Trong nhiều năm, Đắk Lắk được biết đến là thủ phủ cà phê của Việt Nam, vùng đất của những cánh rừng đại ngàn, hồ nước tự nhiên, thác hùng vĩ, văn hóa cồng chiêng và các buôn làng Tây Nguyên giàu bản sắc. Ở chiều ngược lại, vùng duyên hải Phú Yên ghi dấu ấn với những bãi biển nguyên sơ, Gành Đá Đĩa, Mũi Điện, Vũng Rô, Đầm Ô Loan cùng nền ẩm thực biển đặc sắc.
Sự mở rộng không gian phát triển đã tạo nên một lợi thế hiếm có. Hiếm có địa phương nào ở Việt Nam sở hữu không gian phát triển liên hoàn từ đại ngàn Tây Nguyên đến biển Đông với khoảng cách thuận lợi như Đắk Lắk. Đó không chỉ là sự cộng gộp tài nguyên, mà là cơ hội tái định vị thương hiệu điểm đến bằng một giá trị khác biệt: "Một hành trình, hai hệ sinh thái".
Hình ảnh một du khách thức dậy giữa hương cà phê Buôn Ma Thuột, buổi chiều băng qua những cung đường nối cao nguyên với duyên hải và kết thúc ngày bằng hoàng hôn trên biển không chỉ tạo nên sức hấp dẫn về mặt cảm xúc mà còn phù hợp với xu hướng phát triển của du lịch thế giới.
Theo UN Tourism, sau đại dịch COVID-19, du lịch toàn cầu bước vào giai đoạn phát triển mới với trọng tâm không còn là số lượng điểm tham quan mà là chất lượng trải nghiệm. Du khách ngày càng ưu tiên những hành trình có chiều sâu, kết hợp thiên nhiên, văn hóa, ẩm thực và đời sống bản địa trong cùng một chuyến đi.
Báo cáo Booking.com Travel Predictions những năm gần đây cho thấy khách du lịch có xu hướng tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, gắn với cộng đồng địa phương, đồng thời mong muốn mỗi chuyến đi mang lại nhiều giá trị hơn là chỉ "check-in" danh thắng.
Trong khi đó, Skift Research và Expedia Group ghi nhận sự gia tăng của các mô hình du multi-experience travel (du lịch đa trải nghiệm) và slow travel (du lịch chậm). Thay vì di chuyển liên tục giữa nhiều điểm đến, du khách lựa chọn ở lâu hơn tại một vùng để trải nghiệm nhiều hệ sinh thái, nhiều lớp văn hóa và nhiều hoạt động khác nhau.
Xu hướng này cũng được World Travel & Tourism Council (WTTC) đánh giá là một trong những động lực giúp các điểm đến gia tăng thời gian lưu trú, nâng mức chi tiêu bình quân và nâng cao giá trị kinh tế của mỗi lượt khách.
Đó chính là cơ hội để Đắk Lắk định vị mình không chỉ là điểm đến của cà phê hay đại ngàn, mà là nơi hội tụ nhiều trải nghiệm trong một hành trình.
Trao đổi với tạp chí Vietnam Travel, ông Trần Hồng Tiến, Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk cho biết: “Đắk Lắk có đầy đủ điều kiện để trở thành địa phương tiên phong phát triển thương hiệu du lịch theo mô hình “Một hành trình - Hai hệ sinh thái”. Đây là lợi thế rất hiếm có khi trong một hành trình, du khách có thể trải nghiệm cả biển, rừng, cao nguyên, văn hóa, di sản và hệ sinh thái nông nghiệp đặc sắc”.
