Thượng Lâm không phải điểm đến chỉ dành cho một buổi tham quan. Cảnh quan lòng hồ, những dãy núi đá vôi, hang động và thác nước có thể tạo thành một hành trình trong ngày; trong khi các bản làng với hệ thống homestay mở ra lựa chọn lưu trú, dùng bữa và trải nghiệm đời sống địa phương.
Trong kỳ nghỉ Quốc khánh năm nay, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và thể thao được tổ chức tại địa phương càng tạo thêm lý do để du khách ở lại lâu hơn, thay vì chỉ ghé qua những điểm ngắm cảnh.
Nhìn từ trên cao, Thượng Lâm hiện ra với những dãy núi đá vôi nối tiếp nhau, bao quanh các thung lũng và mặt nước của lòng hồ Thủy điện Tuyên Quang. Danh thắng 99 ngọn núi là một trong những dấu ấn nhận diện của vùng đất này, nhưng sức hấp dẫn của Thượng Lâm không nằm ở một điểm nhìn duy nhất. Càng đi sâu, cảnh quan càng mở ra theo nhiều lớp, từ mặt hồ, núi đá đến hang động và những dòng thác giữa rừng.
Trên hành trình theo lòng hồ, Cọc Vài Phạ là một điểm dừng nổi bật giữa không gian sông nước và núi rừng. Từ đây, hành trình có thể tiếp tục đến hang Khuổi Pín, nơi du khách chuyển từ trải nghiệm trên mặt nước sang khám phá không gian địa chất tự nhiên. Những điểm đến như Động Song Long, Hang Người Việt cổ hay Đồi cọ cũng có thể được kết nối tùy theo lịch trình.
Du thuyền đưa du khách tham quan Cọc Vài Phạ
Vẻ đẹp huyền bí của Hang Khuổi Pín
Nếu lòng hồ mang đến một góc nhìn rộng về cảnh quan Thượng Lâm, những dòng thác lại đưa du khách đến gần hơn với không gian rừng núi. Nặm Me và Khuổi Nhi là hai điểm đến lý tưởng trong hành trình khám phá thiên nhiên nơi đây, nơi dòng nước, vách đá và thảm thực vật tạo nên những khoảng dừng khác biệt so với không gian lòng hồ.
Vẻ đẹp hùng vĩ của Thác Khuổi Nhi
Điểm đáng chú ý là các thắng cảnh này không đứng riêng lẻ mà có thể được kết nối trong một hành trình. Du khách có thể bắt đầu bằng chuyến thuyền trên lòng hồ, ghé Cọc Vài Phạ, khám phá hang Khuổi Pín rồi tiếp tục đến các thác nước trước khi trở về bản làng. Từ một hành trình ngắm cảnh, Thượng Lâm từng bước mở ra một cách khám phá gần với thiên nhiên hơn, nơi mỗi điểm dừng lại dẫn sang một trải nghiệm khác.
Từ lòng hồ và những cung đường giữa núi đá, hành trình ở Thượng Lâm không dừng lại khi du khách đặt chân về bản. Tại các thôn Nà Tông, Nà Đông, Nà Vàng, những ngôi nhà sàn truyền thống đang được kết hợp với mô hình homestay, đưa du khách từ một chuyến tham quan cảnh đẹp đến gần hơn với sinh hoạt của người dân địa phương. Đến nay, toàn xã có 31 cơ sở homestay đang hoạt động, cùng các dịch vụ ăn uống, hướng dẫn trải nghiệm và giao lưu văn nghệ do người dân trực tiếp tham gia.
Nhà sàn truyền thống của dân tộc Tày
Ở những không gian lưu trú này, trải nghiệm văn hóa không chỉ nằm trong các chương trình giao lưu mà còn được đưa vào những hoạt động gần với đời sống thường ngày. Du khách có thể thử dệt thổ cẩm, giã bánh dày, tìm hiểu cách làm bánh chưng gù hay thưởng thức rượu men lá truyền thống. Những trải nghiệm này giúp các sản phẩm văn hóa hiện diện trực tiếp trong hành trình, thay vì chỉ được giới thiệu qua lời kể.
Lễ hội Lồng Tông 2026Trong đời sống văn hóa ở Thượng Lâm, cộng đồng Tày để lại dấu ấn qua tiếng đàn tính, những làn điệu Then và các sinh hoạt cộng đồng được duy trì qua nhiều thế hệ. Lễ hội Lồng Tông cũng là một trong những hoạt động văn hóa được địa phương duy trì hằng năm, tạo thêm không gian để người dân và du khách cùng tham gia, tìm hiểu những phong tục truyền thống của vùng đất.
