Tòa soạn hội tụ – Xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên truyền thông đa nền tảng
Ngày 18/11, tại tỉnh Ninh Bình, Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí – Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức hội thảo “Quản lý tòa soạn hội tụ: Kinh nghiệm và giải pháp cho các cơ quan báo chí trong tình hình hiện nay”. Tham dự sự kiện có ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; lãnh đạo các cơ quan báo chí khu vực miền Bắc; Tổng Biên tập, Phó Tổng biên tập; trưởng, phó phòng, ban; thư ký tòa soạn và các cán bộ phụ trách sản xuất nội dung.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh mô hình tòa soạn hội tụ chính là yếu tố cốt lõi để báo chí phát triển bền vững trong kỷ nguyên số. Để đảm bảo khả năng cạnh tranh trong môi trường truyền thông mới, mỗi cơ quan báo chí cần đổi mới tư duy quản trị, phương thức tổ chức và đào tạo đội ngũ.
Theo ông Lợi, người lãnh đạo tòa soạn hội tụ hiện nay phải sở hữu tư duy quản trị hiện đại, kỹ năng điều hành linh hoạt, am hiểu công nghệ và có khả năng dẫn dắt quy trình sản xuất nội dung trong môi trường đa nền tảng.
Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: “Hội thảo được tổ chức hướng đến xây dựng năng lực quản trị tòa soạn hội tụ – yếu tố cốt lõi quyết định hiệu quả và sự phát triển bền vững của báo chí trong thời đại số. Sự chuyển mình của báo chí hôm nay không chỉ là yêu cầu khách quan của thời đại, mà còn là trách nhiệm chính trị và sứ mệnh xã hội của người làm báo cách mạng.”
Cũng theo Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, mỗi thay đổi, dù nhỏ, đều góp phần củng cố niềm tin công chúng vào báo chí – tiếng nói chân thực, nhân văn và vì lợi ích cộng đồng.
Trong xu thế chuyển đổi số, nhiều địa phương trên cả nước đã triển khai hợp nhất Báo và Đài Phát thanh – Truyền hình, hướng tới mô hình cơ quan báo chí đa phương tiện. Đây là bước đi quan trọng để tinh gọn bộ máy, thống nhất quản lý và tạo nền tảng sản xuất nội dung theo chuẩn đa nền tảng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy các cơ quan báo chí hợp nhất đang đối diện nhiều thách thức về quản trị, công nghệ, nhân lực và triển khai mô hình tổ chức mới.
Kinh nghiệm từ thực tiễn: Tối ưu hóa vận hành và phát triển nội dung đa nền tảng
Tại hội thảo, nhiều tham luận đã chia sẻ những kinh nghiệm cụ thể trong vận hành tòa soạn hội tụ, từ tinh chỉnh quy trình sản xuất, đổi mới công cụ quản lý đến tối ưu hóa mô hình phối hợp giữa các bộ phận.
Nhà báo Phạm Duy Thành, Phó Trưởng phòng Nội dung đa nền tảng của Báo điện tử VTC News, trình bày chiến lược vận hành tòa soạn theo mô hình nội dung đa nền tảng, nhấn mạnh tầm quan trọng của giao tiếp đa chiều trong quy trình sản xuất. Theo ông, chu kỳ sản xuất tại VTC News được bắt đầu từ bước thảo luận và phát triển ý tưởng, có thể xuất phát từ phóng viên hoặc ban biên tập, sau đó trải qua quá trình phản biện và thống nhất.
Ông Thành phân tích: sản phẩm báo chí hôm nay phải “đáng làm, đáng xem và đáng đọc”, đồng thời phù hợp đặc thù từng nền tảng – từ website, YouTube tới mạng xã hội. Nhờ cải tiến quy trình, VTC News vừa tối ưu hóa nguồn lực, vừa đảm bảo chất lượng nội dung trong toàn bộ hệ sinh thái đa nền tảng.
Đến từ Quảng Ninh, nơi tiên phong mô hình báo chí hợp nhất, nhà báo Nguyễn Thế Lãm – Giám đốc, Tổng Biên tập Báo và Phát thanh – Truyền hình Quảng Ninh chia sẻ những kinh nghiệm sau sáu năm vận hành tòa soạn hội tụ. Ông nhấn mạnh việc liên tục điều chỉnh quy chế hoạt động, luân chuyển cán bộ, tìm kiếm “điểm rơi” phù hợp cho từng vị trí là yêu cầu bắt buộc.
Theo ông Lãm: “Không có công thức chung cho việc điều hành tòa soạn hợp nhất. Mọi giải pháp phải phù hợp với thực tiễn từng cơ quan, bao gồm quy mô nhân sự, số lượng nền tảng, địa bàn hoạt động và nhiều yếu tố khác.”