Theo ông Tiến, để lợi thế đó trở thành một sản phẩm du lịch mang tầm quốc gia và đủ sức cạnh tranh với các điểm đến trong khu vực, cần tập trung vào năm điều kiện tiên quyết:
Thứ nhất, xây dựng quy hoạch và hệ thống sản phẩm du lịch liên kết, hình thành các tuyến trải nghiệm xuyên suốt giữa biển và đại ngàn, thay vì phát triển riêng lẻ từng điểm đến;
Thứ hai, đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, hạ tầng du lịch và hạ tầng số; phát huy hiệu quả các tuyến cao tốc và kết nối hai sân bay Buôn Ma Thuột – Tuy Hòa, tạo điều kiện để du khách di chuyển thuận lợi;
Thứ ba, phát triển các sản phẩm đặc trưng có giá trị khác biệt, khai thác chiều sâu văn hóa Tây Nguyên, văn hóa biển, cà phê, sầu riêng, di sản, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, thể thao biển và trải nghiệm cộng đồng;
Thứ tư, xây dựng thương hiệu điểm đến thống nhất với định vị rõ ràng, đẩy mạnh truyền thông số, ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ, để mỗi trải nghiệm đều tạo được dấu ấn với du khách;
Thứ năm, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng; thu hút các nhà đầu tư chiến lược, tổ chức các sự kiện quy mô lớn, tạo sức lan tỏa và nâng cao năng lực cạnh tranh.
“Tôi tin rằng, với định hướng đúng, sự đầu tư bài bản và sự đồng hành của các cấp, các ngành cùng cộng đồng doanh nghiệp, Đắk Lắk hoàn toàn có thể trở thành địa phương đầu tiên của Việt Nam xây dựng thành công thương hiệu du lịch “Một hành trình – Hai hệ sinh thái”, khẳng định vị thế điểm đến khác biệt của Việt Nam và khu vực” vị thuyền trưởng ngành VHTTDL Đắk Lắk Trần Hồng Tiến nhấn mạnh.
Tài nguyên phong phú chỉ thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh khi được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch có giá trị. Đây là thời điểm ngành du lịch Đắk Lắk cần chuyển từ tư duy phát triển từng điểm đến sang tư duy thiết kế hành trình trải nghiệm. Điều du khách mua không chỉ là vé tham quan mà là một chuỗi ký ức được kết nối liền mạch.
Từ nền tảng đó, địa phương có thể phát triển nhiều dòng sản phẩm đặc trưng như: roadtrip "Từ đại ngàn đến biển xanh", kết nối Buôn Ma Thuột – Buôn Đôn – Hồ Lắk – Tuy Hòa - Gành Đá Đĩa – Mũi Điện; con đường Cà phê Việt Nam, kết hợp trải nghiệm nông trại, rang xay, thưởng thức cà phê đặc sản với nghỉ dưỡng biển; tour nông nghiệp bốn mùa, đưa du khách vào các vùng trồng cà phê, sầu riêng, bơ, mắc ca, hồ tiêu để tham gia thu hoạch, chế biến và thưởng thức tại chỗ; hành trình văn hóa Tây Nguyên - duyên hải, kết nối buôn làng Ê Đê, lễ hội, nghề thủ công truyền thống với văn hóa làng chài và ẩm thực biển; tour caravan, mô tô, đạp xe và marathon liên vùng, tận dụng lợi thế địa hình đa dạng để đón nhóm khách yêu thích du lịch thể thao và khám phá.
Những sản phẩm này không chỉ tạo sự khác biệt trên thị trường mà còn giúp phân bổ dòng khách đến nhiều khu vực, tạo động lực phát triển cho cộng đồng địa phương.
Một trong những chỉ số quan trọng của một điểm đến không phải chỉ là lượng khách, mà là thời gian lưu trú và mức chi tiêu bình quân. Nếu trước đây Đắk Lắk chủ yếu đón khách lưu trú bình quân khoảng 2 ngày thì với lợi thế kết nối đại ngàn và biển, hoàn toàn có thể hướng đến các chương trình 3 - 5 ngày hoặc dài hơn. Để đạt được điều đó, cần phát triển đồng bộ hệ sinh thái dịch vụ.
Ban ngày là các hoạt động khám phá thiên nhiên, nông nghiệp và văn hóa; buổi tối là kinh tế đêm với phố đi bộ, chợ đêm, không gian cà phê đặc sản, trình diễn cồng chiêng, phố ẩm thực, biểu diễn nghệ thuật dân gian và các sự kiện văn hóa theo mùa.
Một điểm đến có nhiều hoạt động cả ngày lẫn đêm sẽ giữ chân du khách lâu hơn, đồng thời tạo thêm doanh thu cho doanh nghiệp lưu trú, nhà hàng, vận chuyển và các ngành dịch vụ liên quan. Đây cũng là hướng đi mà nhiều thành phố du lịch trên thế giới đã lựa chọn để nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên.
