Mùa lễ hội đầu xuân năm 2026 tại Côn Sơn - Kiếp Bạc mở ra một diện mạo mới khi hàng loạt hoạt động được nâng cấp về quy mô và chiều sâu trải nghiệm. Không chỉ gìn giữ các nghi lễ truyền thống, lễ hội năm nay còn mạnh dạn đổi mới bằng không gian tri thức, tour di sản chuyên đề và các hoạt động tương tác, qua đó khẳng định vị thế của một di sản thế giới đang chuyển mình theo hướng bền vững.
Nâng tầm nghi lễ trong không gian di sản thế giới
Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 diễn ra từ ngày 26-2 đến 11-3 (tức mùng 10 đến hết ngày 23 tháng Giêng âm lịch), gắn với kỷ niệm 692 năm ngày viên tịch của Đệ tam tổ Trúc Lâm Huyền Quang tôn giả. Đây là mùa lễ hội đầu tiên sau khi quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh, vì vậy công tác tổ chức được định hướng nâng tầm rõ nét.
Các nghi lễ truyền thống như lễ dâng hương khai hội, lễ tế kỳ phúc tại Kiếp Bạc hay hoạt động tưởng niệm chiến thắng Vạn Kiếp đều được chuẩn hóa về nghi thức, tăng cường tính trang nghiêm và chiều sâu lịch sử. Không gian lễ hội được mở rộng trên phạm vi toàn khu di sản, tạo sự kết nối liền mạch giữa các điểm hành hương.
Điểm đáng chú ý là các chương trình nghệ thuật năm nay được đầu tư bài bản, tập trung làm nổi bật giá trị tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm. Cách tiếp cận này cho thấy nỗ lực chuyển dịch từ lễ hội mang tính sự kiện sang một sản phẩm văn hóa có chiều sâu học thuật và trải nghiệm.
Không gian Phật giáo Trúc Lâm lan tỏa chiều sâu tinh thần
Một trong những dấu ấn mới của mùa lễ hội 2026 là việc xây dựng không gian Phật giáo Trúc Lâm tại khu di sản. Không gian này được thiết kế như một hành trình trải nghiệm, giúp du khách tiếp cận rõ hơn triết lý và tinh thần nhập thế của dòng thiền thuần Việt.
Thông qua hoạt động giới thiệu lịch sử, trình diễn nghi lễ, trải nghiệm thiền và thưởng trà, du khách không chỉ tham quan mà còn được “sống trong di sản”. Đây là bước tiến quan trọng trong tư duy phát huy giá trị di sản theo hướng trải nghiệm sâu, phù hợp xu hướng du lịch tâm linh hiện đại.
“Ngày hội sách di sản” - bước đổi mới giàu tính tri thức
Lần đầu tiên xuất hiện trong khuôn khổ lễ hội, “Ngày hội sách di sản” được xem là điểm nhấn mang tính đột phá. Hoạt động này hướng tới việc đưa di sản đến với công chúng thông qua văn hóa đọc và tri thức hệ thống.
Ngày hội giới thiệu các ấn phẩm về lịch sử, văn hóa và tư tưởng Thiền phái Trúc Lâm, đồng thời xây dựng không gian đọc gắn với trải nghiệm thực địa. Việc kết hợp giữa di sản và tri thức không chỉ nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống, đặc biệt với thế hệ trẻ, mà còn mở ra hướng tiếp cận bền vững trong công tác bảo tồn. Trong bối cảnh du lịch văn hóa ngày càng đề cao chiều sâu, đây được đánh giá là bước đi bắt nhịp xu hướng quốc tế.
Ba tuyến tour chuyên đề mở rộng trải nghiệm di sản
Song hành với hoạt động lễ hội, Ban tổ chức tiếp tục nâng cấp ba tour du lịch trọng điểm nhằm khai thác hiệu quả giá trị nổi bật toàn cầu của quần thể di tích.
