Sáng 25/5, tại Đình làng Dữu Lâu, “Lễ dâng hương tưởng nhớ công lao Hoàng tử Lang Liêu” đã quy tụ hơn 120 đầu bếp, nghệ nhân và hội viên nghề bếp đến từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước như Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ, Vĩnh Long, Lào Cai, Sơn La, Cao Bằng, TP.HCM, Phú Thọ, Thái Nguyên… Sự kiện không đơn thuần là hoạt động tri ân Tổ nghề mà còn thể hiện sự kết nối ngày càng chặt chẽ giữa các cộng đồng đầu bếp trên hành trình gìn giữ và nâng tầm ẩm thực dân tộc.
Trong bối cảnh du lịch trải nghiệm phát triển mạnh, ẩm thực không còn chỉ đóng vai trò phục vụ nhu cầu ăn uống mà đã trở thành một “ngôn ngữ văn hóa” giúp du khách hiểu sâu hơn về vùng đất họ đặt chân tới. Điều đó đặt lên vai người đầu bếp một sứ mệnh lớn hơn rất nhiều: không chỉ nấu ăn, mà còn kể câu chuyện về lịch sử, tập quán, nguyên liệu và bản sắc dân tộc.
Theo ông Nguyễn Lộc - Phó Chủ tịch Liên chi hội Đầu bếp Việt Nam và Chủ tịch Liên chi hội Đầu bếp chuyên nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long, để kết nối cộng đồng đầu bếp trên cả nước hiệu quả, điều quan trọng trước tiên là phải tạo ra những hoạt động hướng về cội nguồn như lễ tưởng nhớ Hoàng tử Lang Liêu. Đó không chỉ là sự tri ân mà còn là điểm gặp gỡ tinh thần của những người làm nghề bếp Việt Nam. Ông cho rằng các hoạt động ẩm thực cần được tổ chức theo hướng kết hợp giữa không gian ẩm thực dân gian, đặc sản địa phương và xu hướng hiện đại nhằm quảng bá ẩm thực Việt ra quốc tế.
Nhìn rộng hơn, sự đoàn kết giữa các đầu bếp không chỉ mang ý nghĩa nghề nghiệp mà còn là nền tảng cho quá trình hội nhập văn hóa. Khi các món ăn vùng miền được lan tỏa trên khắp cả nước, ranh giới địa lý của ẩm thực dần được xóa nhòa để tạo nên một diện mạo chung cho ẩm thực Việt Nam. Phở từ miền Bắc có mặt phổ biến tại miền Nam, trong khi lẩu mắm miền Tây ngày càng được yêu thích ở nhiều địa phương phía Bắc. Sự giao thoa ấy phản ánh quá trình kết nối văn hóa mạnh mẽ thông qua nghề bếp.
Vai trò của Liên chi hội Đầu bếp Việt Nam vì thế ngày càng trở nên rõ nét trong việc xây dựng cộng đồng nghề nghiệp bền vững. Với hàng nghìn hội viên từ nhiều tỉnh thành, tổ chức đang từng bước tạo ra cơ chế kết nối vùng miền, thúc đẩy giao lưu chuyên môn và hỗ trợ quảng bá ẩm thực địa phương. Từ các trung tâm lớn như Hà Nội, Hải Phòng, TP.HCM đến những địa phương giàu bản sắc như Sa Pa, Mộc Châu, Lâm Đồng hay Phú Yên, cộng đồng đầu bếp đang hình thành một mạng lưới nghề nghiệp rộng khắp, cùng hướng tới mục tiêu chung là đưa ẩm thực Việt Nam vươn xa.
