề liên quan đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Đặt nghiên cứu, chuyển đổi số và phát triển bền vững vào trọng tâm
Bên cạnh những kết quả đạt được, Đại hội cũng thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế trong nhiệm kỳ II.
Cụ thể, Hội chưa bố trí được nơi làm việc ổn định; việc thành lập các đơn vị trực thuộc có chức năng, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi còn hạn chế; mối quan hệ giữa Ban Chấp hành và Ban Thường vụ chưa thật sự chặt chẽ; hoạt động của các ủy viên Ban Chấp hành chưa đồng đều.
Nguồn kinh phí hoạt động còn hạn chế, nhân sự chuyên trách cho công tác chuyên môn chưa đáp ứng yêu cầu; công tác phát triển hội viên và hỗ trợ hội viên còn gặp khó khăn, nhất là do đặc thù hội viên của Hội ở nhiều vùng miền núi, hạn chế về điều kiện gặp gỡ và kết nối trực tiếp.
Việc nhìn nhận những tồn tại này có ý nghĩa quan trọng đối với nhiệm kỳ mới, bởi mục tiêu phát triển kinh tế miền núi đòi hỏi một tổ chức có khả năng kết nối tốt hơn giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư, các tổ chức xã hội và cộng đồng địa phương. Đây cũng là lý do Đại hội dành thời lượng đáng kể cho việc kiện toàn tổ chức và xây dựng phương hướng hoạt động mới.
Vì vậy, một trong những điểm đáng chú ý của nhiệm kỳ III là việc Hội tiếp tục phát huy vai trò của Viện Kinh tế - Xã hội vùng dân tộc trực thuộc Hội. Theo Nghị quyết, Viện sẽ ưu tiên nghiên cứu những vấn đề cấp thiết đang tác động trực tiếp đến vùng miền núi, trong đó có biến đổi khí hậu và sinh kế cộng đồng, chuyển đổi số trong nông nghiệp và giáo dục vùng cao, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, di cư lao động và đô thị hóa nông thôn miền núi.
Định hướng nghiên cứu không chỉ dừng ở việc đánh giá thực trạng mà hướng tới các giải pháp và khuyến nghị chính sách cụ thể. Hội cũng đặt vấn đề hình thành các nhóm nghiên cứu liên ngành nhằm giải quyết những vấn đề có mối liên hệ giữa giảm nghèo với giữ rừng, phát triển du lịch với bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường.
Việc tăng cường hợp tác với các cơ quan khoa học, trường đại học và tổ chức quốc tế cũng được xác định nhằm huy động thêm nguồn lực tài chính, kỹ thuật và tri thức phục vụ phát triển vùng miền núi.
Song song với nghiên cứu, Hội định hướng đẩy mạnh đào tạo, tư vấn và phản biện; tổ chức các khóa tập huấn về xây dựng dự án, kinh tế số, quản trị chuỗi cung ứng nông sản, khởi nghiệp, canh tác bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Kiện toàn tổ chức, tạo nền tảng cho nhiệm kỳ 2026-2031
Sau phần thảo luận và tiếp thu ý kiến chỉ đạo của đại diện Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Nội vụ, Đại hội tiến hành các bước bầu Ban Chấp hành, Ban Kiểm tra khóa III. Chương trình điều hành quy định Ban Chấp hành và Ban Kiểm tra khóa mới họp phiên thứ nhất để bầu các chức danh lãnh đạo trước khi công bố kết quả tại phiên chính thức.
Theo kết quả được công bố tại Đại hội, TS. Lò Giàng Páo được Ban Chấp hành khóa III bầu giữ chức Chủ tịch Hội Hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi Việt Nam. Các Phó Chủ tịch gồm ông Nguyễn Đức Thiện, ông Trần Việt Trung, ông Nguyễn Nhật Hải và ông Trần Quý. Ban Kiểm tra gồm ông Nguyễn Nhật Hải giữ chức Trưởng ban và ông Nguyễn Mạnh Quang giữ chức Phó Trưởng ban.
Ban Chấp hành, Ban Kiểm tra và Ban Cố vấn khóa III ra mắt Đại hội. Ông Lò Giàng Páo thay mặt Ban Chấp hành, Ban Kiểm tra phát biểu nhận nhiệm vụ và cảm ơn. Theo chương trình, Đại hội cũng dành thời gian tri ân TS. Bế Trường Thành, nguyên Chủ tịch Hội khóa I, II; đồng thời tặng quà các cá nhân đã có nhiều năm đồng hành với Hội.
