Một năm sau hợp nhất, điều dễ nhận thấy nhất không phải là sự thay đổi về tên gọi hay quy mô tổ chức, mà là một “bản đồ du lịch” mới của Hải Phòng. Việc hợp nhất Hiệp hội Du lịch Hải Phòng và Hiệp hội Du lịch tỉnh Hải Dương diễn ra trong bối cảnh Hải Phòng mở rộng không gian phát triển. Từ một đô thị cảng gắn với biển, đảo, nghỉ dưỡng và dịch vụ, Hải Phòng hôm nay có thêm một không gian giàu giá trị văn hóa, lịch sử, làng nghề, nông nghiệp và du lịch trải nghiệm.
Đó là sự bổ trợ đáng chú ý. Một phía là biển đảo Cát Bà, vịnh Lan Hạ – những tài nguyên tạo nên thương hiệu du lịch đặc trưng của Hải Phòng. Một phía là Côn Sơn – Kiếp Bạc với chiều sâu lịch sử, văn hóa, tâm linh. Ở giữa là những miền quê, vùng nông nghiệp, sản vật, làng nghề và các mô hình trải nghiệm đang có nhiều dư địa để phát triển.
Hải Phòng sau hợp nhất một không gian du lịch mới
Báo cáo của Hiệp hội Du lịch thành phố Hải Phòng sau một năm hợp nhất cho thấy tổ chức đã cơ bản ổn định bộ máy, kiện toàn Ban Chấp hành 65 ủy viên, thành lập 9 ban chuyên môn và các hội, câu lạc bộ trực thuộc. Quan trọng hơn, hoạt động xúc tiến, liên kết và kết nối doanh nghiệp đã được đẩy mạnh theo hướng mở rộng thị trường và không gian hợp tác.
Du lịch được tạo nên bởi doanh nghiệp, cộng đồng và thị trường. Hiệp hội không thể thay doanh nghiệp xây dựng khách sạn, mở tour hay tạo ra một điểm đến hấp dẫn. Vai trò quan trọng hơn của Hiệp hội là tạo ra những “đường dẫn” để các nguồn lực gặp nhau. Có thể hình dung Hiệp hội như một “bà đỡ” của cộng đồng du lịch: không làm thay doanh nghiệp, nhưng kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý; kết nối doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ; kết nối điểm đến với hãng hàng không, lữ hành và thị trường khách; kết nối những sản phẩm riêng lẻ thành hành trình có khả năng bán được.
Một năm qua, một số hoạt động của Hiệp hội đã bắt đầu cho thấy cách tiếp cận đó. Việc tổ chức Hội nghị Xúc tiến Du lịch Việt- Trung, khảo sát Lệ Giang, kết nối với Lucky Air để nghiên cứu đường bay charter Lệ Giang- Hải Phòng hay hợp tác với doanh nghiệp lữ hành SinoHoliday không chỉ là những hoạt động đối ngoại. Xa hơn, đó là cách mở thêm “cửa vào” cho Hải Phòng với thị trường quốc tế.
Ở hướng ngược lại, việc Hiệp hội ký kết liên kết vùng với Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh và Hiệp hội Du lịch Bắc Ninh cho thấy một tư duy đáng chú ý: không phát triển du lịch theo ranh giới hành chính, mà theo chuỗi giá trị và hành trình của du khách.
Một du khách đến Hải Phòng hoàn toàn có thể đi tiếp Quảng Ninh; khách đến Côn Sơn – Kiếp Bạc có thể kết nối với những trải nghiệm đồng quê, nông nghiệp; khách quốc tế đến bằng đường hàng không có thể được đưa vào một hành trình nhiều ngày thay vì chỉ một điểm đến. Đó chính là giá trị mà một tổ chức nghề nghiệp có thể tạo ra: mở rộng thị trường bằng cách mở rộng liên kết.
Từ biển Lan Hạ đến miền quê Xứ Đông
Lợi thế lớn nhất của Hải Phòng sau hợp nhất là sự đa dạng tài nguyên du lịch. Với biển đảo, Cát Bà và vịnh Lan Hạ tiếp tục là tài sản đặc biệt. Nhưng nếu chỉ khai thác nghỉ dưỡng biển, khả năng tăng trưởng sẽ khó tránh khỏi tính mùa vụ và sự cạnh tranh ngày càng cao giữa các điểm đến ven biển.
Trong khi đó, Côn Sơn – Kiếp Bạc mở ra hướng du lịch văn hóa, lịch sử, tâm linh, giáo dục truyền thống. Báo cáo của Hiệp hội cho biết, tổ chức đã ký biên bản hợp tác phát triển du lịch giai đoạn 2026–2031 với Ban Quản lý Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn – Kiếp Bạc cùng các địa phương và doanh nghiệp, đặt cơ sở cho việc phối hợp khai thác sản phẩm và quảng bá điểm đến.
Đặc biệt, không gian nông thôn và đồng quê Xứ Đông có thể trở thành mảnh ghép quan trọng để Hải Phòng tạo ra những sản phẩm du lịch xanh. Chương trình khảo sát, tọa đàm xây dựng sản phẩm “Mùa quả chín Xứ Đông” hay Famtrip Lumora tại Kiến Thụy là những ví dụ bước đầu. Một bên gợi mở du lịch nông nghiệp, trải nghiệm mùa vụ; một bên tiếp cận du lịch giáo dục và trải nghiệm.
