Môi trường không khói thuốc – Một phần của chất lượng điểm đến
Du lịch không chỉ là hành trình khám phá cảnh quan, văn hóa mà còn là trải nghiệm về chất lượng môi trường sống và sự an toàn của cộng đồng. Một điểm đến hấp dẫn không chỉ được đánh giá qua cảnh quan đẹp, di sản đặc sắc hay dịch vụ tiện nghi, mà còn ở chất lượng môi trường và cảm giác an toàn, dễ chịu mà du khách nhận được trong suốt hành trình. Không gian trong lành, ứng xử văn minh và sự tôn trọng sức khỏe cộng đồng là những yếu tố góp phần tạo nên trải nghiệm du lịch tích cực.
Trong xu hướng phát triển du lịch xanh và có trách nhiệm, bảo vệ môi trường cần được nhìn nhận rộng hơn việc giảm rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên hay gìn giữ cảnh quan. Đó còn là xây dựng môi trường sinh hoạt, vui chơi, nghỉ dưỡng hạn chế những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, trong đó có tác hại của khói thuốc lá.
Tại Việt Nam, sau hơn 13 năm triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhận thức cộng đồng về tác hại của thuốc lá và xây dựng môi trường không khói thuốc đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá mới cùng những phương thức tiếp thị ngày càng tinh vi đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả thực thi.
Tọa đàm “Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá”, do Báo Nhân Dân tổ chức ngày 27/10/2026, đã tập trung thảo luận những khoảng trống trong quy định đối với thuốc lá mới, hiệu quả cảnh báo sức khỏe trên bao bì và việc kiểm soát quảng cáo, tiếp thị trên môi trường số.
Dù tọa đàm không trực tiếp bàn về quản lý du lịch, các vấn đề được đặt ra có ý nghĩa tham khảo đối với việc xây dựng môi trường du lịch lành mạnh, nhất là tại những không gian có đông người sử dụng như cơ sở lưu trú, nhà hàng, khu vui chơi giải trí và điểm tham quan.
Bảo vệ thế hệ trẻ trước những hình thức tiếp thị thuốc lá mới
Một trong những thách thức hiện nay là thuốc lá không còn chỉ xuất hiện dưới hình thức truyền thống. Các sản phẩm mới có thể được thiết kế bắt mắt, sử dụng hương vị đa dạng và quảng bá thông qua video ngắn, nội dung giải trí, người có ảnh hưởng hoặc các hình thức tiếp thị khó nhận diện trên mạng xã hội.
Theo Thạc sĩ Đoàn Thu Huyền, Giám đốc quốc gia Tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids tại Việt Nam, hoạt động tiếp thị thuốc lá không chỉ diễn ra qua quảng cáo trực tiếp mà còn được lồng ghép trong nội dung về phong cách sống, chương trình khuyến mại, tài trợ và giải trí.
Báo cáo được dẫn tại tọa đàm cho thấy, trong giai đoạn 2018-2021, nội dung quảng bá các sản phẩm nicotine và thuốc lá mới trên mạng xã hội ghi nhận hơn 3,4 tỷ lượt xem, tiếp cận khoảng 385 triệu người, trong đó có 16 triệu người dưới 18 tuổi.
Những con số này cho thấy sức lan tỏa của môi trường số và những khó khăn trong việc nhận diện nội dung quảng bá trá hình. Đối với ngành du lịch, vấn đề đặt ra không chỉ là kiểm soát việc sử dụng thuốc lá tại các không gian công cộng, mà còn là nâng cao trách nhiệm truyền thông, bảo đảm các hoạt động quảng bá điểm đến, sản phẩm và trải nghiệm du lịch không vô tình cổ súy những hành vi gây hại cho sức khỏe.
Đặc biệt, trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm cần được bảo vệ trước các hình thức tiếp thị có thể tác động đến nhận thức và hành vi. Tại các điểm du lịch gia đình, khu vui chơi, không gian văn hóa và các sự kiện đông người, việc xây dựng môi trường lành mạnh cần được đặt trong mối liên hệ với trách nhiệm bảo vệ khách tham quan, người lao động và cộng đồng địa phương.
Theo Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam, nicotine là chất gây nghiện mạnh, đặc biệt có hại đối với trẻ em, thanh thiếu niên, phụ nữ mang thai và thai nhi. WHO cũng khuyến nghị Việt Nam tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và những bộ phận, linh kiện của các sản phẩm này theo tinh thần Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội.