Nhà báo Hoàng Nhật, Phó Trưởng ban Nhân dân điện tử của Báo Nhân dân lại nêu góc nhìn từ sự thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng trẻ. Ông cho rằng thế hệ trẻ đang nghiêng về “nội dung lỏng”, linh hoạt và có khả năng lan tỏa rộng. Không nên đóng đinh tác phẩm báo chí vào văn bản. Tòa soạn hoàn toàn có thể sử dụng tác phẩm báo chí dữ liệu thay cho phóng sự vài nghìn chữ. Để làm được điều này, vai trò giám đốc sản phẩm trong tòa soạn hiện đại là cực kỳ quan trọng.
Đại diện Báo và PTTH Hưng Yên, nhà báo Phạm Văn Xướng, Phó Tổng biên tập, cho biết đơn vị đang vận hành theo mô hình sản xuất nội dung thống nhất. Phóng viên và biên tập viên từ các loại hình báo chí cùng phối hợp sản xuất theo luồng, dữ liệu được chia sẻ, một sản phẩm gốc có thể được phát triển thành nhiều phiên bản đa phương tiện, giúp tiết kiệm nhân lực, giảm trùng lặp và rút ngắn thời gian xuất bản.
Ông Xướng khẳng định việc đầu tư nền tảng quản trị nội dung dùng chung, hạ tầng số và các công cụ phân tích dữ liệu chính là “chìa khóa” để nâng cao hiệu quả hoạt động trong môi trường tòa soạn hội tụ.
Nhân lực, công nghệ và những bài học từ quá trình chuyển đổi
Một trong những thách thức lớn nhất của tòa soạn hội tụ là đào tạo đội ngũ phóng viên đa năng, am hiểu công nghệ và có khả năng sản xuất nhiều định dạng nội dung. Phó Tổng biên tập Báo PTTH Thái Nguyên, ông Chu Thế Hà, cho rằng việc đào tạo nhân lực báo chí đa phương tiện hiện gặp khó do yêu cầu công nghệ cao và chi phí vận hành lớn, nhất là trong bối cảnh nhiều phần mềm, công cụ kỹ thuật số phải mua từ nước ngoài.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bồi dưỡng nhân lực, nhà báo, TS. Nguyễn Tri Thức – Ủy viên Ban Biên tập, Giám đốc Trung tâm chuyên đề và truyền thông phát hành Tạp chí Cộng sản khẳng định: “Đào tạo không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà là chiến lược dài hơi. Các cơ quan báo chí phải có kế hoạch bài bản, kết hợp tự học với các khóa đào tạo trong và ngoài nước. Đây là hình thức ‘cầm tay chỉ việc’ rất thiết thực và hiệu quả.”
Những bài học được rút ra tại hội thảo cho thấy tòa soạn hội tụ không chỉ là sự hợp nhất về mặt tổ chức, mà là quá trình thay đổi toàn diện – từ tư duy lãnh đạo, mô hình quản trị, phương thức sản xuất tới văn hóa tòa soạn. Mỗi cơ quan báo chí cần tìm mô hình phù hợp với thực tiễn hoạt động của mình, nhưng tất cả đều hướng tới mục tiêu chung: nâng cao chất lượng nội dung, mở rộng khả năng tiếp cận công chúng và tạo giá trị bền vững trong môi trường truyền thông cạnh tranh.
Quang cảnh hội thảo diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến tham luận chất lượng, trao đổi thẳng thắn về những khó khăn và bài học trong quá trình chuyển đổi sang mô hình đa nền tảng. Nhiều giải pháp quản trị nhân sự, xử lý xung đột, điều phối tuyến bài và ứng dụng dữ liệu đã được phân tích sâu, mang đến những gợi mở quan trọng cho các cơ quan báo chí trong giai đoạn mới.
Hội thảo tại Ninh Bình không chỉ là diễn đàn trao đổi, mà còn là bước đi cần thiết nhằm định hướng công tác đào tạo, bồi dưỡng báo chí trong thời kỳ chuyển đổi số. Kết thúc hội thảo, các đại biểu thống nhất rằng mô hình tòa soạn hội tụ chính là “cửa ngõ” để báo chí Việt Nam bắt nhịp với xu thế toàn cầu. Những kinh nghiệm rút ra sẽ là cơ sở quan trọng giúp các cơ quan báo chí nâng cao năng lực quản trị, tối ưu hóa quy trình và tăng sức cạnh tranh trong thời đại số. Trong hành trình chuyển đổi mạnh mẽ của báo chí hôm nay, sự chủ động, sáng tạo và đổi mới chính là chìa khóa để xây dựng nền báo chí hiện đại, nhân văn và phục vụ cộng đồng hiệu quả hơn.
