Lễ dâng hương năm nay mang ý nghĩa tri ân Tổ nghề, đồng thời là dịp để các đầu bếp ở nhiều vùng miền gặp gỡ, giao lưu và chia sẻ về hành trình gìn giữ giá trị truyền thống của ẩm thực Việt. Qua từng món ăn, các đầu bếp mong muốn lan tỏa bản sắc văn hóa vùng miền và dân tộc, góp phần đưa ẩm thực Việt trở thành điểm nhấn trong phát triển du lịch và quảng bá hình ảnh Việt Nam tới bạn bè quốc tế.
Muốn sáng tạo, trước hết phải hiểu truyền thống
Tại lễ dâng hương tưởng nhớ Hoàng tử Lang Liêu, hình ảnh các chi hội đầu bếp từ khắp các vùng miền, từ Hà Nội, Hải Phòng, Sơn La cho đến Vĩnh Long, Cần Thơ cùng mang sản vật quê hương về đất Tổ không chỉ tôn vinh sự đa dạng của ẩm thực Việt, mà còn khơi lên câu chuyện về lòng tự tôn và việc giữ gìn giá trị cốt lõi trong bối cảnh hội nhập.
Chia sẻ tại sự kiện, anh Đức Thế Nam - Bếp trưởng tại trung tâm sự kiện tiệc cưới Forevermark, Hội viên hội đầu bếp Hà Nội (HCA) cho rằng, sự sáng tạo trong ẩm thực chỉ thực sự có giá trị khi người đầu bếp hiểu sâu về nền tảng văn hóa của món ăn. “Mình phải am hiểu về ẩm thực truyền thống trước, sau đó mới phát triển và đưa những món ăn ấy tiếp cận với phương pháp hiện đại”, anh chia sẻ.
Lễ vật của Chi hội Đầu bếp Hà Nội tại Đình làng Dữu Lâu.
Trong những năm gần đây, việc làm mới các món ăn truyền thống theo phong cách hiện đại trở thành xu hướng rõ nét, nhằm đưa ẩm thực Việt đến gần hơn với giới trẻ và thực khách quốc tế. Tuy nhiên, không ít món ăn sau khi được “biến tấu” lại dần mất đi hương vị nguyên bản hoặc câu chuyện văn hóa vốn tạo nên giá trị cốt lõi. Khi đó, món ăn có thể bắt mắt hơn, nhưng lại khó giữ được dấu ấn riêng.
Với nhiều đầu bếp, truyền thống vì thế không phải giới hạn của sáng tạo, mà chính là nền tảng để những đổi mới có thể phát triển bền vững. Trong bối cảnh du lịch trải nghiệm ngày càng được đề cao, điều khiến du khách nhớ tới một món ăn bên cạnh cách trình bày hay kỹ thuật chế biến, chính là câu chuyện văn hóa ẩn sau từng hương vị. Ngay tại không gian gắn liền với truyền thuyết bánh chưng, bánh giầy, nỗ lực giữ "hồn Việt" của các đầu bếp cho thấy cách các giá trị cốt lõi đang được tiếp nối sống động qua từng thế hệ.
Khi mỗi vùng miền là một “bản đồ ẩm thực”
Sự xuất hiện của các chi hội đầu bếp tại lễ dâng hương lần này đã tạo nên một “bản đồ ẩm thực thu nhỏ” của Việt Nam, nơi mỗi địa phương mang tới một dấu ấn riêng thông qua món ăn và sản vật quê hương.
Theo chia sẻ của Anh Bùi Văn Tính - Chi hội phó chi hội ẩm thực & đầu bếp tỉnh Thái Nguyên, sức hút của ẩm thực Việt nằm ở sự đa dạng trải dài theo chiều dài đất nước: “Mỗi vùng miền đều có đặc trưng riêng về ẩm thực”. Chính sự khác biệt ấy tạo nên lợi thế lớn cho du lịch Việt Nam trong việc xây dựng trải nghiệm văn hóa cho du khách.
Tại không gian lễ dâng hương, tính vùng miền được thể hiện rõ nét qua các mâm lễ vật. Từ sản vật miền Tây sông nước đến các loại bánh truyền thống của miền Bắc, mỗi món ăn vừa thể hiện lòng thành kính với Tổ nghề, vừa gợi nhắc về phong tục, lối sống và bản sắc của từng vùng đất. Sự hội tụ này biến không gian lễ hội thành một lát cắt thu nhỏ của văn hóa Việt Nam, nơi ẩm thực trở thành phương thức để các địa phương quảng bá hình ảnh và kết nối cộng đồng làm nghề trên cả nước.
Trong xu hướng du lịch trải nghiệm ngày càng phát triển, ẩm thực đang dần vượt khỏi vai trò đáp ứng nhu cầu ăn uống thông thường để trở thành một phần của hành trình khám phá điểm đến. Với nhiều du khách, việc tìm hiểu một vùng đất đôi khi bắt đầu từ chính hương vị đặc trưng của nơi ấy. Không ít món ăn Việt Nam như Phở, Bánh mì hay Bún chả đã trở thành những dấu ấn quen thuộc trong mắt du khách trong nước lẫn quốc tế. Thông qua ẩm thực, du khách không chỉ thưởng thức hương vị địa phương mà còn có cơ hội cảm nhận rõ hơn về văn hóa, lối sống và câu chuyện của từng vùng đất Việt Nam.
Người đầu bếp hôm nay không chỉ đứng trong gian bếp
Từ lễ dâng hương, có thể thấy vai trò của người đầu bếp hiện đại đang có sự dịch chuyển rõ nét. Họ không đơn thuần làm công việc chế biến, mà đã trở thành cầu nối đưa văn hóa ẩm thực Việt đến gần hơn với thực khách trong và ngoài nước.
Theo ông Nguyễn Lộc - Phó Chủ tịch Liên chi hội Đầu bếp Việt Nam, Chủ tịch Liên chi hội Đầu bếp Đồng bằng sông Cửu Long, trong bối cảnh hiện đại người làm nghề bếp cần vừa giữ được yếu tố truyền thống, vừa biết cách cách tân để hòa nhập với thế giới. Điều này cũng phản ánh xu hướng phát triển chung của ẩm thực Việt Nam hiện nay: đưa món Việt ra quốc tế nhưng cần phải giữ được bản sắc dân tộc.
Từ những lễ hội nghề, hoạt động cộng đồng đến các sự kiện quảng bá du lịch, người đầu bếp ngày càng đóng vai trò như những “đại sứ văn hóa”. Những món ăn do họ sáng tạo nên không chỉ phục vụ nhu cầu thưởng thức, mà còn góp phần kể câu chuyện về quê hương, con người và phong tục Việt Nam.
Để định hình rõ nét xu hướng này, vai trò định hướng và dẫn dắt của Hiệp hội Du lịch Việt Nam cùng Liên chi hội Đầu bếp Việt Nam là vô cùng quan trọng. Thông qua các chiến lược quảng bá bài bản, kết nối doanh nghiệp lữ hành và nhà hàng, ẩm thực Việt đang bước ra khỏi không gian nhà bếp để trở thành một mũi nhọn chiến lược, định vị thương hiệu quốc gia trên bản đồ du lịch thế giới.
