Với chị Linh Huỳnh, 10 đêm sống trên Hòn Bảy Cạnh (Vườn quốc gia Côn Đảo), cùng những người kiểm lâm và các tình nguyện viên bảo tồn rùa biển là một trải nghiệm như thế.
"Tôi từng đến Hòn Bảy Cạnh cách đây hai năm để xem rùa đẻ. Khi ấy nhìn các anh kiểm lâm và các bạn tình nguyện viên thức trắng đêm, tôi chỉ nghĩ sao họ có thể làm được. Hai năm sau, chính mình lại là người thức trắng cùng họ." - chị bày tỏ.
Chị là một trong khoảng 200 tình nguyện viên được lựa chọn từ gần 2.000 hồ sơ đăng ký tham gia Chương trình Tình nguyện viên bảo tồn rùa biển do IUCN Việt Nam phối hợp cùng Vườn quốc gia Côn Đảo tổ chức.
Sau thời gian tập huấn, chị cùng các tình nguyện viên bước vào 10 ngày sống trên Hòn Bảy Cạnh, nơi được xem là bãi đẻ của rùa biển lớn nhất Việt Nam.
Những đêm trắng cùng 119 mẹ rùa
Nhịp sinh hoạt trên đảo hoàn toàn khác với cuộc sống nơi đất liền. Có hôm cả nhóm bắt đầu đi tuần từ 18 giờ 30. Có hôm vừa ăn tối xong lúc 20 giờ đã phải đi ngủ để đúng nửa đêm thức dậy làm việc đến sáng.
Những ngày cao điểm, cả đội gần như không ngủ. Trong 10 ngày trên đảo, nhóm đã hỗ trợ 119 mẹ rùa lên bờ sinh sản, di dời thành công 119 tổ trứng về khu vực ấp nhân tạo, bảo tồn hơn 11.000 quả trứng và tham gia thả khoảng 1.700 rùa con của những đợt trước trở về biển.
"Tụi mình hay nói vui là đi 'đỡ đẻ' cho rùa. Nhưng mỗi lần nhìn một mẹ rùa mất gần cả tiếng đồng hồ đào tổ, rồi từng quả trứng rơi xuống, nghe tiếng thở nặng nhọc của nó, mình thực sự rất xúc động." Có những mẹ rùa lần đầu sinh sản. Chúng đào tổ rất lâu, rặn từng quả trứng một cách khó khăn. "Tôi chỉ nằm phía sau, khẽ thì thầm 'cố lên'. Có thể nó không nghe thấy, nhưng mình vẫn muốn ở đó cùng nó."
Một ngày của tình nguyện viên không chỉ có... rùa
Nhiều người nghĩ công việc của tình nguyện viên chỉ là chờ rùa lên đẻ. Thực tế, khối lượng công việc nhiều hơn rất nhiều.Ban đêm, sau khi rùa mẹ hoàn thành việc sinh sản và quay trở lại biển, các tình nguyện viên sẽ nhẹ nhàng di dời toàn bộ tổ trứng về khu hồ ấp, nhằm tăng tỷ lệ nở và bảo vệ trứng khỏi các tác nhân gây hại như kỳ đà, cua, thiên tai hay những mẹ rùa khác vô tình đào trúng tổ.
Sau khi hoàn tất, mọi người tiếp tục san lấp những hố cát do rùa để lại, trả lại bề mặt tự nhiên cho bãi đẻ để tạo sinh cảnh thuận lợi cho những mẹ rùa tiếp theo.
Công việc chưa dừng lại ở đó. Mỗi ngày, các tình nguyện viên còn tham gia vệ sinh các hố ấp sau khi rùa nở, thu dọn vỏ trứng, làm sạch cát tại khu ấp, đồng thời dọn rác trên bãi biển nhằm giảm thiểu tác động của rác thải đến hệ sinh thái. Vào buổi tối, nhóm phối hợp cùng kiểm lâm hướng dẫn du khách tìm hiểu về công tác bảo tồn rùa biển và quan sát rùa mẹ lên bờ đẻ trứng dưới ánh đèn đỏ chuyên dụng.
Rạng sáng, mọi người tiếp tục hướng dẫn du khách thả rùa con trở về biển, đồng thời giới thiệu về vòng đời, tập tính sinh sản và những thách thức mà loài sinh vật cổ đại này đang phải đối mặt.
Ngoài ra, các tình nguyện viên còn cùng cán bộ Vườn quốc gia tăng gia sản xuất để cải thiện đời sống trên đảo, hỗ trợ tuần tra rừng và tuần tra biển, góp phần bảo vệ hệ sinh thái của Hòn Bảy Cạnh.
Theo chị Linh Huỳnh trong tự nhiên, chỉ khoảng 1/1.000 rùa con có thể trưởng thành và quay trở lại đúng nơi mình sinh ra để sinh sản. Ngay từ khi còn nằm dưới cát, trứng rùa đã phải đối mặt với vô số hiểm nguy như kỳ đà đào ổ, cua ăn trứng, mưa lớn, triều cường hay những mẹ rùa khác vô tình đào trúng tổ cũ. Thậm chí cả con người.Đó là lý do sau khi rùa mẹ đẻ xong, lực lượng bảo tồn sẽ di dời trứng lên khu hồ ấp với độ sâu và điều kiện gần giống tự nhiên.
Sau khoảng 45-60 ngày, rùa con sẽ nở và được đưa trở lại biển. Việc thả rùa cũng phải thực hiện theo từng đợt lớn nhằm giảm nguy cơ bị chim biển, cua và các loài săn mồi tấn công.
Các sản phẩm du lịch liên quan
Theo chị Linh Huỳnh, Hòn Bảy Cạnh không chỉ nổi tiếng bởi trải nghiệm xem rùa đẻ. Ban ngày, du khách có thể khám phá rừng nguyên sinh, ngắm cua xe tăng, tham quan hải đăng cổ, lặn ngắm san hô. Ban đêm theo chân kiểm lâm quan sát rùa mẹ lên bờ sinh sản.
Rạng sáng tham gia thả rùa con về biển. "Tôi thấy lượng khách đến tìm hiểu về rùa biển tăng rất nhiều so với hai năm trước. Không chỉ khách Việt mà rất nhiều khách quốc tế cũng sẵn sàng ngồi hàng giờ chỉ để theo dõi trọn vẹn hành trình một mẹ rùa đào tổ, đẻ trứng rồi quay về biển." - chị bày tỏ.
Những người lặng lẽ giữ màu xanh của Côn Đảo
Sau chuyến đi, điều khiến chị xúc động nhất không chỉ là những chú rùa. Đó còn là hình ảnh những người kiểm lâm âm thầm bám đảo. Mỗi ngày họ chỉ ngủ vài tiếng. Ngoài công tác bảo tồn rùa, họ còn tuần tra rừng, tuần tra biển, theo dõi đa dạng sinh học, đón tiếp và hướng dẫn du khách.
Chuyến đi khép lại sau 14 ngày, trong đó có 10 đêm trên Hòn Bảy Cạnh. Nhưng với chị, điều còn ở lại không phải là những con số về số tổ trứng hay số rùa con được thả về biển.
Mà là cảm giác được sống chậm, được kết nối với thiên nhiên và hiểu rằng để giữ được một bãi biển nguyên sơ, một hệ sinh thái khỏe mạnh hay một mùa rùa trở về mỗi năm, luôn có những con người lặng lẽ thức trắng giữa biển đêm.
