Tháng Mười Một, khi nhiều thế hệ học trò tìm về thăm thầy cô nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, những cựu nữ sinh Trường Nữ Trung học Qui Nhơn niên khóa 1968 - 1975 cũng thu xếp một cuộc gặp mặt thân tình. Người ở Quy Nhơn lo đón bạn, người ở phương xa háo hức trở về. Những cái ôm khi gặp lại, những lời hỏi thăm sức khỏe, gia đình cứ nối tiếp nhau. Đã ngoài bảy mươi, những người bạn học năm nào dường như vẫn có bao nhiêu chuyện để kể mỗi lần ngồi lại bên nhau.
Năm 1968, họ là những nữ sinh mới bước vào Trường Nữ Trung học Qui Nhơn (tỉnh Bình Định cũ), nay là Trường THPT Trưng Vương, phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai. Bảy năm học dưới mái trường ấy đã gắn những nữ sinh với nhau trước khi mỗi người bước vào một ngả đường riêng. Người ở lại quê nhà, người lập nghiệp phương xa, người gắn bó cả cuộc đời với bục giảng. Qua bao năm tháng, những cuộc hội ngộ vẫn được duy trì, dù không phải lần nào bạn bè cũng có thể trở về đông đủ.
Đặc biệt, cuộc hẹn tháng Mười Một năm nay tiếp tục có sự hiện diện của thầy Nguyễn Văn Xứng và cô Hoàng Hoa. Những học trò tóc mái tóc pha sương vẫn còn được ngồi bên thầy cô, cùng ôn chuyện cũ, thăm hỏi và gửi lời tri ân mỗi mùa 20/11 về.
Lời hẹn của người thầy gần 90 tuổi
Mở đầu buổi gặp, cựu nữ sinh Đồng Thị Ánh thay mặt bạn bè bày tỏ lòng biết ơn đối với những người thầy, người cô đã dạy dỗ, dìu dắt các thế hệ học trò. Trong ký ức của người học trò năm xưa có những lời bảo ban ân cần và cả những lần thầy cô nghiêm khắc mà mãi sau này mới hiểu.
“Ngày ấy, có thể chúng ta chưa hiểu hết những nhọc nhằn, hy sinh của thầy cô. Chỉ đến khi trưởng thành, trải qua bao vui buồn của cuộc sống, chúng ta mới thấm thía rằng phía sau mỗi bài học là biết bao tâm huyết, phía sau mỗi bước trưởng thành của học trò là những tháng ngày tận tụy, âm thầm của người thầy, người cô”, cựu nữ sinh Đồng Thị Ánh chia sẻ.
Trong số các cựu nữ sinh có mặt hôm ấy, nhiều người sau này cũng chọn nghề dạy học. Đến lượt mình soạn từng bài giảng, đứng lớp, lo cho học trò, họ mới hiểu vì sao ngày trước có những chuyện thầy cô phải nhắc nhiều lần, có những lúc người thầy phải nghiêm khắc đến vậy.
Cựu nữ sinh Thanh Thảo thay mặt những người bạn từ TP.HCM và các nơi xa trở về nhắc lại những năm tháng học dưới mái trường Qui Nhơn. Từ ngày đầu còn nhiều bỡ ngỡ đến khi đủ tự tin bước vào đời, mỗi chặng trưởng thành của các nữ sinh đều có thầy cô dìu dắt.
Trong bao điều còn nhớ, cô Thảo nhắc đến “những lời dạy bảo ân cần, những ánh mắt trìu mến của thầy cô”. Hơn nửa thế kỷ đã qua, một bài giảng có thể không còn nhớ trọn, những chuyện vui buồn của lớp học cũng đã lùi xa, vậy mà ánh mắt thầy cô dành cho mình thuở nhỏ vẫn ở lại trong ký ức của những học trò nay tóc đã bạc.
Sau những lời tri ân, các cựu nữ sinh trao quà cho thầy Xứng và cô Hoa, cầu chúc thầy cô luôn mạnh khỏe.
Thầy Nguyễn Văn Xứng, cựu giáo viên Nhạc - Họa Trường Nữ Trung học Qui Nhơn, nay đã gần 90 tuổi. Thầy cảm ơn những học trò năm xưa vẫn thường xuyên thăm hỏi, quan tâm và duy trì những cuộc gặp mặt với thầy cô qua nhiều năm.