Từ góc nhìn du lịch có trách nhiệm, bảo vệ sức khỏe không nên chỉ được coi là yêu cầu riêng của ngành y tế. Đây còn là một phần trong nỗ lực xây dựng không gian trải nghiệm an toàn, tôn trọng lợi ích của du khách và cộng đồng sở tại.
Từ chính sách đến hành động tại các điểm đến
Để môi trường không khói thuốc trở thành một yếu tố trong chất lượng điểm đến, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng. Các quy định pháp luật phải được thực hiện nghiêm túc; đồng thời, mỗi cơ sở kinh doanh cần chủ động xây dựng quy tắc ứng xử phù hợp, nâng cao nhận thức của nhân viên và hướng dẫn du khách tuân thủ quy định tại những khu vực không được phép hút thuốc.
Đối với khách sạn, khu nghỉ dưỡng, nhà hàng và điểm tham quan, việc truyền thông rõ ràng về khu vực không khói thuốc, bố trí thông tin dễ nhận biết và đào tạo nhân viên xử lý tình huống phù hợp có thể góp phần nâng cao chất lượng phục vụ. Những biện pháp này cần được triển khai trên cơ sở tuân thủ quy định pháp luật hiện hành, tránh biến thông điệp bảo vệ sức khỏe thành khẩu hiệu hình thức.
Cùng với đó, các chương trình giáo dục và truyền thông tại điểm đến có thể lồng ghép thông điệp về bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng và ứng xử văn minh. Với những địa phương phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng hoặc du lịch gắn với di sản, việc giữ gìn không gian trong lành càng cần được đặt trong tổng thể các hoạt động bảo tồn cảnh quan, gìn giữ bản sắc và nâng cao chất lượng đời sống cư dân.
Tại tọa đàm, ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa nguy cơ, từ việc chỉ kiểm soát sản phẩm sang bảo vệ con người. Ông Nam cũng đề xuất tăng cường trách nhiệm của các nền tảng số trong phát hiện, ngăn chặn nội dung vi phạm và trang bị cho trẻ em kỹ năng nhận diện quảng cáo, thông tin sai lệch.
Tinh thần phòng ngừa chủ động này có thể được vận dụng trong công tác xây dựng môi trường du lịch thân thiện với trẻ em và gia đình. Thay vì chỉ xử lý những vi phạm phát sinh, các điểm đến cần quan tâm đến việc ngăn ngừa nguy cơ từ sớm, tạo điều kiện để mọi người được tận hưởng không gian du lịch an toàn và lành mạnh.
Tuy nhiên, trách nhiệm không thể chỉ đặt lên vai du khách hay người trẻ. Cơ quan quản lý cần bảo đảm thực thi chính sách; doanh nghiệp cần tuân thủ pháp luật và nâng cao trách nhiệm xã hội; gia đình, nhà trường và các tổ chức cộng đồng cần phối hợp trong giáo dục, truyền thông. Sự đồng bộ giữa các bên mới có thể tạo ra chuyển biến bền vững.
Du lịch xanh bắt đầu từ sự tôn trọng sức khỏe cộng đồng
Phát triển du lịch bền vững đòi hỏi sự kết hợp giữa bảo vệ tài nguyên, gìn giữ văn hóa, nâng cao chất lượng dịch vụ và chăm lo đời sống cộng đồng. Trong bức tranh đó, môi trường không khói thuốc có thể trở thành một tiêu chí góp phần phản ánh mức độ văn minh, trách nhiệm và sự quan tâm đến sức khỏe của điểm đến.
Những nội dung được trao đổi tại tọa đàm “Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá” cho thấy công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá cần tiếp tục được hỗ trợ bằng hệ thống chính sách hiệu quả, cảnh báo sức khỏe rõ ràng và các biện pháp kiểm soát tiếp thị phù hợp với thực tiễn.
Đối với ngành du lịch, đây cũng là cơ hội để tăng cường truyền thông về lối sống lành mạnh, nâng cao ý thức ứng xử tại các không gian công cộng và khuyến khích doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, việc triển khai cần dựa trên các quy định cụ thể và điều kiện thực tế của từng loại hình cơ sở, không đồng nhất thông điệp du lịch xanh với những yêu cầu pháp lý chưa được xác lập.
Một điểm đến đáng nhớ không chỉ bởi những gì du khách được nhìn thấy, thưởng thức hay trải nghiệm, mà còn bởi cảm giác an toàn, dễ chịu và sự tôn trọng mà họ nhận được. Khi bảo vệ sức khỏe được coi trọng trong quản lý điểm đến và hoạt động kinh doanh dịch vụ, du lịch sẽ có thêm nền tảng để phát triển theo hướng văn minh, có trách nhiệm và bền vững.