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 xác định một hệ thống nhiệm vụ tương đối toàn diện. Bên cạnh nghiên cứu, tư vấn, phản biện và hỗ trợ doanh nghiệp, Hội sẽ tham gia, hỗ trợ, phối hợp một số nội dung trong Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Các nội dung bao gồm phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch; chăm sóc sức khỏe nhân dân; thực hiện bình đẳng giới; giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em; hỗ trợ nhóm dân tộc thiểu số rất ít người và nhóm còn nhiều khó khăn; tăng cường truyền thông trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Hội cũng xác định tiếp tục thực hiện công tác phản biện xã hội, đóng góp ý kiến xây dựng chính sách liên quan đến quyền lợi hội viên; nghiên cứu đề xuất những cơ sở pháp lý cần thiết tạo điều kiện cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi phát triển bền vững. Việc xây dựng mạng lưới văn phòng đại diện, chi hội tại một số tỉnh, thành phố và các đơn vị chuyên môn cũng được đặt ra nhằm nâng cao khả năng triển khai nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Vietnam Travel đồng hành kết nối miền núi với thị trường
Chia sẻ về định hướng đồng hành cùng Hội Hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Vietnam Travel ông Nguyễn Việt Lộc cho biết, thời gian tới, Tạp chí sẽ phối hợp cùng Hội tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực du lịch, văn hóa, ẩm thực và phát triển sản phẩm địa phương. Theo đó, không chỉ đẩy mạnh việc quảng bá một điểm đến hay một sản phẩm, mà biến những giá trị sẵn có của miền núi thành giá trị kinh tế thực sự, trên cơ sở giữ gìn bản sắc và để người dân địa phương trở thành chủ thể, được hưởng lợi từ quá trình phát triển.
“Thời gian qua, Vietnam Travel đã trực tiếp đi xuống nhiều địa phương, khảo sát thực tế, tìm kiếm những câu chuyện hay, những sản phẩm có tiềm năng để từ đó xây dựng nội dung báo chí, hình ảnh, video và các hoạt động truyền thông phù hợp. Chúng tôi mong muốn từ những câu chuyện, sản phẩm được phát hiện tại địa phương có thể tiếp tục kết nối với các doanh nghiệp du lịch, đơn vị lữ hành và thị trường, qua đó đưa những giá trị của miền núi đến gần hơn với du khách. Với chúng tôi, truyền thông chỉ thực sự có ý nghĩa khi góp phần mở ra cơ hội phát triển cho sản phẩm và tạo thêm giá trị cho cộng đồng địa phương”, Tổng Biên tập Nguyễn Việt Lộc chia sẻ.
Theo định hướng này, sự phối hợp giữa Hội và Vietnam Travel sẽ hướng tới một chuỗi kết nối từ khảo sát, nhận diện giá trị, xây dựng câu chuyện, truyền thông đến kết nối doanh nghiệp và thị trường. Đây cũng là cách để những giá trị về văn hóa, ẩm thực, cảnh quan, làng nghề và sản phẩm bản địa không chỉ được giới thiệu rộng rãi hơn, mà từng bước trở thành nguồn lực phục vụ phát triển du lịch và sinh kế bền vững tại địa phương.
Đại hội lần thứ III thành công không chỉ đánh dấu việc chuyển giao, kiện toàn đội ngũ lãnh đạo Hội mà còn đặt ra một cách tiếp cận rộng hơn đối với bài toán phát triển kinh tế miền núi: từ hỗ trợ đơn lẻ sang kết nối nguồn lực; từ phát triển sản xuất sang xây dựng chuỗi giá trị; từ bảo tồn văn hóa sang phát huy văn hóa như một nguồn lực phát triển; từ quảng bá sản phẩm sang tìm kiếm đầu ra và thị trường.
Chúc mừng Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi Việt Nam lần thứ III, nhiệm kỳ 2026-2031 thành công tốt đẹp. Với những định hướng đã được xác lập, nhiệm kỳ mới được kỳ vọng sẽ mở rộng hơn nữa mạng lưới kết nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư, các tổ chức xã hội và cộng đồng; từ đó tạo thêm nguồn lực cho những vùng đất còn nhiều tiềm năng và góp phần đưa các giá trị miền núi bước vào một chuỗi phát triển mới.
