Trong bối cảnh hệ sinh thái san hô Việt Nam đang suy giảm nghiêm trọng, mỗi nhánh san hô bị bẻ không chỉ là một vi phạm pháp luật mà còn là sự đánh mất những "khu rừng dưới đáy biển" đã mất hàng chục năm để hình thành.
Chiều 18/7, một nhóm du khách sau khi tắm biển tại khu vực Hòn Chồng, phường Bắc Nha Trang (Khánh Hòa), bị ghi nhận có hành vi nhặt và bẻ nhiều nhánh san hô mang lên bờ. Đến sáng 19/7, Ban Quản lý vịnh Nha Trang cho biết đã xác định được nhóm người liên quan và đang phối hợp các cơ quan chức năng xác minh để xử lý theo quy định.
Theo Ban Quản lý vịnh Nha Trang, khu vực Hòn Chồng nằm trong vùng bảo tồn với khoảng 11 ha rạn san hô, bao gồm nhiều cụm san hô đã phát triển từ 5-10 năm cùng những khu vực đang trong quá trình phục hồi. Đây là vùng được bảo vệ nghiêm ngặt, cấm mọi hành vi xâm hại hệ sinh thái biển.
Nếu lượng san hô bị bẻ có khối lượng khoảng 13 kg như thông tin ban đầu, người vi phạm có thể bị xử phạt từ 30-40 triệu đồng theo quy định hiện hành. Trường hợp gây thiệt hại lớn hơn, mức xử phạt hành chính có thể lên tới 100 triệu đồng tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
Sự việc không chỉ gây bức xúc trong dư luận mà còn phản ánh một thực tế đáng lo ngại: nhận thức về giá trị của san hô trong một bộ phận du khách vẫn còn hạn chế. Nhiều người vẫn xem san hô là "món quà lưu niệm" từ biển mà quên rằng đó là sinh vật sống, đóng vai trò nền tảng của cả một hệ sinh thái.
Được ví như "rừng mưa nhiệt đới dưới đáy đại dương", các rạn san hô là nơi cư trú, sinh sản và kiếm ăn của hàng nghìn loài sinh vật biển. Không chỉ góp phần duy trì đa dạng sinh học, san hô còn giúp giảm tác động của sóng, hạn chế xói lở bờ biển và tạo nên nguồn tài nguyên quý giá cho du lịch lặn biển cũng như sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có mức độ đa dạng san hô cao trên thế giới, với khoảng 340 loài trong tổng số gần 800 loài san hô được ghi nhận toàn cầu. Các rạn san hô phân bố dọc bờ biển từ Bắc vào Nam, tập trung tại Nha Trang, Hòn Mun, Trường Sa, Hoàng Sa, Côn Đảo, Cù Lao Chàm hay Lý Sơn.
Tuy nhiên, các nghiên cứu về bảo tồn biển cho thấy hệ sinh thái quý giá này đang suy giảm với tốc độ đáng báo động. Chỉ khoảng 1% rạn san hô của Việt Nam còn ở tình trạng rất tốt, trong khi phần lớn đã chuyển sang mức trung bình hoặc nghèo. Đáng chú ý, khoảng 96% rạn san hô đang chịu tác động tiêu cực từ các hoạt động của con người như khai thác trái phép, đánh bắt tận diệt, nạo vét, lấn biển và áp lực từ du lịch.
Không ít khu vực từng nổi tiếng với những rạn san hô rực rỡ nay đã mất đi phần lớn diện tích hoặc đang trong quá trình phục hồi kéo dài. Bởi lẽ, một nhánh san hô chỉ phát triển vài centimet mỗi năm, đồng nghĩa với việc một hành động bẻ san hô diễn ra trong vài giây có thể xóa bỏ thành quả của cả một thập kỷ tái sinh.
Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tăng cường quản lý các khu bảo tồn biển, đồng thời nâng cao ý thức của mỗi du khách. Những biển cảnh báo hay hàng rào bảo vệ sẽ khó phát huy hiệu quả nếu mỗi người chưa thực sự hiểu rằng, khi bước xuống biển, chúng ta đang bước vào ngôi nhà của hàng nghìn loài sinh vật.
Du lịch biển không chỉ là tận hưởng vẻ đẹp của đại dương mà còn là trách nhiệm gìn giữ những giá trị tự nhiên cho các thế hệ mai sau. Bởi đôi khi, điều ý nghĩa nhất mà một du khách có thể mang về sau chuyến đi không phải là một nhánh san hô, mà là những bức ảnh, những ký ức đẹp và ý thức bảo vệ một trong những hệ sinh thái mong manh nhất của hành tinh.
