Về Sâu Chua tìm một Sa Pa tĩnh lặng

Ở trung tâm Sa Pa hôm nay, nhịp sống du lịch gần như không có khoảng lặng. Những con phố đông đặc du khách, khách sạn và homestay mọc lên dày đặc trên các triền dốc, quán cà phê san sát nhìn xuống quảng trường và thung lũng. Thị trấn vùng cao từng được biết đến bởi khí hậu mát lạnh và nhịp sống chậm rãi nay đã trở thành một trong những điểm đến sôi động nhất miền núi phía Bắc.

Nhưng chỉ cần rời khu trung tâm vài cây số, Sa Pa vẫn còn những khoảng không khác. Ở đó, nhịp sống của núi rừng vẫn diễn ra theo cách vốn có của nó. 

Một trong những nơi như vậy là bản Sâu Chua.

Nằm trên một sườn núi cao phía đông phường Sa Pa, Sâu Chua vẫn giữ được dáng vẻ của một bản làng vùng cao còn khá nguyên sơ. Những ngôi nhà gỗ của người Mông nằm rải rác trên triền đồi, xen giữa là nương ngô, ruộng bậc thang và những khoảng rừng thấp. Con đường dẫn vào bản quanh co theo sườn núi, càng đi càng rời xa sự ồn ào của khu trung tâm.

Điều khiến Sâu Chua trở nên đặc biệt không chỉ là sự yên tĩnh, mà còn ở vị trí địa lý khá hiếm có. Bản nằm trên một sườn núi mở ra hai hướng nhìn hoàn toàn khác nhau.

Phía đông của bản nhìn xuống Thung lũng Mường Hoa, một trong những thung lũng rộng và đẹp nhất vùng Tây Bắc. Từ các triền núi Sâu Chua, những lớp ruộng bậc thang trải dài theo sườn núi hiện ra rõ ràng trong tầm mắt. Mùa lúa xanh hay mùa lúa chín, khung cảnh ấy đều mang lại cảm giác rộng mở và sống động của một vùng đất canh tác lâu đời.

Phía tây của Sâu Chua là những khe núi, nơi mây và sương thường xuyên tụ lại. Cả sáng sớm lẫn hoàng hôn, triền núi chìm trong một lớp mây trắng, khiến bản làng như đang nổi lên trên biển mây. Sự tĩnh lặng của khu vực này khiến người ta có cảm giác đang đứng ở một Sa Pa rất khác, nơi có nhiều hơn nhịp thở của núi rừng.

Chính trên sườn núi phía tây ấy, tách biệt khỏi khu dân cư của bản, Thiền viện Trúc Lâm Chân Ngộ đang dần hình thành trong một không gian gần như biệt lập.

Thiền viện hiện được dẫn dắt bởi thầy Thích Nguyên Đạt. Khu đất đã có quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, tuy nhiên các thủ tục pháp lý vẫn đang được hoàn thiện, vì vậy nhiều hạng mục chưa thể xây dựng kiên cố.

Bởi thế, không gian nơi đây vẫn mang dáng vẻ khá giản dị. Một vài công trình tạm, những lối đi nhỏ men theo sườn núi, những khoảng sân nhìn ra biển mây, tất cả tạo nên cảm giác của một thiền viện đang trong giai đoạn hình thành, còn giữ được nhiều nét mộc mạc.

Cuộc sống của các sư ở đây cũng diễn ra theo cách rất giản dị. Phần lớn sinh hoạt hằng ngày mang tính tự cung tự cấp: trồng rau, chăm vườn, tự lo bữa ăn và dành phần lớn thời gian cho việc tu tập. Trong khung cảnh núi rừng nhiều sương mây, nhịp sống ấy tạo nên một cảm giác tĩnh tại hiếm gặp ở một điểm đến du lịch nổi tiếng như Sa Pa.

Vào những ngày nhiều mây, cả khu thiền viện đôi khi chìm trong lớp sương trắng từ sườn núi phía tây tràn qua. Khi đó, những mái nhà nhỏ và lối đi đá quanh thiền viện gần như hòa vào biển mây, tạo nên một không gian tách biệt hẳn với sự náo nhiệt của thị trấn phía dưới.

Chính sự đối lập ấy khiến Sâu Chua trở nên đáng chú ý.

Chỉ cách trung tâm Sa Pa vài kilomet, nơi đây vẫn giữ được một Sa Pa khác, Sa Pa của mây, của ruộng bậc thang, của những bản làng vùng cao chưa bị cuốn quá sâu vào vòng xoáy du lịch.

Những năm gần đây, Sâu Chua bắt đầu được nhiều người biết đến hơn. Một số du khách tìm đến đây để cắm trại, ngắm mây hoặc đơn giản là đi bộ qua những con đường nhỏ quanh bản. Sự quan tâm ấy có thể mang lại cơ hội phát triển du lịch cộng đồng, nhưng cũng đặt ra một câu hỏi quen thuộc đối với nhiều điểm đến vùng cao: làm thế nào để phát triển mà không đánh mất sự yên tĩnh vốn có.

Sa Pa đã trải qua một giai đoạn tăng trưởng du lịch rất nhanh. Điều đó mang lại nguồn thu đáng kể, nhưng cũng khiến nhiều người tiếc nuối khi những không gian tự nhiên và văn hóa bản địa dần thu hẹp.

Có lẽ vì thế, những nơi như Sâu Chua cần được nhìn nhận theo một cách khác. Không phải như một điểm đến cần khai thác tối đa, mà như một khoảng lặng cần được gìn giữ.

Buổi sáng ở sườn núi phía tây của bản, khi mây tràn qua những mái nhà nhỏ của thiền viện, các sư vẫn lặng lẽ trồng rau, quét sân hay tụng kinh trong không gian gần như tách biệt với thế giới ồn ào phía dưới. Nhịp sống chậm rãi ấy gợi một điều khá rõ ràng: đôi khi giá trị lớn nhất của một vùng đất không nằm ở số lượng du khách tìm đến, mà ở khả năng giữ lại cho người ta cảm giác về một Sa Pa nguyên bản.

Ở Sâu Chua, chỉ cần đứng trên một sườn núi và quay theo hướng ngược lại là đã bước sang một không gian khác: phía đông là thung lũng Mường Hoa rực rỡ ruộng bậc thang, còn phía tây là khoảng núi mây tĩnh lặng nơi thiền viện đang dần hình thành. Một Sa Pa tĩnh lặng như thế, có lẽ đáng để giữ lại.