Thầy chúc cô Hoa cùng các học trò sức khỏe, bình an, gặp nhiều may mắn trong cuộc sống. Rồi thầy nhắc đến năm sau, mong rằng nếu điều kiện và sức khỏe cho phép, thầy trò sẽ lại có dịp gặp nhau.
Những cuộc hẹn tháng Mười Một đã thành lệ, nhưng nghe người thầy gần chín mươi nhắc đến lần gặp tới, mới thấy một lời hẹn cũng có thể khiến người ta bâng khuâng. Thầy còn mong được gặp học trò, còn những cô học trò ngoài bảy mươi lại mong thầy đủ sức khỏe để tiếp tục có mặt trong những cuộc vui của lớp. Chẳng ai nói nhiều về tuổi tác, nhưng lời chúc sức khỏe được nhắc đi nhắc lại với tất cả sự quan tâm.
Đến lượt cô Hoàng Hoa, câu chuyện vẫn là sức khỏe và tình cảm dành cho học trò. Cô đã ngoài tám mươi, việc đi lại không còn thuận tiện. Cô tâm sự rằng dù tuổi cao, sức khỏe hạn chế, cô vẫn cố gắng đến dự vì muốn được gặp các em.
Có lúc giọng cô nghẹn lại vì xúc động. Cô cảm ơn tình cảm mà học trò dành cho mình, gửi lời chúc các em và gia đình luôn mạnh khỏe, bình an, hạnh phúc.
Phía dưới, các cựu nữ sinh chăm chú lắng nghe. Trong số những người từng học với cô, không ít người đã có cả một đời đứng lớp, đã dạy dỗ biết bao thế hệ học trò. Giờ ngồi trước cô giáo năm xưa, họ vẫn là những học trò được cô ân cần hỏi han, dành cho những lời thương yêu, căn dặn.
Nghe cô kể chuyện mình đã cố gắng đến dự, nghe thầy Xứng mong sang năm lại được gặp học trò, lòng tôi chợt se lại. Một người vượt qua những trở ngại của tuổi già để có mặt trong cuộc hẹn hôm nay, một người đã nghĩ đến cuộc hẹn năm sau. Bỗng thấy những lời chúc sức khỏe đầu buổi gặp sao mà tha thiết đến vậy.
Một chữ “bạn” đi qua 58 năm
Sau phần tri ân, không khí buổi gặp rộn ràng hơn với những tiết mục văn nghệ do chính các cựu nữ sinh chuẩn bị. Bài múa Cảm ơn thầy cô, tiết mục tam ca Bụi phấn lần lượt được trình diễn. Thanh Thảo hát Trường làng tôi của nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu, Kim Tuyến và Đồng Ánh song ca Nỗi buồn hoa phượng, Bình Thuận và Kim Thanh thể hiện Bài học đầu tiên.
Người vừa thay mặt bạn bè nói lời tri ân ít phút trước, giờ lại đứng lên hát tặng thầy cô. Những người bạn khác góp một tiết mục múa, một bài song ca hay tam ca. Trong buổi gặp có mặt người thầy từng dạy Nhạc - Họa, những bài hát ấy càng thêm thân thuộc. Gần sáu mươi năm sau ngày các em bước vào trường, thầy Xứng vẫn còn được nghe học trò cũ hát tặng mình nhân ngày 20/11.
Xen giữa những tiết mục văn nghệ, chương trình dành thời gian chúc mừng những cựu nữ sinh từng theo nghề giáo. Họ lần lượt được mời lên nhận quà, đón nhận những lời chúc sức khỏe, hạnh phúc từ chính bạn học cũ.
Từng gắn bó cả cuộc đời với bục giảng, các cựu nữ sinh đã trải qua biết bao mùa 20/11, đón nhận những bó hoa, lời chúc từ học trò và đồng nghiệp. Nay đã nghỉ hưu, trong cuộc hội ngộ này, họ lại được chính những người bạn từ thuở áo trắng tặng quà, chúc mừng. Và xúc động hơn, giữa những người bạn đang sẻ chia niềm vui ấy vẫn có sự hiện diện của thầy cô năm cũ, những người đã dạy dỗ họ từ thuở thiếu thời.
