Hành trình của những thước phim hoạt hình này đã kéo dài hơn một thế kỷ, từ những cuộn tranh cổ xưa cho đến một đế chế văn hóa toàn cầu ngày nay.
Từ rất lâu trước khi những thước phim chuyển động đầu tiên ra đời, người Nhật đã có một hình thức kể chuyện bằng hình ảnh gọi là Etoki. Qua những cuộn tranh Emakimono, các nhà sư đã truyền bá những giáo lý Phật giáo một cách trực quan, gần gũi. Đây có thể được xem là hạt mầm đầu tiên cho nghệ thuật kể chuyện bằng hình ảnh mà sau này được nâng tầm thành một ngành công nghiệp.
Một đoạn ngắn trong quyển Emakimono Tsuchimakiri kể về hành trình diệt quỷ của anh hùng Minamoto no. Ảnh: lapisn. nichibun. ac.jp
Hành trình của anime bắt đầu một cách khiêm tốn vào đầu thế kỷ 20 với những thước phim ngắn như Katsudo Shashin (1907) hay Namakura Gatana (1917). Những tác phẩm đầu tiên này, dù còn thô sơ về kỹ thuật, đã thể hiện sự sáng tạo và tiềm năng của người Nhật trong lĩnh vực hoạt hình.
Giai đoạn khó khăn sau trận động đất Kanto và Chiến tranh Thế giới thứ 2 đã buộc ngành công nghiệp này phải tự tái thiết, tìm kiếm hướng đi riêng. Chính trong bối cảnh đó, Toei Doga (nay là Toei Animation) đã ra đời, với tham vọng trở thành "Disney của phương Đông" và tạo ra bộ phim hoạt hình màu đầu tiên - Truyền Thuyết Bạch Xà (1958), đánh dấu một bước ngoặt lớn.
Astro Boy và "Vụ Nổ Lớn" mở ra kỷ nguyên mới
Tuy nhiên, phải đến năm 1963, khi bộ phim Astro Boy của "cha đẻ manga" Tezuka Osamu lên sóng, ngành công nghiệp anime mới thực sự bùng nổ. Với nhân vật người máy đầu to, mắt to và miệng rộng, Astro Boy đã tạo ra một phong cách đặc trưng, ảnh hưởng đến hàng loạt tác phẩm sau này.
Thập niên 80 và 90 chứng kiến sự "chín muồi" của nền công nghiệp này với sự xuất hiện của những tác phẩm kinh điển như Dragon Ball, Slam Dunk hay Doraemon. Chính trong giai đoạn này, anime đã dần khẳng định vị thế của mình như một loại hình nghệ thuật nghiêm túc, không chỉ dành cho trẻ em.
Những đạo diễn lừng danh của Hollywood như Guillermo del Toro hay chị em nhà Wachowski cũng thừa nhận anime đã trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo vô tận cho các tác phẩm của họ. Điều này cho thấy anime không còn là một hiện tượng văn hóa "ngoài lề", mà đã trở thành một phần không thể thiếu của dòng chảy văn hóa đại chúng toàn cầu.
Haikyu!! và câu chuyện về những giá trị truyền cảm hứng
Trong số vô vàn những bộ anime đã và đang chinh phục khán giả toàn cầu, Haikyu!! nổi lên như một câu chuyện đặc biệt, chạm đến trái tim của hàng triệu người. Đây không chỉ là một bộ phim truyện về bóng chuyền, mà là một bài ca về sự nỗ lực, về lòng kiên trì và tinh thần đồng đội.
Bạn Như Quỳnh đến từ phường Xuân Hòa, TPHCM đã tìm thấy chính mình trong câu chuyện của Hinata Shoyo - một "gã khổng lồ tí hon" với chiều cao khiêm tốn nhưng lại sở hữu một ý chí vươn lên phi thường. Còn bạn Diên Diên ở phường Gò Vấp đã yêu mến bộ truyện này hơn 10 năm. Bộ truyện đã trở thành người bạn vô hình, len lỏi vào tâm hồn cô qua từng trang sách, mang đến cho cô nhiều thông điệp ý nghĩa trong cuộc sống. Điều mà cách đây 10 năm trước truyền thông chưa có nhiều những câu truyện đồng cảm, chia sẻ về những khó khăn hay cách đối diện với thất bại như ngày nay, cũng như cách vượt qua những giới hạn của bản thân.
Câu chuyện của Haikyu!! không tô hồng cuộc sống. Nó vẽ nên những nhân vật có đầy đủ những khiếm khuyết, nỗi sợ hãi. Đó là một Kageyama Tobio tài năng nhưng cô độc, đã học cách tin tưởng và hòa mình vào tập thể. Đó là những người đồng đội luôn sẵn sàng bù đắp những thiếu sót của nhau để tạo nên một sức mạnh tổng hợp. Tinh thần đồng đội trong Haikyu!! không phải là một khẩu hiệu sáo rỗng, mà là sự tin tưởng tuyệt đối, là tình yêu và sự hy sinh dành cho nhau.
Với bạn Khánh Nam ở phường Bến Thành và những người hâm mộ bộ truyền này ở Việt Nam, Haikyu!! đã dạy họ một bài học quý giá: trong cuộc sống, chúng ta không nhất thiết phải trở thành người giỏi nhất, nhưng quan trọng là phải biết cách nỗ lực hết mình và tin tưởng vào những người xung quanh.
Anime: "Quyền lực mềm" kết nối thế giới của Nhật Bản
Ngày nay, nhờ các nền tảng phát sóng trực tuyến như Netflix hay Crunchyroll, anime đã lan tỏa mạnh mẽ hơn bao giờ hết, trở thành một ngành công nghiệp tỷ đô và là một phần của "quyền lực mềm" của Nhật Bản. Giáo sư Alisa Freedman của Đại học Oregon đã nhận định rằng anime vừa là hiện tượng văn hóa của quốc gia này, vừa là một văn hóa quốc tế liên kết mọi người trên khắp thế giới.
Sự bùng nổ của anime đã tạo ra hiện tượng Japanophile, khi ngày càng nhiều người nước ngoài say mê văn hóa, lịch sử và lối sống Nhật Bản. Những từ tiếng Nhật như "kawaii", "otaku" không còn xa lạ mà đã trở thành một phần của ngôn ngữ toàn cầu. Số lượng người hâm mộ anime trên thế giới đang ngày càng tăng, với ước tính có thể cán mốc 1 tỷ người trong tương lai.
Gần đây ở Thành phố Hồ Chí Minh sự kiện Pop Up Store Haikyu tại TTTM Gigamall hợp tác cùng Medialink - đơn vị chuyên tổ chức các sự kiện cho cộng đồng yêu anime thông qua IPS khắp châu Á đã minh chứng cho sức ảnh hưởng mạnh mẽ của anime. Sự kiện không chỉ thu hút những người hâm mộ lâu năm, mà còn là nơi để các bạn trẻ thể hiện tình yêu của mình qua việc cosplay nhân vật trong truyện.
Pop Up Store về Haikyu đầu tiên tại Việt Nam, mở cửa từ ngày 1/8 - 30/9/2025 với nhiều sản phẩm độc quyền tại thị trường Việt Nam. Nơi đây không chỉ là một cửa hàng đơn thuần, mà là điểm hẹn văn hóa, nơi những giá trị nhân văn của bộ truyện được lan tỏa và tiếp tục truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ.
Trải qua một thế kỷ với biết bao thăng trầm, anime Nhật Bản đã từ một loại hình giải trí đơn thuần vươn mình trở thành một hiện tượng văn hóa toàn cầu. Với nền tảng vững chắc và thế hệ sáng tạo không ngừng, anime sẽ tiếp tục viết nên những câu chuyện rực rỡ, không chỉ trên màn ảnh mà còn trong trái tim của hàng triệu người trên khắp thế giới.