Tour “Một hành trình - 5 điểm đến di sản” kéo dài hai ngày đưa du khách đi qua Kiếp Bạc, Côn Sơn, Thanh Mai, Kính Chủ và Nhẫm Dương. Hành trình kết hợp tham quan di tích với trải nghiệm thủ công truyền thống như làm gốm, in mộc bản, viết thư pháp, thưởng trà và khám phá rừng phong Thanh Mai.
Trong khi đó, tour “Theo dấu chân Tam tổ Trúc Lâm” được thiết kế một ngày nhưng giàu tính thiền hành, kết nối chùa Sùng Nghiêm - Thanh Mai - Côn Sơn. Du khách có cơ hội tìm hiểu hành trạng Tam tổ, thực hành quay Cửu Phẩm Liên Hoa và trải nghiệm không gian thiền.
Tour “Khám phá di sản Côn Sơn - Kiếp Bạc” mang màu sắc tổng hợp hơn, kết hợp lịch sử, thiên nhiên và thiền định với các điểm nhấn như chinh phục Bàn Cờ Tiên, khám phá Ngũ Nhạc Linh Từ, trải nghiệm Am Bạch Vân và giao lưu văn nghệ đêm.
Việc chuẩn hóa các tuyến tour cho thấy định hướng biến lễ hội thành “đầu kéo” phát triển du lịch vùng.
Marathon di sản, cú hích cho du lịch trải nghiệm
Một điểm mới đáng chú ý khác là Giải bán Marathon “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Hành trình di sản thế giới”. Việc đưa hoạt động thể thao vào lễ hội thể hiện tư duy làm mới sản phẩm du lịch, hướng tới nhóm du khách trẻ và cộng đồng yêu vận động.
Xu hướng kết hợp chạy bộ với khám phá di sản đang phát triển mạnh trên thế giới, giúp tăng thời gian lưu trú và tạo trải nghiệm năng động hơn cho điểm đến. Sự xuất hiện của giải chạy được kỳ vọng sẽ mở rộng sức hút của mùa lễ hội ra ngoài nhóm khách hành hương truyền thống.
Hội thi bánh chưng, bánh giầy tôn vinh văn minh lúa nước
Diễn ra trong hai ngày 4-5/3/2026 tại sân Đá chùa Côn Sơn, hội thi bánh chưng, bánh giầy tiếp tục là hoạt động giàu bản sắc của lễ hội. Hội thi quy tụ các nghệ nhân địa phương tham gia đầy đủ các công đoạn từ gói, nấu bánh chưng đến đồ xôi, giã bánh giầy. Không khí thi tài sôi nổi nhưng vẫn giữ được sự trang trọng của một nghi lễ hướng về Quốc lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và tri ân các bậc tiền nhân như Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Tam tổ Trúc Lâm.
Điểm đặc sắc nằm ở lễ rước và dâng bánh sau hội thi - nghi thức mang tính biểu tượng cao, tái hiện sinh động truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của người Việt. Với du khách, đây là cơ hội hiếm có để tiếp cận văn hóa ẩm thực truyền thống trong không gian lễ hội sống động.
Hướng tới hệ sinh thái du lịch di sản bền vững
Nhìn tổng thể, mùa Lễ hội Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026 cho thấy bước chuyển rõ rệt trong tư duy tổ chức: từ bảo tồn đơn thuần sang phát huy giá trị di sản theo hướng trải nghiệm, tương tác và bền vững.
Sự kết hợp giữa nghi lễ truyền thống, không gian tri thức, hoạt động thể thao và các tour chuyên đề đã tạo nên cấu trúc sản phẩm đa tầng, phù hợp với nhiều nhóm du khách. Quan trọng hơn, lễ hội đang từng bước định vị Côn Sơn - Kiếp Bạc như một trung tâm du lịch văn hóa - tâm linh có chiều sâu của Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới. Trong dòng chảy du lịch đầu xuân, mùa lễ hội năm 2026 không chỉ là cuộc trở về với cội nguồn, mà còn là minh chứng cho khả năng làm mới di sản bằng tư duy hiện đại và tầm nhìn dài hạn.