Nghi lễ nhảy lửa đặc sắc của người Dao tại xã Thượng LâmNếu văn hóa Tày được nhận diện qua những nếp nhà sàn, tiếng đàn tính, điệu Then và nghề thủ công, đời sống của đồng bào Dao lại mang đến một sắc thái khác. Nghi lễ nhảy lửa với không khí đặc trưng của văn hóa Dao có thể trở thành một điểm nhấn trong những chương trình giao lưu buổi tối, bên cạnh các tiết mục văn nghệ được tổ chức tại các homestay. Qua đó, không gian lưu trú cũng trở thành nơi gặp gỡ giữa người dân và du khách, thay vì chỉ đơn thuần là chỗ nghỉ qua đêm.
Dịp Quốc khánh 2/9, những không gian ấy có thêm không khí với các chương trình nghệ thuật, giao lưu văn hóa và hoạt động thể dục thể thao được địa phương tổ chức. Du khách có thể kết hợp các hoạt động chung trong kỳ nghỉ với việc lưu trú tại homestay, thưởng thức ẩm thực và tham gia những trải nghiệm gắn với đời sống bản địa.
Từ một đêm nghỉ trong nhà sàn đến một buổi giao lưu văn nghệ hay trải nghiệm làm bánh, những hoạt động tưởng nhỏ lại tạo thêm lý do để du khách ở lại lâu hơn với điểm đến. Và khi người dân trực tiếp tham gia vào những trải nghiệm ấy, du lịch không còn chỉ là câu chuyện đưa khách đến Thượng Lâm mà bắt đầu trở thành một phần trong đời sống kinh tế của cộng đồng.
Những trải nghiệm mà du khách nhìn thấy ở Thượng Lâm không tự nhiên hình thành. Phía sau một đêm nghỉ trong nhà sàn, một bữa cơm địa phương hay một buổi giao lưu văn nghệ là sự tham gia ngày càng trực tiếp của người dân vào hoạt động du lịch. Từ lưu trú, ăn uống, hướng dẫn trải nghiệm đến biểu diễn văn nghệ và bán các sản phẩm địa phương, nhiều hộ dân đang có thêm sinh kế từ việc đón khách.
Toàn xã hiện có 31 cơ sở homestay và 10 thuyền du lịch đủ điều kiện phục vụ khách tham quan. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Thượng Lâm đón khoảng 22.000 lượt khách. Lượng khách này kéo theo nhu cầu về lưu trú, ăn uống, trải nghiệm và tiêu thụ các sản phẩm địa phương, tạo thêm không gian để người dân tham gia vào hoạt động du lịch.
Chương trình giao lưu văn nghệ tại các homestay
Giao lưu văn nghệ giữa người dân và du khách Nhật Bản
Điều đáng chú ý là sự phát triển ấy không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn làm phong phú hơn chính hành trình của du khách. Sau một ngày khám phá lòng hồ, hang động hay thác nước, du khách có thể nghỉ lại tại các homestay ở Nà Tông, Nà Đông, Nà Vàng, dùng bữa với những món ăn địa phương và tiếp tục tìm hiểu đời sống bản làng.
Dựa vào sở thích và quỹ thời gian, hành trình cũng có thể được nối dài bằng những trải nghiệm khác. Du khách muốn tìm hiểu văn hóa có thể thử dệt thổ cẩm, giã bánh dày, làm bánh chưng gù, thưởng thức rượu men lá hoặc tham gia giao lưu văn nghệ. Những người thích khám phá thiên nhiên có thể kết hợp lưu trú tại bản với trekking, ngắm cánh đồng Nà Tông, tham quan đầm sen, chụp ảnh hoặc hái cam theo mùa. Những hoạt động này đồng thời tạo thêm đầu việc cho người dân, từ chuẩn bị dịch vụ, đón khách đến trực tiếp hướng dẫn và giới thiệu sản phẩm địa phương.
Ông Nguyễn Văn Hòa, Bí thư Đảng ủy xã Thượng Lâm, cho biết địa phương xác định phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống là hướng đi quan trọng. Cùng với việc khuyến khích người dân gìn giữ bản sắc văn hóa Tày, địa phương tiếp tục phát triển các mô hình homestay, nâng cao chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa hoạt động trải nghiệm để thu hút du khách.
“Chúng tôi xác định phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống là hướng đi bền vững của địa phương. Xã luôn khuyến khích người dân gìn giữ bản sắc dân tộc Tày, phát triển các mô hình homestay tại địa phương, nâng cao chất lượng dịch vụ để du khách đến với Thượng Lâm không chỉ được ngắm cảnh đẹp mà còn được trải nghiệm đời sống văn hóa đặc sắc của người dân bản địa nơi đây” , ông chia sẻ
Từ cảnh quan đến văn hóa, từ những trải nghiệm của du khách đến sinh kế của người dân, Thượng Lâm đang từng bước đưa những giá trị sẵn có của địa phương vào hoạt động du lịch. Dịp Quốc khánh 2/9 là thời điểm để một chuyến đi về vùng đất 99 ngọn núi không chỉ dừng ở việc ngắm cảnh, mà có thể kéo dài bằng những cuộc gặp gỡ, trải nghiệm và khám phá đời sống bản địa.
