Nguyễn Mạnh Duy (Pema Tenzin), nhà sáng lập OM Himalayas sinh năm 1985, là cựu nhà báo, từng công tác tại báo Người Lao Động. Anh được biết đến khi chinh phục các đỉnh núi trên 8.000m, trong đó có Everest - "nóc nhà thế giới".
Từ năm 2014, Nguyễn Mạnh Duy dành phần lớn thời gian gắn bó với dãy Himalaya, không chỉ với tư cách người leo núi mà còn là nhà nghiên cứu, quan sát và thực hành văn hóa. Sau hơn 12 năm, hành trình ấy được chắt lọc thành cuốn sách “Himalaya: Đất Nước Lửa Khí Không”, một tác phẩm kết hợp giữa nhiếp ảnh, ký sự và chiêm nghiệm, nhằm mở ra góc nhìn sâu sắc về văn hóa, thiên nhiên, đời sống tinh thần của người dân "Xứ Tuyết".
12 năm kiến tạo “bản đồ cảm xúc” Himalaya
Tại không gian OM Himalayas Hà Nội (36, Ngõ 67 Tô Ngọc Vân, Tây Hồ), nơi được gọi bằng cái tên giàu tính biểu tượng “Ngôi nhà văn hóa Tây Tạng”, buổi giới thiệu cuốn sách diễn ra không theo cách thông thường, mà giống một cuộc hội ngộ. Ở đó, câu chuyện về một cuốn sách dường như chỉ là điểm khởi đầu cho hành trình dài hơn: hành trình của một con người tìm thấy chính mình trong những dãy núi cao nhất thế giới.
Nguyễn Mạnh Duy (Pema Tenzin), nhà sáng lập OM Himalayas từng là một nhà báo. Quyết định từ bỏ một tờ báo lớn để theo đuổi Himalaya của Duy từng khiến nhiều người tiếc nuối. Nhưng sau này, đồng nghiệp bạn bè thừa nhận, đó có lẽ là con đường “nhân duyên” mà Nguyễn Mạnh Duy sinh ra để đi...
Cuốn sách không phải là sản phẩm của một chuyến đi ngắn hạn. Phần “làm sách” có thể chỉ kéo dài vài tháng, nhưng toàn bộ tư liệu là sự tích lũy của 12 năm, từ những chuyến đi lặp đi lặp lại, những lần quay trở lại cùng một vùng đất, cùng một con người, để hiểu sâu hơn thay vì chỉ lướt qua.
Với Nguyễn Mạnh Duy, nếu chỉ đơn thuần là tập hợp ảnh, anh đã không làm sách. Điều anh hướng tới là một cấu trúc kể chuyện. Vì vậy, cuốn sách được chia thành 5 phần, tương ứng với 5 yếu tố cấu thành nên năng lượng “Himalaya: Đất Nước Lửa Khí Không”. Đây không chỉ là cách phân chia nội dung, mà là một hệ quy chiếu để người đọc tiếp cận văn hóa Himalaya từ nhiều tầng ý niệm.
Khi nhiếp ảnh trở thành một hình thức kể chuyện văn hóa
Điểm đặc biệt của cuốn sách nằm ở cách Nguyễn Mạnh Duy tiếp cận nhiếp ảnh: không phải như một công cụ ghi chép, mà như một ngôn ngữ kể chuyện. Khoảng 90% hình ảnh trong sách được chụp bằng máy phim, một lựa chọn có phần “ngược dòng” trong thời đại số. Nhưng chính sự chậm rãi, giới hạn và tính chờ đợi của nhiếp ảnh film lại giúp mỗi khung hình trở nên cô đọng, giàu cảm xúc và mang dấu ấn thời gian rõ nét.
Một trong những bức ảnh gây ấn tượng mạnh là hình ảnh một cậu bé Rinpoche (Lạt ma tái sinh), được chụp tại sân bay Kathmandu năm 2015. Khoảnh khắc ấy ghi lại hành trình của một sinh mệnh được xác nhận là hóa thân của một vị đạo sư lớn – một thực hành tâm linh đặc biệt của Phật giáo Tây Tạng.
Không dừng lại ở hình ảnh, cuốn sách còn đưa vào các phần giải nghĩa biểu tượng, từ cấu trúc bảo tháp đến các hình tượng văn hóa. Đây là nỗ lực giúp độc giả Việt Nam, đặc biệt là những người mới tiếp cận Himalaya, có thể “đọc” được những lớp nghĩa ẩn sau hình ảnh.
