Chiều ngày 3/11/2026, tại TP.HCM, Chi hội Trà Di Sản trực thuộc Hội Di sản Văn hóa TP.HCM tổ chức lễ ra mắt với chủ đề “Trà – Kết nối di sản”. Sự kiện đánh dấu sự hình thành một tổ chức kết nối nghệ nhân, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và những người hoạt động trong lĩnh vực trà, cùng hướng đến mục tiêu gìn giữ, nghiên cứu và lan tỏa các giá trị văn hóa trà Việt Nam.
Chi hội Trà Di Sản được thành lập theo Quyết định số 101/QĐ-HDS ngày 29/5/2026. Sự ra đời của Chi hội mở ra một không gian sinh hoạt chuyên môn, giao lưu và chia sẻ dành cho cộng đồng quan tâm đến văn hóa trà, từ những người trực tiếp thực hành nghề đến giới nghiên cứu và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, du lịch.
Trong văn hóa Việt, trà không chỉ hiện diện trên bàn tiếp khách hay trong những cuộc gặp gỡ thường nhật. Đằng sau mỗi chén trà là câu chuyện về vùng đất, thổ nhưỡng, cây trà, kỹ thuật canh tác, phương thức chế biến và kinh nghiệm được trao truyền qua nhiều thế hệ. Cùng với đó là nghệ thuật thưởng trà, trà cụ, phong tục và những quy tắc ứng xử phản ánh nếp sống của cộng đồng.
Trà, thức uống mang đến chiều sâu di sản
Phát biểu chào mừng sự ra mắt Chi hội Trà Di Sản, bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa TP.HCM, nhấn mạnh trà không chỉ là một thức uống quen thuộc mà là một phần ký ức và cốt cách của người Việt. Từ chén trà đầu ngày trong mỗi mái nhà, ấm trà mời khách, đến những buổi thưởng trà thanh tao của người xưa, trà đã đi cùng đời sống người Việt qua nhiều thế hệ, lặng lẽ kết nối con người với con người, hôm nay với quá khứ.
Cũng theo bà, giá trị của trà nằm ở chỗ đó: trà chứa đựng triết lý sống chậm, tinh thần trọng khách, sự tinh tế trong ứng xử và nét đẹp của một nền văn hóa biết gìn giữ bản sắc bằng những điều giản dị. Vì vậy, bảo tồn và lan tỏa văn hóa trà chính là gìn giữ một mạch nguồn di sản đang sống, để thế hệ hôm nay và mai sau còn tìm thấy mình trong hương vị của quê hương.
Nhìn từ góc độ di sản, văn hóa trà là một hệ thống giá trị có sự giao thoa giữa thiên nhiên, tri thức bản địa, lao động thủ công và đời sống tinh thần. Việc bảo tồn vì thế không chỉ dừng lại ở lưu giữ sản phẩm hay tái hiện nghi thức thưởng trà, mà còn cần nhận diện, tư liệu hóa và duy trì những tri thức, thực hành văn hóa gắn với từng vùng trà và cộng đồng làm nghề.
Tại lễ ra mắt, Chi hội Trà Di Sản giới thiệu không gian trưng bày các dòng trà, vùng trà, sản phẩm trà, trà cụ và tư liệu liên quan đến văn hóa thưởng trà. Qua đó, khách tham dự có dịp tiếp cận những câu chuyện về cây trà, người làm trà và quá trình hình thành các giá trị văn hóa gắn với loại thức uống quen thuộc này.
Bên cạnh hoạt động trưng bày, tọa đàm “Trà trong dòng chảy di sản” tạo không gian trao đổi về việc nhận diện giá trị di sản trà, vai trò của tri thức bản địa và trách nhiệm của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy các thực hành truyền thống. Chương trình còn có các tiết mục biểu diễn nghệ thuật mang tinh thần văn hóa truyền thống, kết hợp âm nhạc và nghệ thuật trình diễn trong không gian thưởng trà.
Kết nối bảo tồn di sản với phát triển du lịch văn hóa
Phát biểu về định hướng phát triển, bà Đoàn Thị Hiếu Thảo, Chi hội trưởng Chi hội Trà Di Sản, cho biết Chi hội xác định ba trọng tâm hoạt động gồm nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trà Việt; kết nối cộng đồng, phát triển tri thức chuyên môn; đồng thời gắn công tác bảo tồn với phát triển bền vững.
Theo đó, Chi hội hướng đến việc xây dựng mạng lưới kết nối nghệ nhân, nhà nghiên cứu, chuyên gia, doanh nghiệp và những người thực hành văn hóa trà; tổ chức các hoạt động đào tạo, hội thảo, triển lãm, giao lưu và chia sẻ kinh nghiệm. Song song, việc hợp tác với các vùng trà, người làm nghề và tổ chức văn hóa được kỳ vọng góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, hỗ trợ sinh kế cộng đồng và mở rộng khả năng khai thác văn hóa trà trong hoạt động du lịch.
Đây cũng là hướng tiếp cận đáng chú ý trong bối cảnh du lịch ngày càng quan tâm đến những trải nghiệm mang chiều sâu bản sắc địa phương. Từ việc tìm hiểu vùng nguyên liệu, khám phá quy trình chế biến đến trải nghiệm thưởng trà và gặp gỡ nghệ nhân, văn hóa trà có thể trở thành chất liệu phát triển các sản phẩm du lịch gắn với nông nghiệp, làng nghề và đời sống cộng đồng.
Tuy nhiên, để những giá trị ấy được phát huy lâu dài, việc phát triển sản phẩm cần song hành với bảo tồn tri thức truyền thống, tôn trọng bản sắc từng vùng trà và bảo đảm vai trò của cộng đồng địa phương. Khi người làm nghề được ghi nhận và có cơ hội cải thiện sinh kế từ chính di sản của mình, hoạt động bảo tồn mới có thể tạo nên sức sống bền vững.
Với thông điệp “Kết nối di sản – Bảo tồn văn hóa – Hướng đến tương lai”, lễ ra mắt không chỉ đánh dấu sự hình thành của một tổ chức chuyên môn, mà còn gợi mở thêm hướng tiếp cận đối với việc bảo tồn văn hóa trà trong đời sống hiện đại. Bởi di sản không chỉ được gìn giữ trong những tư liệu hay không gian trưng bày, mà cần tiếp tục được thực hành, trao truyền và tạo ra giá trị cho cộng đồng hôm nay.