Những sản phẩm ấy có thể chưa tạo ra doanh thu lớn ngay lập tức, nhưng lại gợi mở một hướng phát triển có ý nghĩa: đưa du khách ra khỏi những tuyến du lịch quen thuộc, vào sâu hơn trong đời sống địa phương. Đó cũng là nơi kinh tế xanh của du lịch có thể bắt đầu- từ việc sử dụng những giá trị sẵn có của cộng đồng, cảnh quan, nông nghiệp, văn hóa và sản vật địa phương thay vì phụ thuộc quá nhiều vào phát triển công trình mới.
Lãnh đạo Sở VHTT&DL thành phố Hải Phòng, các doanh nghiệp du lịchMột thách thức đặt ra với Hải Phòng hiện nay là làm thế nào để sự gia tăng lượng khách thực sự chuyển hóa thành giá trị kinh tế cho địa phương và doanh nghiệp. Điều đó đòi hỏi thay đổi cách nhìn về sản phẩm du lịch. Một vịnh biển đẹp cần được kết nối với dịch vụ lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm và vận chuyển. Một di tích lịch sử cần được kết nối với tour và dịch vụ. Một vùng quê có trái cây, nông sản, làng nghề cần được tổ chức thành trải nghiệm có khả năng bán cho du khách. Một sản phẩm riêng lẻ chỉ trở thành sản phẩm du lịch khi nó được đặt trong một hành trình và có doanh nghiệp đứng ra khai thác.
Bởi vậy, Hiệp hội cần làm tốt hơn nữa vai trò “nối mạng” cho cộng đồng doanh nghiệp. Báo cáo sau một năm hợp nhất cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế: mức độ tham gia của một số hội viên chưa đồng đều, việc tạo ra cơ hội hợp tác kinh doanh cụ thể còn cần đẩy mạnh, chuyển đổi số mới ở bước đầu và nguồn lực hoạt động còn hạn chế. Đây có thể chính là những vấn đề cần giải quyết trong giai đoạn tiếp theo.
Phát triển kinh tế xanh bền vững
Việc Hiệp hội dự kiến xây dựng một App kết nối giao thương hội viên, hướng tới hình thành “sàn giao thương nội bộ” của cộng đồng du lịch Hải Phòng, vì thế đáng được kỳ vọng. Nếu làm thực chất, nền tảng này không chỉ để giới thiệu doanh nghiệp mà có thể trở thành nơi doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, kết nối cung-cầu, chia sẻ sản phẩm và hình thành các chuỗi dịch vụ.
Cùng với đó là định hướng phát triển hội viên theo hệ sinh thái, trong đó doanh nghiệp lớn có khả năng dẫn dắt thị trường liên kết với doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và những người trực tiếp làm du lịch. Nếu thực hiện được, đây sẽ là một bước chuyển quan trọng: Hiệp hội không chỉ là nơi hội viên gặp nhau, mà trở thành nơi hội viên làm ăn cùng nhau. Để không gian mới trở thành động lực xanh Không gian du lịch rộng hơn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng phát triển.
Hải Phòng có biển đảo, nhưng biển đảo cần được bảo vệ. Có di sản, nhưng di sản cần được khai thác trên nguyên tắc bảo tồn. Có vùng nông thôn, nhưng du lịch không thể làm mất đi bản sắc và sinh kế truyền thống. Có nhiều doanh nghiệp, nhưng sự phát triển phải tạo ra liên kết thay vì cạnh tranh bằng mọi giá.
Vì vậy, du lịch xanh không nên chỉ được hiểu là giảm rác thải nhựa hay tiết kiệm năng lượng trong khách sạn. Ở tầm rộng hơn, đó là một phương thức tổ chức không gian du lịch dựa trên tài nguyên bản địa, giảm áp lực lên môi trường và tăng giá trị giữ lại cho cộng đồng. Hiệp hội du lịch Hải Phòng đã xác định chuyển đổi số và phát triển du lịch xanh là một trong những hướng trọng tâm, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm rác thải và xây dựng hình ảnh Hải Phòng xanh, văn minh, hiện đại.
Một năm hợp nhất mới chỉ là điểm khởi đầu. Thành công lớn hơn của Hiệp hội trong những năm tới sẽ không nằm ở số lượng hội nghị, chuyến xúc tiến hay văn bản ký kết, mà ở việc bao nhiêu liên kết được chuyển thành sản phẩm; bao nhiêu sản phẩm trở thành tour; bao nhiêu doanh nghiệp cùng hưởng lợi; và bao nhiêu giá trị của biển, đảo, di sản, làng quê được giữ lại cho cộng đồng. Hải Phòng đang có một lợi thế mà không phải điểm đến nào cũng có: một không gian du lịch vừa có biển, đảo, di sản, đô thị cảng, vừa có đồng quê và những giá trị văn hóa bản địa giàu tiềm năng.
Hiệp hội Du lịch thành phố Hải Phòng thực sự trở thành “bà đỡ” cho các mối liên kết ấy, doanh nghiệp là chủ thể sáng tạo sản phẩm, cộng đồng là người tham gia và hưởng lợi, còn cơ quan quản lý tạo ra môi trường thuận lợi, hợp nhất không chỉ tạo ra một tổ chức nghề nghiệp lớn hơn. Quan trọng hơn, nó tạo ra một tư duy phát triển du lịch mới: mở không gian để mở thị trường, kết nối nguồn lực để tăng giá trị và lấy phát triển xanh làm nền tảng cho sức cạnh tranh dài hạn của du lịch Hải Phòng.
Vũ Phong Cầm
