Trong nhịp chuyển mình mạnh mẽ của du lịch văn hóa Việt Nam đầu xuân 2026, Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc đang được định vị không chỉ là một sinh hoạt tâm linh thường niên mà còn là sản phẩm du lịch chiến lược của thành phố Hải Phòng. Với quy mô mở rộng, nội dung được nâng cấp và tư duy tổ chức theo hướng chuyên nghiệp, lễ hội năm nay cho thấy rõ tham vọng đưa quần thể di sản tiến gần hơn tới chuẩn mực quốc gia và quốc tế.
Nâng tầm Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc lên quy mô quốc gia và quốc tế
Phát biểu tại họp báo Lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026 chiều ngày 25/2, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Minh Hùng nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của sự kiện trong bối cảnh mới. Ông khẳng định: “Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 là sự kiện văn hóa truyền thống có ý nghĩa đặc biệt quan trọng… thành phố xác định rõ nhiệm vụ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức tổ chức; nâng cao chất lượng các nghi lễ, hoạt động văn hóa, nghệ thuật và dịch vụ du lịch; bảo đảm tổ chức trang trọng, bài bản, chuyên nghiệp, xứng tầm giá trị đặc biệt của di sản, từng bước xây dựng thương hiệu lễ hội mang tầm vóc quốc gia và quốc tế.”
Lễ hội năm nay diễn ra từ ngày 26/02 đến 11/3/2026 (tức mùng 10 đến 23 tháng Giêng âm lịch), gắn với tưởng niệm 692 năm ngày viên tịch của Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang. Đây cũng là mùa lễ hội đầu tiên sau khi quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh Di sản Văn hóa Thế giới, tạo ra cả cơ hội lẫn áp lực nâng tầm tổ chức.
Trọng tâm của mùa lễ hội vẫn là chuỗi nghi lễ truyền thống gồm lễ tưởng niệm, khai hội, lễ rước nước, lễ tế trời đất tại Ngũ Nhạc linh từ cùng chương trình nghệ thuật quy mô lớn “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mạch nguồn Di sản”. Theo Ban Tổ chức, các nghi lễ được chuẩn hóa theo hướng trang nghiêm, chuẩn mực; trong khi phần nghệ thuật được đầu tư hiện đại để tăng sức lan tỏa mà vẫn giữ chiều sâu văn hóa Trúc Lâm.
Các điểm mới, đặc sắc, nổi bật của Chương trình Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026
Phát biểu tại họp báo ngày 25/2, ông Đỗ Thanh Bình - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hải Phòng cho biết lễ hội năm nay được đổi mới toàn diện về quy mô, nội dung và phương thức tổ chức, hướng tới mục tiêu xây dựng Côn Sơn - Kiếp Bạc trở thành điểm đến du lịch văn hóa - tâm linh tầm quốc tế.
Mở rộng không gian, gia tăng trải nghiệm lễ hội
Một trong những thay đổi lớn nhất của mùa lễ hội năm nay là việc mở rộng không gian tổ chức trên phạm vi toàn Khu di sản Côn Sơn - Kiếp Bạc. Trọng tâm là Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến Thương mại kéo dài 12 ngày tại khu vực phía trước Hồ Bán Nguyệt với diện tích hơn 10.000 m². Không gian được thiết kế đồng bộ với ba phân khu: làng nghề truyền thống, khu OCOP nông sản và khu du lịch - dịch vụ - ẩm thực. Hơn 500 sản phẩm làng nghề, trên 150 sản phẩm OCOP cùng nhiều nông sản vụ Đông - Xuân được giới thiệu, tạo nên bức tranh sinh động về kinh tế văn hóa địa phương. Đáng chú ý, khu du lịch - dịch vụ có sự tham gia của các doanh nghiệp lớn như Pullman Hải Phòng, Khu du lịch quốc tế Đồi Rồng, góp phần tăng sức hút thương mại và du lịch cho lễ hội.
Không gian Phật giáo Trúc Lâm lần đầu được thiết lập
Bên cạnh mở rộng quy mô, Ban Tổ chức lần đầu xây dựng không gian Phật giáo Trúc Lâm tại khu di sản. Đây là điểm nhấn mang chiều sâu học thuật và tâm linh, nhằm giới thiệu, lan tỏa tinh thần Thiền phái Trúc Lâm gắn với giá trị lịch sử của Côn Sơn. Không gian này đồng thời góp phần mở rộng tuyến du lịch Côn Sơn - Kiếp Bạc - Thanh Mai và tăng cường kết nối với các trung tâm Phật giáo lớn trong khu vực.
Nâng tầm nghi lễ gắn với đại lễ tưởng niệm Huyền Quang
Lễ hội năm 2026 gắn với sự kiện trọng đại: 692 năm ngày viên tịch của Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang (1334-2026). Theo Ban Tổ chức, các nghi lễ truyền thống được chuẩn hóa theo hướng trang nghiêm, chuẩn mực và quy mô lớn hơn. Điểm nhấn nghệ thuật là chương trình “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mạch nguồn Di sản” được đầu tư công phu nhằm làm nổi bật chiều sâu văn hóa và tư tưởng Trúc Lâm.