Một phần dung lượng lớn của sách (khoảng gần 100 trang) được dành cho con người của vùng đất Himalaya, trong đó, hình ảnh Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 xuất hiện như một trục tinh thần xuyên suốt. Trong suốt một thập kỷ, Nguyễn Mạnh Duy đã nhiều lần ghi lại những khoảnh khắc hiếm hoi của Ngài, từ khi còn khỏe mạnh đến khi phải di chuyển bằng xe lăn. Đó không chỉ là những bức ảnh, mà là những lát cắt của thời gian, nơi lịch sử, tâm linh và cảm xúc giao thoa.
Từ “chủ nghĩa xê dịch” đến hành trình chuyển hóa
Nguyễn Mạnh Duy từng tự nhận mình là người theo “chủ nghĩa xê dịch”. Nhưng với anh, xê dịch không phải là đi để thấy, mà là đi để thay đổi. Những chuyến đi đến Himalaya không chỉ mở rộng không gian địa lý, mà còn mở ra một hành trình hướng nội.
Từ việc dừng chân ở các trạm trekking 5.000m, Nguyễn Mạnh Duy dần tiến xa hơn chinh phục những đỉnh núi trên 8.000m, trong đó có Everest vào năm 2025. Tuy nhiên, cuốn sách lại không kể về hành trình chinh phục đầy thử thách và mê hoặc. “Himalaya: Đất Nước Lửa Khí Không” kể về con người, về văn hóa, về những điều tưởng như nhỏ bé nhưng bền bỉ nuôi dưỡng tinh thần của một vùng đất. Chính điều đó khiến cuốn sách không chỉ là "photography story book" kể về hành trình bên ngoài, mà còn là một quá trình “chuyển hóa” bên trong.
“Có những người bật khóc chỉ trong vài giây khi được Đức Đạt Lai Lạt Ma đặt tay lên đầu. Đó là thứ năng lượng rất khó lý giải”, Mạnh Duy chia sẻ.
Cuốn sách nhiều tầng giá trị, mở ra một hướng đi mới
Được thiết kế như một coffee book sang trọng, “Himalaya: Đất Nước Lửa Khí Không” không phải là cuốn sách đọc một lần. Đó là cuốn sách để mở ra, đặt trên bàn, nhâm nhi cùng một tách trà và từ từ bước vào từng tầng tầng lớp lớp văn hóa, lịch sử, tâm linh...
Sự ra đời của cuốn sách đánh dấu một cột mốc đáng chú ý: lần đầu tiên một tác giả Việt Nam thực hiện một cuốn sách ảnh kể chuyện bài bản về Himalaya. Nhưng quan trọng hơn, cuốn sách mở ra một cách tiếp cận mới: kể chuyện du lịch bằng chiều sâu văn hóa và trải nghiệm cá nhân.
Nguyễn Mạnh Duy cho biết, dự kiến vào tháng 9 tới sẽ tiếp tục ra mắt cuốn sách mang tên “Đường đến đỉnh Everest” – một travel book gọn nhẹ, giàu tính trải nghiệm. Không chỉ là câu chuyện về hành trình chinh phục “xứ Tuyết”, cuốn sách còn mang đến một thế giới hình ảnh ấn tượng về các dãy núi Himalaya, đặc biệt là quá trình Nguyễn Mạnh Duy đặt chân lên Everest và Manaslu.
Khởi đầu từ một góc nhỏ 20m² trong lòng phố cổ Hà Nội, OM Himalayas hôm nay đã trở thành một không gian văn hóa rộng lớn với nhiều chi nhánh văn phòng, nơi không chỉ trưng bày, mà còn lan tỏa những giá trị của Himalaya thông qua trải nghiệm, trị liệu âm thanh và các hoạt động kết nối cộng đồng.
Trong dòng chảy ấy, cuốn sách , “Himalaya: Đất Nước Lửa Khí Không” giống như một “kết tinh”, vừa khép lại một chặng đường 12 năm, vừa tiếp tục mở ra những hành trình mới. Nhưng có lẽ, điều đọng lại sau tất cả không chỉ là những bức ảnh hay những hành trình. Đó là một cách nhìn: rằng du lịch, khi đi đủ sâu, sẽ không còn là việc khám phá thế giới mà là hành trình khám phá chính mình.
Sau tất cả, tâm nguyện lớn nhất của Nguyễn Mạnh Duy khi làm sách và duy trì Om Himalayas là phát triển quỹ học bổng cho trẻ em vùng núi cao Nepal. Anh hy vọng có thể mở rộng quy mô quỹ để không chỉ dừng lại ở con số 20 em học sinh như hiện nay, mà sẽ còn nhiều em nhỏ khác được hỗ trợ đến trường, thậm chí là vào đại học. Điều này khiến cuốn sách vượt ra khỏi giá trị xuất bản thông thường, trở thành một cầu nối giữa Việt Nam và Himalaya, giữa người đọc và những số phận ở miền đất Tây Tạng xa xôi...
