Khi tiếng Việt trở thành nhịp cầu kết nối di sản
Trong dòng chảy hội nhập, tiếng Việt không đơn thuần là phương tiện giao tiếp mà còn là nơi lưu giữ ký ức, tâm hồn và bản sắc văn hóa dân tộc. Mỗi câu ca dao, tục ngữ, mỗi vần thơ hay cách diễn đạt giàu hình ảnh đều chứa đựng những lớp trầm tích văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, việc tạo ra những không gian để công chúng khám phá, thực hành và thêm yêu tiếng mẹ đẻ cũng chính là một cách gìn giữ di sản văn hóa phi vật thể của đất nước.
Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và kỷ niệm 5 năm phát sóng, Ban Văn hóa - Giải trí (VTV3), Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức sự kiện “Hành trình lan tỏa tình yêu tiếng Việt” tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội vào ngày 20/11/2026.
Việc lựa chọn Văn Miếu – Quốc Tử Giám làm địa điểm tổ chức mang ý nghĩa biểu tượng. Là trường đại học đầu tiên của Việt Nam, nơi tôn vinh truyền thống hiếu học, trọng đạo và tinh thần cầu tri thức, di tích nghìn năm tuổi này cũng là không gian gắn bó mật thiết với lịch sử phát triển của văn tự, văn chương và giáo dục dân tộc. Trong không gian ấy, một ngày hội tôn vinh tiếng Việt càng làm nổi bật mối liên hệ giữa ngôn ngữ với tri thức, giữa văn hóa truyền thống với đời sống hiện đại.
Sau 5 năm lên sóng, Vua tiếng Việt đã trở thành một sân chơi ngôn ngữ quen thuộc với đông đảo khán giả. Chương trình đưa những kiến thức tưởng chừng gần gũi như từ vựng, chính tả, thành ngữ, tục ngữ, cách sử dụng tiếng Việt vào các thử thách hấp dẫn, giúp người chơi và khán giả nhận ra sự phong phú, tinh tế cũng như khả năng biểu đạt giàu sắc thái của tiếng mẹ đẻ.

Từ không gian truyền hình, hành trình ấy được đưa ra đời thực, đến với một địa chỉ di sản tiêu biểu của Thủ đô. Đây cũng là cách kết nối hoạt động truyền thông văn hóa với du lịch di sản, để những giá trị ngôn ngữ không chỉ được tiếp nhận qua màn hình mà còn được trải nghiệm trực tiếp trong một không gian giàu chiều sâu lịch sử.
500 người cùng thử sức tại “đấu trường Vua tiếng Việt”
Điểm nhấn đặc biệt của ngày hội là cuộc thi quy mô lớn với sự tham gia của 500 người chơi. Thay vì những lượt thi quen thuộc trên truyền hình, các thí sinh cùng bước vào một “đấu trường Vua tiếng Việt” ngoài trời, thử thách vốn từ, khả năng phản xạ, tư duy ngôn ngữ và năng lực làm thơ để tìm ra người chiến thắng với giải thưởng cao nhất trị giá 30 triệu đồng.
Sự đồng hành của hai MC Đức Bảo và Khánh Vy góp phần tạo nên không khí sôi nổi, gần gũi cho cuộc thi. Chương trình còn là dịp hội ngộ của nhiều thế hệ người chơi từng ghi dấu ấn trên sóng truyền hình, từ các quán quân qua những mùa phát sóng, người chơi nhỏ tuổi xuất sắc đến nghệ sĩ và những người nước ngoài dành tình yêu đặc biệt cho tiếng Việt.
Cuộc hội ngộ ấy cho thấy sức lan tỏa của tiếng Việt vượt ra ngoài giới hạn một sân chơi truyền hình. Với người Việt, đó là cơ hội nhìn lại sự giàu đẹp của ngôn ngữ dân tộc; với những người nước ngoài yêu tiếng Việt, đây còn là dịp thể hiện sự gắn bó với văn hóa và con người Việt Nam.
Đáng chú ý, việc tổ chức cuộc thi với số lượng người tham gia lớn ngay trong khuôn viên di tích đã tạo nên một hình thức tương tác văn hóa mới. Người chơi không chỉ thi đấu để giành giải thưởng mà còn có cơ hội cùng nhau khám phá những điều thú vị của tiếng Việt, từ những từ ngữ ít gặp đến những cách nói dân gian giàu hình tượng. Tính tương tác và yếu tố cộng đồng giúp hoạt động tôn vinh ngôn ngữ trở nên gần gũi, dễ tiếp cận với nhiều nhóm công chúng.
Đưa văn học dân gian vào trải nghiệm du lịch
Bên cạnh cuộc thi chính, không gian sự kiện được tổ chức thành nhiều khu vực trải nghiệm văn hóa, tạo nên một ngày hội ngôn ngữ đa sắc màu. Người tham dự có thể dạo bước trên Con đường thơ, thử tài qua các trò chơi như “Cho lục đáp bát”, “Điền thơ khuyết chữ”, “Vòng quay vần thơ”, giải câu đố dân gian và tham gia các hoạt động tương tác với ngôn ngữ.
