Ngày 22/7, Trường Đại học Đông Đô tổ chức Lễ ra mắt Khoa Du lịch - Khách sạn tại cơ sở 60B Nguyễn Huy Tưởng (Thanh Xuân, Hà Nội). Sự kiện không chỉ đánh dấu việc mở rộng hệ thống đào tạo của nhà trường mà còn thể hiện định hướng đầu tư vào lĩnh vực đang có nhu cầu nhân lực lớn trong bối cảnh du lịch Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới.
Theo định hướng của nhà trường, Khoa Du lịch - Khách sạn sẽ đào tạo các chuyên ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Hướng dẫn du lịch, Quản trị khách sạn cùng nhiều học phần được xây dựng theo hướng tăng cường thực hành, gắn kết với doanh nghiệp và cập nhật các xu hướng quản trị hiện đại. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, chương trình đào tạo chú trọng ngoại ngữ, kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, truyền thông số và năng lực hội nhập quốc tế nhằm chuẩn bị cho sinh viên khả năng làm việc trong môi trường du lịch ngày càng cạnh tranh.
Việc thành lập khoa diễn ra trong bối cảnh ngành du lịch Việt Nam đang phục hồi mạnh sau đại dịch và đặt mục tiêu phát triển theo hướng chất lượng, bền vững và chuyển đổi số. Cùng với sự gia tăng của khách du lịch trong nước và quốc tế, nhu cầu về đội ngũ quản lý, hướng dẫn viên, nhân sự khách sạn và dịch vụ có trình độ chuyên môn cao cũng ngày càng lớn. Tuy nhiên, khoảng cách giữa yêu cầu của doanh nghiệp và chất lượng nhân lực sau đào tạo vẫn là một trong những vấn đề được ngành du lịch nhiều lần đề cập.
Theo nhiều doanh nghiệp lữ hành, sinh viên tốt nghiệp hiện nay thường có nền tảng kiến thức nhưng còn thiếu kỹ năng nghề, kinh nghiệm thực tế, khả năng ứng dụng công nghệ và ngoại ngữ. Điều này đòi hỏi các cơ sở đào tạo không chỉ đổi mới chương trình giảng dạy mà còn phải xây dựng mô hình liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp để người học được tiếp cận thực tiễn ngay từ khi còn trên giảng đường.
Chính từ yêu cầu đó, trong khuôn khổ lễ ra mắt, Trường Đại học Đông Đô đã tổ chức tọa đàm "Đào tạo hướng dẫn viên du lịch trong bối cảnh công nghệ, AI và tình hình thế giới hiện nay" với sự tham gia của các chuyên gia, doanh nghiệp lữ hành và đại diện các cơ sở đào tạo.
Các ý kiến tại tọa đàm cho rằng AI đang làm thay đổi gần như toàn bộ chuỗi giá trị của ngành du lịch. Từ việc tìm kiếm thông tin, thiết kế hành trình, đặt dịch vụ, dịch thuật, chăm sóc khách hàng cho đến phân tích dữ liệu và dự báo xu hướng thị trường đều có sự tham gia của các nền tảng công nghệ. Đối với nghề hướng dẫn viên, AI có thể hỗ trợ tra cứu thông tin, dịch ngôn ngữ, xây dựng kịch bản thuyết minh hay xử lý dữ liệu khách hàng với tốc độ nhanh hơn trước.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng thống nhất rằng AI không thể thay thế những giá trị cốt lõi của nghề hướng dẫn viên. Khả năng kể chuyện, truyền tải bản sắc văn hóa, kết nối cảm xúc, xử lý tình huống phát sinh và tạo dựng niềm tin với du khách vẫn là những năng lực mang tính đặc thù của con người. Vì vậy, thay vì coi AI là đối thủ, người làm du lịch cần xem đây là công cụ hỗ trợ để nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả công việc.
Xu hướng này cũng kéo theo yêu cầu đổi mới trong đào tạo. Chương trình học không chỉ trang bị kiến thức về văn hóa, lịch sử, địa lý hay nghiệp vụ lữ hành mà cần tích hợp các học phần về chuyển đổi số, phân tích dữ liệu, truyền thông số, ứng dụng AI, quản trị trải nghiệm khách hàng và kỹ năng sáng tạo nội dung. Đây được xem là những năng lực mới giúp người lao động thích ứng với sự thay đổi nhanh của ngành.
Một nội dung được nhiều đại biểu chia sẻ là xu hướng cá nhân hóa trải nghiệm du lịch. Khi du khách có xu hướng tìm kiếm những hành trình được thiết kế riêng, vai trò của hướng dẫn viên cũng chuyển từ người cung cấp thông tin sang người kiến tạo trải nghiệm. Điều này đòi hỏi người học phải có tư duy dịch vụ, khả năng giao tiếp đa văn hóa, kỹ năng lắng nghe và biết khai thác công nghệ để mang đến những giá trị mà máy móc khó có thể thay thế.
Đại diện các doanh nghiệp tham dự tọa đàm cũng nhấn mạnh vai trò của mô hình đào tạo gắn với thực tiễn. Việc doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, hướng dẫn thực tập, đánh giá kỹ năng và tuyển dụng sẽ giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động. Đây cũng là xu hướng đang được nhiều cơ sở đào tạo du lịch trên thế giới áp dụng nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Có thể thấy, việc thành lập Khoa Du lịch - Khách sạn không chỉ là việc mở thêm một đơn vị đào tạo mà phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy giáo dục trước những yêu cầu mới của thị trường lao động. Khi AI trở thành công cụ phổ biến trong mọi hoạt động của ngành du lịch, lợi thế cạnh tranh của nguồn nhân lực sẽ không nằm ở khả năng ghi nhớ thông tin mà ở tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng, kỹ năng số và năng lực tạo ra những trải nghiệm mang đậm giá trị con người.
Trong Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030, nguồn nhân lực được xác định là một trong những yếu tố quyết định chất lượng và sức cạnh tranh của điểm đến. Để hiện thực hóa mục tiêu này, các cơ sở đào tạo cần tiếp tục đổi mới chương trình, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và mở rộng kết nối quốc tế. Chỉ khi quá trình đào tạo theo kịp sự thay đổi của thị trường, ngành du lịch mới có thể xây dựng được đội ngũ nhân lực đủ năng lực để đồng hành cùng quá trình chuyển đổi số và phát triển bền vững.