Tinh thần ấy cũng được thể hiện rõ qua chia sẻ của ông Phạm Văn Dũng - Phó Chủ tịch Hội Đầu bếp chuyên nghiệp Thành phố Hải Phòng. Theo ông, sự phát triển mạnh mẽ của “Food Tour Hải Phòng” những năm gần đây cho thấy ẩm thực đang trở thành động lực quan trọng cho du lịch địa phương. Tuy nhiên, để tạo nên sức hút bền vững, điều cần thiết không chỉ là món ăn ngon mà còn là sự gắn kết của cộng đồng đầu bếp. Chính những hoạt động mang tính “uống nước nhớ nguồn” như lễ giỗ Tổ nghề đã tạo cơ hội để đầu bếp các tỉnh gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm và đồng hành cùng nhau phát triển.
Ở góc độ văn hóa, ông Lê Hoàng - Chủ tịch Hội Ẩm thực và Đầu bếp tỉnh Thái Nguyên cho rằng mỗi đầu bếp hôm nay không đơn thuần là người chế biến món ăn mà còn là “người kể chuyện văn hóa”. Qua nguyên liệu, kỹ thuật chế biến và bản sắc vùng miền, các món ăn Việt Nam đang truyền tải tới bạn bè quốc tế những câu chuyện về con người, lịch sử và đời sống dân tộc. Khi cộng đồng đầu bếp đoàn kết, cùng học hỏi và xuất hiện nhiều hơn trong các hoạt động giao lưu trong nước, quốc tế, hình ảnh ẩm thực Việt sẽ có cơ hội lan tỏa mạnh mẽ hơn trên bản đồ thế giới.
Trong dòng chảy đó, các địa phương cũng đang chủ động định vị thương hiệu ẩm thực riêng gắn với lợi thế bản địa. Trên cương vị Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đầu bếp Mộc Châu, ông Nguyễn Đình Tuân cho biết cộng đồng đầu bếp nơi đây luôn ưu tiên sử dụng nguyên liệu sạch, nông nghiệp công nghệ cao và gìn giữ gia vị truyền thống trong chế biến món ăn. Việc bảo tồn công thức cổ truyền song song với sáng tạo hương vị mới không chỉ giúp món ăn phù hợp hơn với du khách hiện đại mà còn góp phần quảng bá nông sản, văn hóa Mộc Châu tới khách du lịch trong và ngoài nước.
Điểm đáng chú ý là tinh thần đoàn kết nghề bếp hôm nay không chỉ dừng lại ở thế hệ nghệ nhân kỳ cựu mà còn lan tỏa mạnh mẽ tới lớp trẻ. Hình ảnh Nguyễn Hoàng Gia Bảo, một đầu bếp trẻ năm nay mới 14 tuổi, thuộc Chi hội Đầu bếp Cần Thơ, đã tham gia vào các hoạt động cộng đồng như làm bản đồ xôi Việt Nam từ hàng trăm kg nếp hay bánh chưng khổng lồ đã cho thấy sự tiếp nối đầy triển vọng của nghề bếp Việt. Quan trọng hơn, môi trường nghề nghiệp giàu tính sẻ chia đang giúp thế hệ trẻ có thêm cơ hội học hỏi, nuôi dưỡng đam mê và tiếp cận nghề bếp một cách bài bản hơn.
Có thể thấy, trong bối cảnh du lịch và công nghiệp văn hóa ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, ẩm thực Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành một “sức mạnh mềm” mang dấu ấn quốc gia. Nhưng để làm được điều đó, điều cốt lõi không chỉ nằm ở những món ăn ngon hay kỹ thuật chế biến độc đáo, mà nằm ở sự đoàn kết của cộng đồng những người làm nghề.
Khi các đầu bếp cùng chung một tinh thần gìn giữ bản sắc, cùng hỗ trợ nhau phát triển nghề nghiệp và cùng hướng tới mục tiêu quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới, nghề bếp Việt sẽ không chỉ phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn mà còn đủ sức hội nhập sâu rộng với quốc tế. Và từ những gian bếp nhỏ ở từng địa phương, hành trình đưa ẩm thực Việt vươn tầm thế giới đang được viết nên bằng chính tinh thần đoàn kết ấy.