Những trò chơi được thiết kế từ chất liệu văn học dân gian không chỉ khơi gợi vốn hiểu biết mà còn giúp người tham gia tiếp cận ca dao, tục ngữ, thơ ca theo cách tự nhiên, sinh động. Thay vì chỉ đọc hay nghe, công chúng được trực tiếp vận dụng ngôn ngữ, tìm vần, nối câu, giải nghĩa và sáng tạo trong những tình huống cụ thể.

Các phần quà mang đậm dấu ấn văn hóa như quạt giấy, nón lá đề thơ hay những tác phẩm văn học kinh điển – trong đó có “Thi nhân Việt Nam”, “Truyện Kiều”, “Tục ngữ ca dao dân ca Việt Nam” – cũng góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm của người tham dự. Mỗi món quà không chỉ mang giá trị lưu niệm mà còn gợi mở sự quan tâm đến kho tàng văn chương và tri thức dân gian Việt Nam.
Từ góc độ phát triển sản phẩm du lịch, mô hình này gợi ra một hướng tiếp cận đáng chú ý: khai thác di sản không chỉ thông qua tham quan kiến trúc, tìm hiểu lịch sử hay nghe thuyết minh, mà còn bằng các hoạt động trải nghiệm gắn với tri thức, ngôn ngữ và đời sống tinh thần. Khi du khách được trực tiếp tham gia một trò chơi dân gian, thử tài với câu thơ hay khám phá một thành ngữ trong không gian di tích, chuyến tham quan sẽ có thêm chiều sâu và khả năng tạo kết nối cảm xúc.
Đối với Văn Miếu – Quốc Tử Giám, những hoạt động như vậy cũng góp phần mở rộng cách công chúng tiếp cận di sản. Bên cạnh giá trị kiến trúc và lịch sử, nơi đây có thể trở thành không gian tổ chức các hoạt động giáo dục, sáng tạo và giao lưu văn hóa, đặc biệt phù hợp với học sinh, sinh viên, gia đình và khách du lịch quan tâm đến văn hóa Việt Nam.
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt từ những trải nghiệm sống động
Một điểm đáng ghi nhận của “Hành trình lan tỏa tình yêu tiếng Việt” là cách đưa một chủ đề tưởng như thuần túy học thuật trở thành hoạt động văn hóa cộng đồng. Tiếng Việt được tiếp cận bằng trò chơi, thi đấu, giao lưu và trải nghiệm, qua đó thu hút sự tham gia của nhiều thế hệ, từ trẻ em đến người trưởng thành, từ người Việt đến bạn bè quốc tế.
Trong bối cảnh du lịch văn hóa ngày càng chú trọng trải nghiệm bản địa, ngôn ngữ cũng có thể trở thành một chất liệu đặc sắc để kể câu chuyện về đất nước và con người Việt Nam. Một câu ca dao, một thành ngữ hay một câu thơ không chỉ mang ý nghĩa ngôn từ mà còn phản ánh lối sống, phong tục, quan niệm và tâm hồn của cộng đồng. Khi được đặt trong không gian di sản, những giá trị ấy càng có điều kiện kết nối với lịch sử và bản sắc địa phương.
Sự kiện kỷ niệm 5 năm Vua tiếng Việt vì thế không chỉ là dịp nhìn lại hành trình của một chương trình truyền hình mà còn gợi mở cách thức tổ chức các hoạt động văn hóa có khả năng kết nối truyền thông, giáo dục và du lịch. Từ một sân chơi ngôn ngữ trên truyền hình đến ngày hội tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hành trình ấy cho thấy việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa có thể bắt đầu từ những điều gần gũi nhất: tình yêu đối với tiếng mẹ đẻ.
Thông qua sự kiện, Ban tổ chức mong muốn lan tỏa ý thức trân trọng, sử dụng và gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt, đặc biệt trong thế hệ trẻ. Đây cũng là thông điệp có ý nghĩa trong hành trình xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa giàu bản sắc: để di sản thực sự sống trong đời sống đương đại, cần tạo ra những cơ hội để công chúng không chỉ chiêm ngưỡng mà còn tham gia, cảm nhận và trở thành một phần của câu chuyện văn hóa.
Theo kế hoạch phát sóng được Ban Văn hóa - Giải trí (VTV3) công bố, chương trình được ghi hình và livestream trên nền tảng VTVgo từ 9h ngày 20/11/2026; phát sóng trên kênh VTV3 lúc 14h30 ngày 24/11, 22h30 ngày 28/11 và 17h15 ngày 29/11/2026.
Từ Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hành trình lan tỏa tình yêu tiếng Việt tiếp tục được nối dài qua sóng truyền hình và nền tảng số, đưa vẻ đẹp của ngôn ngữ dân tộc đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế.