Yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn và định hướng chiến lược của Đảng
Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị đã xác định rõ tầm nhìn đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đến năm 2030, ngành du lịch Việt Nam hướng tới các mục tiêu chiến lược cụ thể: hình thành 3 cực tăng trưởng (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng), 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia, phát triển 15 tập đoàn có thương hiệu mạnh, đồng thời tạo ra 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp.
Tuy nhiên, thực tiễn phát triển thời gian qua cho thấy, những rào cản về cơ chế, chính sách và thủ tục hành chính vẫn đang là "điểm nghẽn" lớn nhất cản trở việc giải phóng tiềm năng du lịch. Trình bày Tờ trình dự án Nghị quyết tại phiên họp do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh việc ban hành một Nghị quyết đặc thù của Quốc hội là bước đi bắt buộc nhằm tháo gỡ các vướng mắc thuộc thẩm quyền luật định, tạo chuyển biến rõ rệt mang tính cấp bách.
Lựa chọn đúng trọng tâm: Phân loại chính sách và đẩy mạnh phân cấp
Dự thảo Nghị quyết gồm 12 Điều, điều chỉnh các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia phát triển du lịch, tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn. Để đảm bảo tính khả thi, cơ quan soạn thảo đã rà soát 22 cơ chế, chính sách tại Nghị quyết 26-NQ/TW và chia thành hai nhóm chính:
Nhóm chính sách ưu tiên triển khai ngay: Bao gồm các cơ chế chưa có quy định pháp luật hoặc đã có nhưng chưa đủ mạnh, chưa mang tính đột phá và bao trùm, cần ban hành sớm để tạo tác động trực tiếp thúc đẩy các mục tiêu chiến lược.
Nhóm chính sách tiếp tục rà soát, hoàn thiện: Bao gồm các nội dung vướng mắc ở văn bản hướng dẫn chi tiết thuộc thẩm quyền Chính phủ hoặc cần đánh giá tác động sâu hơn để sửa đổi đồng bộ trong các luật chuyên ngành.
Điểm đột phá quan trọng trong thiết kế thể chế lần này là tinh thần mạnh dạn phân cấp, phân quyền cho chính quyền cấp tỉnh. Theo đó, địa phương sẽ được chủ động quyết định các chính sách hỗ trợ du lịch cộng đồng, mở các đường bay mới, thu hút nguồn nhân lực và nâng cao năng lực các cơ sở đào tạo tại chỗ. Sự chủ động này giúp các địa phương phản ứng linh hoạt trước biến động thị trường và khai thác tối đa giá trị văn hóa bản địa.
Tháo gỡ nút thắt tài chính, đất đai và nhân lực chất lượng cao
Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày khẳng định sự tán thành đối với việc ban hành Nghị quyết, đồng thời lưu ý cơ quan soạn thảo cần rà soát kỹ các quy định để tránh xung đột pháp lý có thể làm vô hiệu hóa các cơ chế đặc thù. Hai vấn đề cốt lõi được đặt lên bàn nghị sự là ưu đãi đầu tư đất đai và chính sách thị thực (visa).
Về tài chính và đất đai: Đề nghị làm rõ thẩm quyền và thời điểm áp dụng chính sách miễn, giảm tiền thuê đất cho các dự án du lịch động lực và dự án động lực mang tính chiến lược. Đây là đòn bẩy tài chính quan trọng để thu hút các nhà đầu tư chiến lược rót vốn vào hạ tầng du lịch quy mô lớn.
Về nguồn nhân lực và thị thực: Mở rộng và linh hoạt hóa chính sách thị thực cho nhóm chuyên gia, lao động kỹ thuật, nghệ sĩ và nhân viên du lịch quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu, nâng cao tiêu chuẩn dịch vụ và bù đắp thiếu hụt nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, các đại biểu Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị Nghị quyết cần tạo cơ chế đột phá về tín dụng, đầu tư công, đồng thời chú trọng các chính sách đa dạng hóa sản phẩm, bảo vệ môi trường - cảnh quan và phát triển mô hình du lịch cộng đồng bền vững.
Nguyên tắc "Thực sự đặc thù, thực sự đột phá"
Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị Chính phủ và cơ quan soạn thảo rà soát nghiêm túc phạm vi điều chỉnh, làm rõ ranh giới giữa nội dung thí điểm và nội dung áp dụng ngay. Yêu cầu đặt ra là chỉ đưa vào Nghị quyết những cơ chế, chính sách thực sự đặc thù và đột phá, kiên quyết loại bỏ những quy định trùng lặp hoặc dàn trải.
Thể chế hóa chính sách không phải là việc nhân bản các ưu đãi chung chung, mà là tạo ra "luồng xanh" pháp lý cho các mô hình kinh tế mới vận hành. Dự thảo Nghị quyết sẽ tiếp tục được hoàn thiện dựa trên kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ Hai. Khi được thông qua, đây sẽ là nền tảng pháp lý vững chắc, tạo "cú húc" thể chế quan trọng đưa du lịch Việt Nam bứt phá mạnh mẽ, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.
