Ngày giáp Tết Bính Ngọ, tôi và nhà văn Dương Hướng thực tế trải nghiệm trên con phà mà “tiếng lành đồn xa” nó như cây cầu di động nối hai miền Di sản, một hành trình du lịch trên biển hấp dẫn này. Thực mục Tuyến phà Tuần Châu - Cát Bà với những con phà trọng tải 120 tấn, sức chứa 200 hành khách và 25 ô tô là phương tiện giao thông đường thủy khá lớn trên biển. Con phà rời bến và lướt trên sóng biển êm ả, ổn định không rung lắc. Hành khách cảm giác dễ chịu, thỏa mái và an toàn, lại được vận hành nhanh chóng, thông suốt, không ai phiền lòng với tâm lý chờ đò quá giang.
Du khách được phóng tầm mắt 360 độ, ngắm Di sản thế giới vịnh Hạ Long-quần đảo Cát Bà.
Thủy thủ đoàn, từng vị trí công tác làm việc rất chuyên nghiệp, lại như ít nhiều có kiến thức về văn hóa ứng xử. Họa sĩ Dương Đình Trọng, nguyên cán bộ của trường Đại học mỹ thuật Yết Kiêu thành viên trong đoàn khách du lịch từ Hà Nội đến, phóng tầm mắt ra biển trong mênh mang sóng nước, chăm chú nhìn những quả núi đá khi xếp như bát úp, khi đơn lẻ như hòn non bộ khổng lồ. Hình thù thì kỳ dị, quả núi nhìn xa như rồng chầu hổ phục nhưng vô danh; quả núi thì có tên như hòn Lư Hương, hòn Chó Đá...Thình lình, họa sĩ Dương Đình Trọng hỏi anh thủy thủ trẻ đứng gần mình: “sao kia lại gọi là hòn Trống mái”, theo tay họa sĩ chỉ đó là cặp núi đôi, hình thù giống cặp gà, quay mỏ vào nhau. Sau ít phút suy nghĩ, anh thủy thủ vui vẻ trả lời: “Ngư dân vùng biển này thường gọi là hòn Gà chọi hoặc Cặp Gà, chẳng rõ từ đâu ai mọc ra cái tên hòn Sống Mái gán ghép chúng thành vợ chồng nhà gà. Loài gà yêu nhau chúng có bao giờ quay mỏ vào nhau như mổ nhau vầy.”
Thuận miệng, câu chuyện lại chuyển sang hang Đầu Gỗ, lần này thì khách với khách tranh luận. Một hành khách thạo lịch sử bảo, trong bản đồ thời Pháp ghi là hang Đầu Gỗ, ai đó lại cải tên là hang Dấu Gỗ, còn giải thích đây từng là kho giấu cọc gỗ của Nhà Trần, trong trận đánh giặc Nguyên - Mông trên sông Bạch Đằng. Sự vô lý, ngày trước vùng Tràng Kênh và Sông Khoai lưu vực sông Bạch Đằng đại ngàn, kín đáo, cụ Trần Hưng Đạo cất giấu cọc lim ở đâu mà chả được, lại phải vận chuyển cọc (vũ khí) lộ liễu trên chặng đường biển dài hàng chục km đến một hang đá chênh vênh trên núi, cửa hang cách mực nước biển 27m. Chẳng qua là ai đó dựng chuyện sử hóa thạch động này thì gán ghép vậy, nay Quảng Ninh đã trả lại văn hóa địa danh cho áng lựng và những hòn đảo đá trên biển.
Tuyến hành trình phà Tuần Châu - Cát Bà quả là thú vị, du khách được “ thực mục” thắng cảnh hai miền Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long-Quần đảo Cát Bà, còn được khám phá ẩn tích các giá trị văn hóa cổ xưa trong lòng Di sản. Còn gì ấn tượng hơn trên cây cầu di động nối hai miền Di sản, mà du khách cảm nhận được. Trên hải trình Tuần Châu - Cát Bà, những con tàu du lịch lừng lững như những tòa nhà cao tầng sang trọng chiếc ngược chiếc suôi, tiết tháng chạp mưa mây bay bay trên biển đảo. Biển trời tuy không được trong xanh với những đụn mây trắng đùn lên như mùa hạ; nhưng sắc xuân những hạt mưa mây trắng đục giăng giăng trên sóng nước, lại như chốn thần tiên có nét đẹp riêng.
Hải trình phà Tuần Châu-Cát Bà được du khách thực mục “ biển nuôi người”, tàu du lịch chiếc ngược chiếc suôi mãn nhãn.