Lần đầu ra mắt “Ngày hội sách Di sản”
Một điểm mới giàu tính đột phá là việc tổ chức “Ngày hội sách Di sản” ngay trong khuôn khổ lễ hội. Hoạt động này mở ra cách tiếp cận mới trong phát huy giá trị di sản thông qua tri thức và văn hóa đọc. Ngày hội sẽ giới thiệu có hệ thống các giá trị lịch sử - văn hóa của Côn Sơn - Kiếp Bạc, đồng thời hướng mạnh tới công tác giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Đây được xem là bước đi phù hợp với xu hướng bảo tồn di sản bền vững.
Nghi lễ tại Kiếp Bạc được tăng chiều sâu lịch sử
Trong mùa lễ hội năm nay, các nghi thức tại khu di tích Kiếp Bạc được nâng cấp rõ rệt. Lễ dâng hương khai hội mùa Xuân và lễ tế kỳ phúc được tổ chức trang nghiêm hơn, gắn với kỷ niệm 741 năm trận Vạn Kiếp. Việc nhấn mạnh yếu tố lịch sử không chỉ tôn vinh truyền thống dân tộc mà còn góp phần làm phong phú chiều sâu nội dung lễ hội.
Giải bán Marathon mở rộng tệp du khách trẻ
Lần đầu tiên, lễ hội đưa hoạt động thể thao cộng đồng vào chương trình chính thức với Giải Bán Marathon “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Hành trình di sản thế giới” diễn ra ngày 7/3/2026. Giải dự kiến thu hút khoảng 800 vận động viên với ba cự ly 5km, 10km và 21km, chạy qua các cung đường đặc trưng của khu di sản. Hoạt động này được kỳ vọng tạo hình ảnh lễ hội năng động, hiện đại và thu hút mạnh nhóm du khách trẻ.
Hướng tới mô hình lễ hội di sản bền vững
Theo ông Đỗ Thanh Bình, chuỗi hoạt động mới không chỉ làm phong phú nội dung lễ hội mà còn thể hiện rõ tư duy đổi mới trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Với cách tiếp cận tích hợp giữa văn hóa, tâm linh, thể thao và thương mại, Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026 đang từng bước định hình mô hình lễ hội di sản theo hướng chuyên nghiệp và bền vững. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để khu di sản khẳng định vị thế trong bản đồ du lịch văn hóa của Việt Nam và khu vực trong những năm tới.
Theo Phó Chủ tịch Nguyễn Minh Hùng, công tác chuẩn bị đã được triển khai đồng bộ từ phân luồng giao thông, bố trí bãi đỗ xe đến tăng cường truyền thông. Ông cũng kêu gọi báo chí tiếp tục đồng hành: “Quảng bá hình ảnh thành phố Hải Phòng năng động, giàu truyền thống; góp phần thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.”
Với sự chuẩn bị bài bản và cách tiếp cận mới dựa trên trải nghiệm, tri thức và kết nối du lịch, Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026 đang cho thấy bước chuyển từ một lễ hội truyền thống sang một sản phẩm du lịch văn hóa tổng hợp. Nếu duy trì được nhịp đổi mới này, vùng di sản không chỉ giữ vững mạch nguồn tâm linh mà còn có cơ hội trở thành điểm đến văn hóa - tâm linh mang tầm vóc quốc tế trong những mùa xuân tiếp theo.
Tăng cường kiểm soát dịch vụ, xây dựng hình ảnh lễ hội văn minh, thân thiện
Trao đổi với Tạp chí Việt Nam Travel, ông Lê Duy Mạnh, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cho biết công tác kiểm soát giá dịch vụ và chấn chỉnh tình trạng chèo kéo du khách được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong mùa lễ hội năm nay. Theo ông, Ban Quản lý đã phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng quản lý thị trường và công an triển khai kế hoạch kiểm tra, giám sát ngay từ sớm; yêu cầu các hộ kinh doanh ký cam kết niêm yết giá công khai, bán đúng giá và không gây phiền hà cho du khách. Đồng thời, các tổ kiểm tra lưu động và đường dây nóng được duy trì xuyên suốt thời gian lễ hội nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm, bảo vệ hình ảnh điểm đến.
Bên cạnh biện pháp quản lý, Ban Tổ chức cũng chú trọng nâng cao chất lượng trải nghiệm để xây dựng hình ảnh lễ hội thân thiện, văn minh trong mắt du khách trong và ngoài nước. Hệ thống biển chỉ dẫn được chuẩn hóa, các điểm hỗ trợ du khách, khu vệ sinh công cộng, bãi đỗ xe và phương án phân luồng giao thông được bổ sung, hoàn thiện theo hướng thuận tiện và an toàn hơn. Song song đó là hoạt động tuyên truyền, tập huấn kỹ năng ứng xử văn minh cho lực lượng phục vụ, tiểu thương và đội ngũ tình nguyện viên, cùng việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong cung cấp thông tin lễ hội. Theo ông Lê Duy Mạnh, mục tiêu là để mỗi du khách khi đến với Côn Sơn - Kiếp Bạc không chỉ cảm nhận chiều sâu văn hóa tâm linh mà còn ấn tượng về một điểm đến chuyên nghiệp, an toàn và mến khách.
Với cách tiếp cận tích hợp giữa văn hóa, tâm linh, thể thao và thương mại, Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026 đang từng bước định hình mô hình lễ hội di sản theo hướng chuyên nghiệp và bền vững. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để khu di sản khẳng định vị thế trong bản đồ du lịch văn hóa của Việt Nam và khu vực trong những năm tới.
