Ngày 29/1, tại Hà Nội, Báo Công thương phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức “Diễn đàn hiện thực hóa cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030”.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh cho biết, sự kiện được tổ chức nhằm góp phần hiện thực hóa Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026–2030; đồng thời quán triệt các chủ trương lớn của Đảng về phát triển năng lượng theo Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị và làm rõ việc triển khai các chiến lược, quy hoạch quan trọng của ngành năng lượng trong giai đoạn tới.
Theo ông Nguyễn Văn Minh, Nghị quyết 253/2025/QH15 mang tính đột phá, được kỳ vọng tạo ra những chuyển động mạnh mẽ trong tổ chức thực hiện chính sách năng lượng. Nghị quyết không chỉ tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, quy hoạch, thủ tục đầu tư và huy động nguồn lực, mà còn mở ra hành lang pháp lý mới cho phát triển các loại hình năng lượng, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ và từng bước hình thành thị trường điện cạnh tranh, minh bạch.
Thực tiễn phát triển ngành năng lượng giai đoạn 2020–2025 cho thấy, bên cạnh những kết quả mang tính nền tảng, vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc trong triển khai dự án. Do đó, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là ban hành chính sách, mà quan trọng hơn là đưa chính sách đi vào cuộc sống một cách đồng bộ, hiệu quả và thực chất.
Năng lượng – nền tảng cho tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững
Tại Diễn đàn, nhiều ý kiến thống nhất cho rằng nguồn cung năng lượng ổn định, linh hoạt là điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng GDP, phát triển công nghiệp, thu hút đầu tư và mở rộng các ngành kinh tế dịch vụ, trong đó có du lịch.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi nhấn mạnh, các cơ chế, chính sách mang tính đột phá trong Nghị quyết của Quốc hội sẽ tạo ra tác động sâu rộng đối với phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030 và xa hơn. An ninh năng lượng được củng cố sẽ nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, giúp Việt Nam chủ động ứng phó với biến động địa chính trị và thị trường năng lượng toàn cầu.
“Chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, sạch và bền vững không chỉ giúp thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải, mà còn mở ra những ngành công nghiệp năng lượng mới có giá trị gia tăng cao. Với tư duy đổi mới và tầm nhìn dài hạn, ngành năng lượng đang đứng trước cơ hội phát triển hiện đại và hội nhập sâu rộng hơn”, ông Tạ Đình Thi chia sẻ.
Ưu tiên năng lượng tái tạo, hoàn thiện hành lang pháp lý
Làm rõ hơn định hướng phát triển ngành, ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), cho biết Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, đồng thời hoàn thiện thể chế để phát triển ngành năng lượng theo hướng bền vững, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Theo ông Trần Hoài Trang, bảo đảm an ninh năng lượng là nhiệm vụ lớn, mang tính lâu dài trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội. Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, tiền đề quan trọng cho phát triển đất nước và là bộ phận cấu thành của an ninh quốc gia.
“Phát triển năng lượng được ưu tiên cao nhất để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng liên tục trên 10% trong giai đoạn tới, phục vụ các mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước. Quy hoạch phát triển năng lượng quốc gia cần được triển khai tập trung, thống nhất và hiệu quả”, ông Trần Hoài Trang nhấn mạnh.
Trong tiến trình này, Luật Điện lực 2024 được xác định là nền tảng pháp lý cao nhất, điều chỉnh toàn diện ngành điện theo hướng xanh, bền vững. Luật ưu tiên phát triển điện gió, điện mặt trời; thúc đẩy cơ chế tự sản xuất, tự tiêu thụ; khuyến khích đầu tư tư nhân và tạo hành lang pháp lý cho điện gió ngoài khơi – lĩnh vực có tiềm năng lớn tại Việt Nam.
Bài toán vốn cho chuyển dịch năng lượng
Bên cạnh những cơ hội, các chuyên gia cũng thẳng thắn chỉ ra thách thức lớn nhất hiện nay là nhu cầu vốn cho phát triển và chuyển dịch năng lượng. Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, tổng nhu cầu vốn cho ngành năng lượng giai đoạn 2026–2030 ước tính hơn 77 tỷ USD, tương đương trên 15 tỷ USD mỗi năm. Xa hơn, đến năm 2050, con số này có thể lên tới khoảng 400 tỷ USD.
Riêng chuyển dịch năng lượng, tổng vốn đầu tư có thể vượt 135 tỷ USD, chủ yếu dành cho phát triển nguồn điện và lưới điện truyền tải. Trong khi đó, đầu tư tư nhân và FDI hiện chiếm hơn 50% tổng vốn đầu tư ngành năng lượng, còn đầu tư công vẫn giữ vai trò then chốt với hạ tầng truyền tải.
TS. Cấn Văn Lực cho rằng, dù tín dụng xanh tăng trưởng nhanh, quy mô hiện tại vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu vốn dài hạn. Để khơi thông dòng vốn, Việt Nam cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, hoàn thiện khung pháp lý cho năng lượng tái tạo, xây dựng cơ chế giá điện minh bạch, vận hành theo tín hiệu thị trường và bảo đảm tính ổn định của chính sách.
Động lực cho phát triển kinh tế – du lịch xanh
Các chuyên gia nhận định, phát triển năng lượng bền vững không chỉ là câu chuyện của ngành điện, mà còn là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế xanh, phát triển du lịch bền vững và nâng cao hình ảnh quốc gia. Nguồn năng lượng sạch, ổn định sẽ giúp các địa phương phát triển hạ tầng du lịch, khu nghỉ dưỡng, đô thị thông minh, đồng thời đáp ứng xu hướng du lịch xanh, du lịch có trách nhiệm đang gia tăng trên toàn cầu.
Hiện thực hóa các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026–2030 vì vậy không chỉ là nhiệm vụ kinh tế, mà còn là bước đi chiến lược nhằm tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam bứt phá, hội nhập sâu rộng và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.