Các cựu nữ sinh thay nhau lên trao quà cho những người bạn từng làm nghề giáo. Có người vừa trao quà chúc mừng bạn, lát sau lại đến lượt mình được gọi tên. Cách các cựu nữ sinh phân chia công việc, trao nhau những phần quà và những lời chúc khiến tôi liên tưởng đến một buổi sinh hoạt lớp năm xưa, chỉ khác là những cô nữ sinh ngày ấy giờ đều đã lên chức bà.
Tôi dừng mắt khá lâu ở tờ chương trình viết tay. Ngay phần khai mạc là dòng chữ “bạn Đồng Thị Ánh”. Đến những mục trao quà, văn nghệ, trước tên những người được phân công vẫn là tiếng “bạn”. Bạn này phát biểu, bạn kia trao quà, hai bạn khác cùng hát một bài.
Một tờ giấy chỉ để phân công công việc cho buổi gặp, vậy mà đọc lên cứ ngỡ đang xem bản phân công của lớp học năm nào. Gần sáu mươi năm, mỗi người đã có cuộc sống, công việc và những vị trí khác nhau, nhưng khi trở về bên nhau, chẳng ai cần đến chức danh. Vẫn là mình gọi bạn, thân thuộc như thuở còn ngồi chung lớp.
Tiếng vỗ tay cổ vũ cho tiết mục văn nghệ còn chưa dứt, các cựu nữ sinh đã ríu rít gọi nhau từ bàn này sang bàn khác. Người kéo ghế ngồi sát bên bạn để kể nốt chuyện đang dở, người rủ cả bàn xích lại gần nhau chụp chung một tấm ảnh. Cứ thế, bữa tiệc trôi qua giữa tiếng cười nói râm ran, thân thuộc như một giờ ra chơi thuở nào.
Cuộc vui nào rồi cũng đến lúc phải chia tay. Những người bạn ở xa còn hành trình trở về, những người ở Quy Nhơn lại tiếp tục cuộc sống thường ngày. Nhưng trước khi ra về, các cựu nữ sinh cùng nắm tay nhau, vừa bước theo một vòng tròn lớn giữa hội trường, vừa cất vang bài hát Nối vòng tay lớn.
Những nữ sinh năm ấy vẫn tay trong tay, cùng bước, cùng hát theo giai điệu thân quen. Vòng tròn cứ thế chuyển động giữa tiếng hát rộn ràng, những bàn tay vẫn nắm chặt như chưa muốn rời nhau. Nhìn những người bạn đã đi qua gần sáu mươi năm với bao đổi thay của cuộc đời, giờ vẫn tay trong tay hát vang một khúc ca của tuổi trẻ, lòng người chứng kiến không khỏi bồi hồi.
Bài hát kết thúc, vòng tròn dần mở ra. Những cái ôm, lời dặn dò giữ gìn sức khỏe và lời hẹn gặp lại được trao cho nhau. Có những câu chuyện còn chưa nói hết, những người bạn còn muốn nán lại thêm đôi phút, nhưng rồi ai cũng phải trở về với cuộc sống riêng, mang theo niềm vui của một ngày được gặp lại nhau.
Năm 1968, những nữ sinh gặp nhau dưới mái Trường Nữ Trung học Qui Nhơn, bắt đầu một tình bạn mà khi ấy chưa ai biết sẽ đi cùng mình bao lâu. Năm mươi tám năm trôi qua, mỗi người đã trải qua biết bao thăng trầm, vui buồn của cuộc sống. Những cuộc hẹn tháng Mười Một vẫn được duy trì, để dù tóc đã bạc, họ vẫn có dịp ngồi bên nhau, nhắc lại chuyện cũ và cùng mong một mùa hội ngộ tiếp theo.
Sau tất cả những đổi thay của cuộc đời, có lẽ điều đáng quý nhất là những nữ sinh năm ấy vẫn còn có thầy cô để thăm, có bạn bè để gặp và có những kỷ niệm chung để cùng nhau nhắc nhớ.
Minh Thảo (ghi)