Lớp tập huấn tại Thuận Thành tiếp tục đưa Bộ tiêu chí “Bac Ninh Green” đến gần hơn với các chủ thể trực tiếp tham gia hoạt động du lịch ở cơ sở, trong đó cộng đồng địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc bảo tồn tài nguyên, gìn giữ không gian văn hóa và hình thành các sản phẩm du lịch có trách nhiệm.
Đưa tiêu chí du lịch xanh đến với cộng đồng
Khác với cách tiếp cận phát triển xanh chỉ tập trung vào doanh nghiệp hoặc cơ sở kinh doanh, chương trình tại Thuận Thành hướng trực tiếp tới cộng đồng, lực lượng tham gia và thụ hưởng hoạt động du lịch tại địa phương.
Nội dung tập huấn tập trung hướng dẫn cách nhận diện các yêu cầu của Bộ tiêu chí “Bac Ninh Green”, phương pháp tự đánh giá và từng bước áp dụng các nguyên tắc xanh vào hoạt động du lịch. Các vấn đề về bảo vệ môi trường, tiết kiệm tài nguyên, phát huy giá trị văn hóa, phát triển sinh kế cộng đồng và tổ chức hoạt động du lịch bền vững được đặt trong mối liên hệ với điều kiện thực tế của địa phương.
Đây là cách tiếp cận có ý nghĩa đối với các điểm đến cộng đồng. Bởi trên thực tế, chất lượng và tính bền vững của một điểm đến không chỉ phụ thuộc vào một doanh nghiệp hay một đơn vị quản lý, mà còn được quyết định bởi cách người dân tham gia vào quá trình cung cấp dịch vụ, bảo vệ cảnh quan, ứng xử với tài nguyên và giới thiệu các giá trị văn hóa bản địa tới du khách.
“Bac Ninh Green”: khung tham chiếu cho quá trình chuyển đổi
Bộ tiêu chí du lịch xanh “Bac Ninh Green” được xây dựng nhằm tạo ra một khung tham chiếu phù hợp với điều kiện phát triển du lịch của tỉnh Bắc Ninh. Đối với điểm đến du lịch cộng đồng, bộ tiêu chí BNGREEN-2 gồm 79 chỉ số, được cấu trúc thành hai nhóm.
Trong đó, 51 tiêu chí chung tập trung vào các lĩnh vực quản lý bền vững, môi trường, kinh tế - xã hội, văn hóa và truyền thông. 28 tiêu chí còn lại được thiết kế theo từng nhóm dịch vụ gồm lưu trú cộng đồng/homestay, dịch vụ ăn uống và hướng dẫn viên, trải nghiệm địa phương.
Bộ tiêu chí tiếp tục được phân thành 50 tiêu chí bắt buộc và 29 tiêu chí khuyến khích. Cấu trúc này tạo ra một ranh giới tương đối rõ giữa những yêu cầu tối thiểu cần được đáp ứng và những nội dung mà các cơ sở, cộng đồng có thể tiếp tục cải thiện để nâng cao chất lượng.
Việc đánh giá được thực hiện theo thang điểm 0 - 1 - 2, kết hợp với hệ thống minh chứng. Ba cấp độ gồm “Khởi đầu xanh”, “Phát triển xanh” và “Kiểu mẫu xanh” cho phép các chủ thể nhìn nhận quá trình chuyển đổi như một lộ trình liên tục thay vì một mục tiêu đạt chuẩn duy nhất.
Từ bảo vệ môi trường đến phát triển sinh kế
Một nội dung quan trọng của chương trình là làm rõ rằng du lịch xanh không đồng nghĩa với việc chỉ tập trung vào xử lý rác thải hoặc giảm sử dụng nhựa.
Đối với cộng đồng, chuyển đổi xanh còn liên quan đến việc sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, nâng cao chất lượng dịch vụ, phát huy sản phẩm địa phương, bảo tồn các giá trị văn hóa và tạo thêm sinh kế từ hoạt động du lịch.
Theo hướng tiếp cận này, những vấn đề tưởng như nhỏ trong hoạt động hằng ngày như phân loại rác, tiết kiệm điện và nước, hạn chế sản phẩm dùng một lần, lựa chọn nguyên liệu địa phương, xây dựng trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa hay ghi nhận và lưu trữ các minh chứng về hoạt động xanh đều trở thành những thành phần của một hệ thống quản trị điểm đến.
Đối với Thuận Thành, nơi có hệ thống di sản văn hóa và không gian làng quê giàu giá trị, việc gắn chuyển đổi xanh với bảo tồn tài nguyên văn hóa có thể tạo thêm cơ sở để hình thành những sản phẩm du lịch có bản sắc, thay vì chỉ khai thác cảnh quan hoặc tổ chức các hoạt động tham quan đơn thuần.
Một bước trong quá trình triển khai nghiên cứu du lịch xanh tại Bắc Ninh
Chương trình tập huấn tại phường Thuận Thành nằm trong quá trình triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh về nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp chuyển đổi du lịch xanh trên địa bàn Bắc Ninh.
Việc tổ chức tập huấn trực tiếp tại cơ sở có ý nghĩa ở chỗ kết quả nghiên cứu được đưa vào môi trường thực tế, nơi các tiêu chí phải được kiểm chứng bằng điều kiện vận hành cụ thể của cộng đồng và các chủ thể cung cấp dịch vụ du lịch.
Từ góc độ quản lý, đây cũng là quá trình hình thành cách tiếp cận thống nhất giữa cơ quan nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng địa phương về nội hàm của du lịch xanh. Từ góc độ điểm đến, đây là cơ hội để các chủ thể nhận diện những việc đã làm được, những yêu cầu còn thiếu và những bước cần thực hiện trong thời gian tới.
Chương trình tại Thuận Thành trong hai ngày 21 và 22/8 là một bước cụ thể trong quá trình đưa khung tiêu chí “Bac Ninh Green” từ nghiên cứu vào thực tiễn, từng bước hình thành nền tảng cho mô hình du lịch cộng đồng theo hướng xanh và bền vững tại Bắc Ninh.
Việc chuyển đổi này sẽ không được quyết định bởi một vài hoạt động đơn lẻ, mà bởi khả năng duy trì và biến các tiêu chí thành thói quen quản trị, cách thức cung cấp dịch vụ và phương thức ứng xử với tài nguyên của chính cộng đồng địa phương.
