6 giờ sáng, Hà Nội co mình trong làn mưa phùn đặc trưng của những ngày cuối năm. Khi thành phố vẫn còn ngái ngủ, chúng tôi lên đường. Không tiếng động cơ, không ồn ào, hành trình chinh phục cao nguyên đá bắt đầu bằng những vòng quay xích xe đạp và tâm trạng đón Tết theo cách riêng trên những đỉnh đèo.
150 km đầu tiên trôi qua trong sự thử thách của thời tiết: đường ướt, gió lạnh và đôi chân nặng trĩu vì đồ đạc buộc sau xe. Thế nhưng, khi tấm biển địa phận Hà Giang hiện ra trong sau lớp sương mờ ảo, cảm giác mệt mỏi bỗng tan biến, nhường chỗ cho sự phấn khích của những người đạp xe đường dài.
Thử thách thực sự bắt đầu từ dốc Bắc Sum. Nhìn từ xa, những cung đường như dải lụa vắt ngang núi, nhưng khi trực tiếp đối mặt, độ dốc có lúc chạm ngưỡng 12-15%. Ở những khúc cua tay áo, tốc độ xe gần như đứng khựng lại. Mỗi vòng đạp là một lần tính toán nhịp thở. Trong cái tĩnh lặng của núi rừng, tiếng "Cố lên!" của một bác tài xe tải đi ngang qua bỗng trở nên vang vọng và đầy hơi ấm, sưởi ấm cả một vùng lưng chừng đèo.
Đạp xe trên Cao nguyên đá mang lại một đặc quyền mà xe máy hay ô tô không bao giờ có được. Đó là sự chậm rãi tuyệt đối. Chúng tôi không lướt qua cảnh vật; chúng tôi hòa vào nó. Là tiếng gió quét qua vách đá tai mèo, là mùi đất ẩm nồng nàn, và là ánh nhìn thu trọn từng mái nhà trình tường nép mình dưới thung lũng xám.
Sáng 29 Tết tại Quản Bạ, cái lạnh len lỏi vào từng lớp áo. Nhưng điều đọng lại sâu sắc nhất không phải là mây mù, mà là mùi khói bếp. Khói từ những mái gỗ sa mộc quyện cùng mùi thịt gác bếp, tạo nên một tầng hương vị Tết rất riêng của vùng cao.
Đường xá ngày cận Tết vắng lặng đến lạ kỳ. Ở các bản người Mông, người Dao, Tết đến lặng lẽ nhưng vô cùng hiện hữu. Đó là sắc áo mới rực rỡ của lũ trẻ với đôi má ửng hồng vì lạnh; là chén rượu ngô vừa nấu xong thơm nồng. "Tết ở đây ăn lâu, không vội", câu nói của một người đàn ông bên cổng nhà như gói gọn triết lý sống chậm của người dân nơi đây.
Tết của người vùng cao không gói gọn trong đêm giao thừa. Sau mồng Một là những ngày du xuân, thăm thân và những phiên chợ sớm. Giữa cung đường từ Yên Minh sang Đồng Văn, chúng tôi bắt gặp một phiên chợ nhỏ. Không có sự xô bồ, người ta đến chợ để "mua" những câu chuyện, để gặp lại bạn cũ sau một năm vất vả. Những chai mật ong rừng, những bó rau cải xanh mướt hay chén rượu ngô mời khách lạ... tất cả đều lấp lánh tình thân.
Giữa một bản nhỏ, tiếng reo hò kéo chúng tôi dừng lại. Lũ trẻ đang chơi đánh cù. Con cù gỗ quay tít trên nền sân đất. Người lớn đứng xem, nhắc chuyện ngày xưa thanh niên thi cù cả buổi. Chúng tôi thử nhập cuộc và nhanh chóng nhận ra trò chơi ấy đòi hỏi sự khéo léo. Lũ trẻ cười vang khi người lớn vụng về.
Hành trình tiếp tục đưa chúng tôi vượt đèo Khau Cốc Chà (Cao Bằng) với những khúc cua xếp tầng huyền thoại. Có những đoạn chân chẳng còn lực, phải dắt bộ, nhưng khi đứng từ đỉnh cao nhìn lại con đường vừa chinh phục, cảm giác tự hào trào dâng: Từng mét đường đều được đo bằng chính mồ hôi của mình.
Chiều mồng Hai Tết, trên đoạn đường vắng, chúng tôi gặp một người đàn ông Mông dắt ngựa chở cành đào rừng. Khi được hỏi có mang đi bán không, ông lắc đầu cười: "Mang về nhà thôi. Tết phải có đào".
Câu nói giản dị ấy khiến cả nhóm lặng đi. Giữa đá núi khô cằn và khắc nghiệt, tình yêu với cái đẹp và truyền thống vẫn vẹn nguyên. Một cành đào nhỏ cũng đủ để giữ lại cả mùa xuân cho một nếp nhà.
Mồng Ba Tết, chúng tôi dừng chân bên thác Bản Giốc. Tiếng nước đổ vang trời như một bản nhạc chúc mừng cho chuyến đi.
Trở về với nhịp sống hối hả của Hà Nội, nhưng tâm hồn chúng tôi dường như vẫn còn ở lại trên những đỉnh đèo. Đạp xe xuyên Tết không phải để tìm kiếm những điều đặc biệt, mà là để học cách đi trên chặng đường mới bằng chính sức mình.
Rời khỏi những thói quen cũ, đi để thấy mình gắn bó với quê hương hơn. Không phải qua những mỹ từ, mà qua từng guồng quay của đôi chân, qua mùi khói bếp buổi sớm và qua hơi ấm của chén rượu ngô giữa chợ phiên Cao nguyên đá.
Gia Bách – Phượt MTB
