Phiên thảo luận có sự tham gia của Tiến sĩ Ngô Bích Ngọc, Đại học Swinburne Việt Nam; Ông Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong; Ông Đồng Mạnh Hùng, Trưởng ban Thư kí Biên tập, VOV; Ông Nguyễn Đăng Ngọc, Phó Tổng Giám đốc Công ty VCcorp; Ông Nguyễn Bá Kiên, Tổng Biên tập Viettimes; và Bà Nhật Hoa - Phó Chủ tịch Liên chi hội Nhà báo Đài THVN (VTV). Các diễn giả đã mang đến nhiều góc nhìn về đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ và phát triển kinh tế báo chí trong bối cảnh truyền thông số.
Độc giả thay đổi, báo chí phải thay đổi
Chia sẻ tại phiên thảo luận, Tiến sĩ Ngô Bích Ngọc, Đại học Swinburne Việt Nam cho biết báo chí thế giới đang trải qua giai đoạn nhiều biến động nhất trong hơn một thập kỷ qua.
Một trong những thách thức lớn nhất là sự suy giảm lòng tin vào tin tức trên phạm vi toàn cầu. Theo số liệu được dẫn tại phiên thảo luận, tỷ lệ người tin tưởng vào tin tức hiện chỉ còn khoảng 37%, trong khi 46% người dùng chủ động né tránh tin tức vì cảm thấy quá tải hoặc lo âu trước lượng thông tin tiêu cực.
Bên cạnh đó, doanh thu quảng cáo số ngày càng tập trung vào các nền tảng công nghệ xuyên biên giới, khiến nhiều cơ quan báo chí gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động và tìm kiếm nguồn lực phát triển.
Theo Tiến sĩ Ngô Bích Ngọc: "Sự phát triển của AI đang mở ra nhiều cơ hội cho báo chí, song yếu tố con người vẫn giữ vai trò đáng kể trong việc xây dựng niềm tin với độc giả."
Nhận định này cho thấy trong khi công nghệ có thể thay đổi cách sản xuất và phân phối nội dung, niềm tin và sự gắn kết với công chúng vẫn là những giá trị cốt lõi mà báo chí cần tiếp tục vun đắp.
Lấy công chúng làm trung tâm để tiếp cận bạn đọc mới
Từ thực tiễn hoạt động báo chí, ông Phùng Công Sưởng, Tổng biên tập báo Tiền Phong cho rằng đổi mới sáng tạo trước hết phải bắt đầu từ việc thay đổi tư duy làm báo.
Theo ông, các cơ quan báo chí cần chuyển từ tư duy lấy sản phẩm làm trung tâm sang lấy công chúng làm trung tâm. Việc thấu hiểu nhu cầu và hành vi tiếp nhận thông tin của độc giả sẽ giúp các tòa soạn xây dựng nội dung phù hợp hơn với từng nhóm công chúng.
Ông cũng đề xuất đẩy mạnh phát triển tòa soạn hội tụ hiện đại, nâng cao năng lực sản xuất nội dung đa định dạng, đa nền tảng; đồng thời đầu tư cho báo chí dữ liệu, báo chí giải thích và báo chí kiến tạo giải pháp.
Những đề xuất này cũng tương đồng với các xu hướng quốc tế được Tiến sĩ Ngô Bích Ngọc chia sẻ. Theo bà, để tiếp cận độc giả mới, các cơ quan báo chí cần chú trọng bốn định hướng gồm: ứng dụng AI nhưng vẫn bảo đảm vai trò kiểm soát của con người; phát triển mạnh video đa nền tảng; xây dựng cộng đồng độc giả trung thành theo mô hình membership; và khai thác hiệu quả dữ liệu chính chủ để thấu hiểu công chúng.
Đổi mới sáng tạo tạo động lực phát triển kinh tế báo chí
Bên cạnh việc mở rộng tệp độc giả, đổi mới sáng tạo cũng được xem là động lực quan trọng để phát triển kinh tế báo chí.
Nhiều cơ quan báo chí trên thế giới đang mở rộng nguồn thu thông qua tiếp thị liên kết, thương mại điện tử nội dung, các chương trình thành viên và những sản phẩm gắn với cộng đồng độc giả. Dữ liệu người dùng cũng ngày càng trở thành nguồn tài sản quan trọng giúp các tòa soạn tối ưu nội dung và phát triển các mô hình kinh doanh mới.
Tham gia tại sự kiện, ông Nguyễn Việt Lộc, Tổng Biên tập Tạp chí Vietnam Travel đã có những chia sẻ bên lề về tầm nhìn của nghề báo, trước những thay đổi mạnh mẽ của môi trường truyền thông số, các cơ quan báo chí cần không ngừng đổi mới nội dung, phương thức tiếp cận độc giả và mô hình vận hành. Đối với báo chí chuyên ngành du lịch, việc kết hợp giữa công nghệ, dữ liệu và nội dung chuyên sâu sẽ góp phần nâng cao trải nghiệm độc giả, đồng thời mở ra thêm cơ hội phát triển kinh tế báo chí trong giai đoạn mới.
Những chia sẻ tại phiên thảo luận cho thấy đổi mới sáng tạo đang được xem là một trong những hướng tiếp cận quan trọng để báo chí thích ứng với sự thay đổi của công chúng, mở rộng tệp độc giả và tìm kiếm những động lực phát triển mới trong môi trường truyền thông số.
