Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng chính thức ra mắt “Khai Hà Nhất Thống Yến”, chương trình thuộc chuỗi “Di sản Dạ Yến”, kết hợp nghệ thuật truyền thống, câu chuyện lịch sử và ẩm thực trong một không gian trình diễn kéo dài khoảng 45 phút. Thay vì chỉ ngồi xem một chương trình nghệ thuật, du khách được đặt vào vị trí của những thượng khách, cùng thưởng thức yến tiệc và tương tác với nghệ sĩ trong hành trình khám phá một lát cắt lịch sử.
Từ một câu chuyện lịch sử đến sân khấu dạ yến
Điểm khởi đầu của “Khai Hà Nhất Thống Yến” không phải là một tiết mục nghệ thuật đơn lẻ mà là câu chuyện về Nguyễn Văn Thoại, tức Thoại Ngọc Hầu, người con của vùng An Hải, Đà Nẵng. Ông gắn với quá trình khai mở, tổ chức giao thông thủy ở vùng đất phương Nam và đặc biệt là công cuộc đào kênh Vĩnh Tế.
Từ chất liệu lịch sử ấy, ê-kíp xây dựng chương trình thành ba chương với những cung bậc khác nhau: “Khai Kinh Lập Địa”, “Thủy Lộ Thông Thương” và “Nhất Thống Thái Bình”. Nếu chương đầu tập trung vào hành trình mở đất, khơi dòng với nhiều gian khó thì chương thứ hai mở ra một không gian khác, khi thủy lộ trở thành tuyến kết nối giao thương và đời sống. Đến chương cuối, câu chuyện chuyển sang trạng thái thái bình, sum vầy - cũng là thời điểm không gian yến tiệc phát huy vai trò như một biểu tượng của thành quả sau hành trình khai mở.
Theo cách đó, lịch sử không được trình bày như một chuỗi sự kiện để khán giả đứng ngoài quan sát. Các nhân vật, sự kiện và tinh thần của thời đại được chuyển hóa thành tình huống sân khấu, âm nhạc, chuyển động và không gian trình diễn.
Đây cũng là hướng tiếp cận đã được Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng chuẩn bị từ trước khi chương trình chính thức ra mắt. Trong buổi diễn báo cáo hồi tháng 8, nhà hát xác định đây là sản phẩm thuộc dự án “Di Sản Dạ Yến”, hướng tới kết hợp nghệ thuật truyền thống, lịch sử và trải nghiệm ẩm thực trong một sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng của Đà Nẵng.
Không còn ranh giới rõ giữa sân khấu và khán phòng
Điểm đáng chú ý của chương trình nằm ở cách tổ chức không gian. Trong “Khai Hà Nhất Thống Yến”, khán giả không chỉ ngồi trước sân khấu để theo dõi các tiết mục. Họ hiện diện trong một không gian dạ yến được tái hiện theo tinh thần cung đình, ở vị trí những vị khách tham dự yến tiệc.
Khoảng cách giữa người biểu diễn và người thưởng thức vì thế được thu hẹp. Các nghệ sĩ xuất hiện trong một không gian mà khán giả trở thành một phần của câu chuyện, thay vì chỉ là người quan sát. Đây là đặc trưng của mô hình hospitality show, trong đó trải nghiệm đón tiếp, ẩm thực và nghệ thuật được thiết kế như những thành phần của cùng một sản phẩm. Với thời lượng khoảng 45 phút, chương trình không đặt nặng việc trình diễn thật nhiều tiết mục mà tổ chức các chất liệu nghệ thuật theo một mạch kể thống nhất.
Dân ca tạo nên màu sắc đời thường; Bài chòi đưa vào âm sắc đặc trưng miền Trung; tuồng đảm nhiệm những lớp diễn giàu tính ước lệ và điển tích; trong khi kịch, múa cùng hệ thống nhạc cụ dân tộc hỗ trợ việc chuyển cảnh và đẩy cảm xúc.
Sự kết hợp này tạo nên một cấu trúc khác với chương trình nghệ thuật truyền thống thông thường. Các loại hình không đứng riêng thành từng tiết mục mà được sử dụng như những ngôn ngữ khác nhau để kể cùng một câu chuyện.
Ẩm thực không đứng ngoài câu chuyện
Nếu nghệ thuật tạo nên phần “hồn” của chương trình thì ẩm thực giữ vai trò kết nối trải nghiệm. Trong không gian dạ yến, những món ăn đặc trưng Đà Nẵng được đưa vào cùng mạch diễn. Khán giả vừa theo dõi diễn biến sân khấu, vừa thưởng thức món ăn, cảm nhận âm thanh, ánh sáng, chuyển động của nghệ sĩ và không khí của một buổi yến tiệc được dàn dựng.
Vì thế, trải nghiệm không dừng ở việc “xem” một chương trình văn hóa. Thị giác tiếp nhận không gian và phục trang; thính giác tiếp nhận âm nhạc, tiếng hát và lời thoại; vị giác tiếp nhận ẩm thực. Các yếu tố được sắp đặt đồng thời để câu chuyện về vùng đất được tiếp nhận theo nhiều lớp cảm giác.
Đây cũng là một trong những điểm khác biệt của “Khai Hà Nhất Thống Yến” so với cách đưa nghệ thuật truyền thống vào phục vụ du lịch theo hình thức biểu diễn đơn thuần. Thay vì dành một khoảng thời gian riêng để xem nghệ thuật rồi kết thúc, chương trình cố gắng biến toàn bộ quá trình tiếp đón, thưởng thức và theo dõi biểu diễn thành một trải nghiệm thống nhất.
Đưa nghệ thuật truyền thống đến gần thị trường du lịch
Theo bà Nguyễn Thị Hương - Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đà Nẵng, sự ra đời của chương trình nằm trong yêu cầu phát triển những sản phẩm du lịch dựa trên bản sắc văn hóa, đồng thời kết nối bảo tồn di sản với sáng tạo đương đại.
Từ góc nhìn này, “Khai Hà Nhất Thống Yến” không chỉ là thêm một chương trình biểu diễn vào hệ thống sản phẩm văn hóa của thành phố. Mục tiêu rộng hơn là đưa nghệ thuật truyền thống ra khỏi khuôn khổ của những tiết mục độc lập để tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị du lịch.
Điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh các điểm đến ngày càng phải tìm kiếm những sản phẩm có khả năng tạo ra trải nghiệm riêng thay vì chỉ cung cấp những hoạt động tham quan quen thuộc. Với Đà Nẵng, câu hỏi đặt ra không chỉ là làm thế nào để du khách đến thành phố, mà còn là du khách có thể mang theo câu chuyện gì về thành phố sau chuyến đi.