Du khách được hóa thân vào không gian Di sản, chiêm ngưỡng thắng cảnh Di sản vịnh Hạ Long và quần đảo Cát Bà. Hai miền di sản hải đảo giống nhau, nhưng trong ống kính camera thì vịnh Hạ Long và quần đảo Cát Bà những bức ảnh có khác nhau. Quần đảo Cát Bà hoạt động du lịch nhộn nhịp, vịnh Lan Hạ và vùng biển Gia Luận tàu du lịch nghỉ đêm giăng giăng. Một du khách bảo, không rõ nguồn thu về du lịch của Hải Phòng, nhưng đây hiển hiện một chiếc cối xay lương thực - thực phẩm của Hải Phòng.
Du khách trên Phà được thỏa thích ngắm làng chài trên biển, sản phẩm du lịch của quần đảo Cát Bà.
Khu vực biển Gia Luận và khu biển Bến Bèo, Làng Cá… nhà bè được quy hoạch mỹ quan, những làng chài trên biển vừa nuôi trồng thủy sản vừa là sản phẩm du lịch. Làng Cá như ngôi làng trù mật, gợi nhớ ngày 01/04/1959, Bác Hồ về thăm ngư dân tại đây. Bác căn dặn "Biển bạc của ta do nhân dân ta làm chủ", ngày 01/04 hằng năm trở thành ngày truyền thống Nghề cá Việt Nam.
Nhà văn Dương Hướng bảo, phà Tuần Châu-Cát Bà như cây cầu di động nối hai miền Di sản.
Ông Bùi Văn Luyện, ngư dân ở Làng Cá bảo, trước năm 2023 làng mình có 400 hộ nuôi cá lồng bè. Khi quy hoạch lại để UNESCO ghi danh Quần đảo Cát Bà là di sản thiên nhiên thế giới, thì Làng Cá thu gọn lại còn 100 hộ. Làng Cá là sản phẩm du lịch mới hấp dẫn, 9 tháng hè tàu du lịch kéo đến rất đông, địa phương phải hướng dẫn phân luồng như phân luồng xe cộ trên đường phố trong giờ cao điểm. Năm 2025, các làng chài là nòng cốt thu hút cho hòn đảo Cát Bà đón được 4,5 triệu lượt khách.
Hai khách du lịch trẻ người nước ngoài bảo mình là: He said his name is Ren và Last Name đến từ Broom ở Bedfordshire, nước Anh; được trải nghiệm trên con phà này rất thú vị.
Cán bộ truyền thông Công ty TNHH Âu Lạc Quảng Ninh, chủ đầu tư tuyến phà Tuần Châu - Cát Bà cho biết: tuyến phà khai trương đi vào hoạt động từ năm 2009, thường ngày hoạt động từ 3 đến 5 chuyến/ngày; từ tháng 4 đến tháng 9 là tháng cao điểm có thể nâng lên từ 6-10 chuyến/ngày, đón khoảng 60.000 lượt/tháng, trung bình khoảng 200.000 lượt khách/năm. Hành khách chủ yếu là khách du lịch và thường là từ Quảng Ninh sang Hải Phòng thăm quan, lưu trú ở Cát Bà.
Tàu khách du lịch đến thăm làng chài trên đảo Cát Bà rất đông, khi cao điểm phải phân luồng như giao thông đường bộ.
Trong sắc xuân con phà Tuần Châu - Cát Bà đi trong một vùng biển, hai miền Di sản vịnh Hạ Long và quần đảo Cát Bà. Vịnh Hạ Long văn hóa Vạn chài đi vào bảo tồn với dự án Trung tâm Văn hóa nổi trưng bày hiện vật, kết hợp sản phẩm du lịch sáng tạo để khách du lịch nghiên cứu văn hóa ngư dân vùng biển. Làng chài Cửa Vạn và làng chài Vung Viêng…hậu duệ của làng chài Trúc Võng và Giang Võng chỉ còn trong kỷ niệm. Còn quần đảo Cát Bà thì có khác trong khai thác lợi ích di sản mà ống kính camera khách quan ghi lại.
Con phà êm êm trên mặt nước, những lòng người gợi lên những suy nghĩ về phát triển kinh tế Di sản khác nhau, du khách không ai nêu ra phép tính so sánh, song cùng có chung một cảm nhận chuyến phà sang sông rút ngắn độ đường giữa hai miền di sản. Phà Tuần Châu-Cát Bà còn là một tour du lịch giá rẻ, du khách được thực mục thắng cảnh hai miền di sản, hòa mình với mặn mòi của biển và có thêm cảm nhận khi khai thác du lịch Di sản.
Vũ Phong Cầm