Theo kinh nghiệm của Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan hay New Zealand, doanh thu từ mua sắm quà tặng luôn chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi tiêu của khách du lịch. Một sản phẩm lưu niệm được thiết kế tốt không chỉ tạo thêm doanh thu mà còn kéo dài vòng đời quảng bá của điểm đến.
Đắk Lắk có đầy đủ điều kiện để phát triển ngành công nghiệp quà tặng du lịch dựa trên nông sản, văn hóa và thủ công mỹ nghệ. Cà phê đặc sản, sầu riêng chế biến, mắc ca, hồ tiêu, mật ong, ca cao, trà thảo mộc, socola cà phê, gia vị bản địa hay các bộ quà tặng kết hợp giữa sản vật đại ngàn và đặc sản biển đều có thể trở thành sản phẩm mang thương hiệu Đắk Lắk nếu được đầu tư về thiết kế, bao bì và câu chuyện văn hóa.
Bên cạnh đó là các dòng sản phẩm thổ cẩm, đồ gỗ, mây tre, trang sức, phụ kiện và đồ trang trí lấy cảm hứng từ hoa văn Ê Đê, M'Nông, cồng chiêng, nhà dài hay hình ảnh sóng biển. Khi được phát triển theo hướng công nghiệp sáng tạo, những sản phẩm này vừa gia tăng giá trị cho ngành du lịch, vừa tạo thêm sinh kế cho nghệ nhân và cộng đồng địa phương.
Điều quan trọng là quà tặng du lịch cần được xem như một ngành kinh tế của điểm đến, được quy hoạch hệ thống phân phối tại sân bay, khách sạn, khu nghỉ dưỡng, trung tâm thông tin du lịch và các điểm tham quan, thay vì chỉ xuất hiện rời rạc ở các quầy bán hàng nhỏ lẻ.
Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng gay gắt, lợi thế địa lý chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là khả năng hình thành một hệ sinh thái kinh tế du lịch, nơi nông nghiệp, văn hóa, công nghiệp chế biến, công nghiệp sáng tạo, thương mại và dịch vụ cùng tham gia tạo giá trị.
Mỗi ly cà phê, mỗi trái sầu riêng, mỗi tấm thổ cẩm, mỗi món hải sản hay mỗi đêm lưu trú đều cần trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị của ngành du lịch.
Khi đó, mục tiêu của Đắk Lắk không chỉ là thu hút thêm du khách mà còn là để mỗi du khách ở lâu hơn, trải nghiệm nhiều hơn, chi tiêu nhiều hơn và sẵn sàng quay trở lại. Đó cũng là thước đo quan trọng của tăng trưởng du lịch bền vững.
Nhiều quốc gia đã thành công khi xây dựng thương hiệu du lịch từ sự kết nối các hệ sinh thái: New Zealand với hành trình từ núi tuyết đến biển; Costa Rica với rừng mưa nhiệt đới và hai bờ đại dương; Nam Phi với safari, vườn nho và bờ biển. Điểm chung của họ là không quảng bá từng điểm đến riêng lẻ mà kể một câu chuyện xuyên suốt về hành trình.
Đắk Lắk hôm nay có cơ hội tương tự. Nếu biết chuyển lợi thế liên vùng thành sản phẩm đặc sắc, chuyển tài nguyên thành trải nghiệm và chuyển trải nghiệm thành giá trị kinh tế, địa phương có thể định vị một thương hiệu đủ sức cạnh tranh trong khu vực.
Chiến lược "Một hành trình, hai hệ sinh thái" vì thế không chỉ là một khẩu hiệu truyền thông. Đó là định hướng phát triển dựa trên các xu hướng của du lịch thế giới, đặt trọng tâm vào trải nghiệm, thời gian lưu trú, giá trị chi tiêu và sự tham gia của cộng đồng.
Khi ấy, Đắk Lắk sẽ không chỉ được nhớ đến là thủ phủ cà phê của Việt Nam, mà còn là điểm đến nơi đại ngàn gặp biển cả, nơi mỗi hành trình mở ra hai thế giới và để lại nhiều hơn một ký ức trong lòng du khách.
Bài : Ngọc Diệp
Thiết kế: Việt Hoàng
