Nhà đầu tư cho biết: Tour du lịch thuyền gỗ giả cổ đóng kiểu thuyền ba vách bắt đầu hoạt động từ 8 đến 17 giờ hằng ngày ngay sau lễ khai trương 29/6/2026, mỗi hành trình kéo dài khoảng 60 phút (một giờ đồng hồ) trên tuyến biển ven bờ thuộc phường Hồng Gai và phường Hạ Long. Trước mắt hạ thủy đưa vào hoạt động kinh doanh du lịch 6 con thuyền, tiếp tục sẽ đóng thêm nâng tổng số trước mắt 10 con thuyền phục vụ du khách mùa du lịch hè này. Giá vé dịch vụ phục vụ du khách 200.000đồng/lượt đối với người lớn, 100.000đồng/lượt người đối với trẻ em chiều cao từ 1m-1,3m, miễn phí trẻ em cao dưới 1m.

Thuyền gỗ giả cổ buồn đỏ trên vịnh Hạ Long.

Vịnh Hạ Long xuất hiện những con thuyền vỏ gỗ giả cổ, cặp buồn cánh dơi màu đỏ tươi nhìn lạ mắt khá hấp dẫn! Một sản phẩm du lịch mới trong vùng biển Di sản vịnh Hạ Long thêm thẩm mỹ, đáp ứng sở thích check in-chụp ảnh, du ngoạn vùng ven biển đảo cho các lứa tuổi phần nhiều là tuổi trẻ. Những con thuyền bắt mắt, khi buồm no gió giong khơi, phong phú thêm sản phẩm du lịch trên vịnh Hạ Long phục vụ du khách, tăng nguồn thu theo mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.

 Những con thuyền vỏ gỗ, cặp buồm hình cánh dơi, đóng kiểu thuyền 3 mảnh: lườn đáy, hai mạn ghép chắc chắn… người địa phương gọi là thuyền ba vách. Thuyền ba vách chịu được sóng to gió cả, cặp “tài cống” hai người lái thuyền tài hoa, nhịp nhàng điều khiển con thuyền; người bẻ lái, người điều khiển giong buồm theo chiều gió thuyền chạy được ngược gió theo hình chữ Chi, không phải là chạy thẳng được ngược gió.

Buồm thuyền khâu bằng vải dệt thô, gọi là vải gai, vải diềm bâu; được nhuộm bằng nước chiết xuất từ vỏ cây đâng cây vẹt dưới rừng ngập mặn và bằng củ nâu trên rừng già. Nước củ nâu, vỏ cây đâng cây vẹt giàu hàm lượng tanin tăng độ săn chắc, bảo vệ vải buồm lại có màu nâu sẫm dụi mắt, nhìn xa không lẫn vào màu xanh nước biển. Thuyền vận tải thì dùng 2 buồm và thuyền lớn đánh cá tuyến khơi cũng dùng 2 buồm; thuyền nhỏ của ngư dân tuyến lộng, đánh bắt cá ven bờ thì chỉ dùng 1 buồm. Thuyền buồm nhất thiết phải có bánh lái sam, còn gọi là đòn chống là phản gỗ ghép hình chữ nhật theo phương thẳng đứng ở giữa khoang thuyền, khi sóng to gió cả thì cắm xuống nước qua đáy thuyền khoảng trên 1m, để giữ thăng bằng tránh lật thuyền.

Trước năm 1990, vùng biển duyên hải phía Bắc và vùng Đông Bắc bộ (Quảng Ninh) phương tiện vận tải đường thủy và thuyền bè của ngư dân chủ yếu là dùng sức gió làm lực đẩy. Quảng Ninh có lợi thế về sông nước, giao thông đường thủy phát triển, kéo theo là ngành công nghiệp đóng thuyền vỏ gỗ. Thập kỷ 80,  Quảng Ninh có 2 xí nghiệp quốc doanh đóng tàu lớn là xí nghiệp đóng tàu Hạ Long, ở khu Cái Dăm, phường Bãi Cháy; và xí nghiệp đóng tàu Tiên Yên, ở thị trấn Tiên Yên; cùng hàng trăm HTX đóng tàu thuyền. Ông Nguyễn Duy Hưng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh từng là giám đốc xí nghiệp đóng tàu Hạ Long, khi ấy sản lượng xuất xưởng hàng năm trên 80% là tàu thuyền vỏ gỗ, kiểu thuyền ba vách.

Thuyền gỗ chạy bằng sức gió sản phẩm du lịch đáng quan tâm.

Những chiếc thuyền gỗ giả cổ làm phong phú sản phẩm du lịch trên vịnh Hạ Long, tuy nhiên cũng đang đặt ra vấn đề mà cơ quan quản lý cần quan tâm về giá trị văn hóa. Con thuyền ba vách có phải là sản phẩm độc quyền của một cá nhân-một tổ chức! hay nó là thành tựu của nghề đóng tàu thuyền vỏ gỗ vùng Duyên hải phía Bắc? Những chiếc thuyền gỗ, buồn đỏ tươi này có phải là tàu thuyền truyền thống -di sản phương tiện thủy của Quảng Ninh như nhà đầu tư đang quảng bá, giới thiệu sử tích con thuyền trong Tour du lịch này? Nhiều du khách giật mình! liên tưởng đến câu chuyện con thuyền cánh buồm đỏ thắm ở nước ngoài, du nhập vào vịnh Hạ Long.

Vậy buồm cánh dơi màu nâu sẫm có giá trị Di tích hay là màu đỏ tươi, đâu là “mực thước”? khi các bức ảnh tài liệu cổ trưng bày trong bảo tàng-thư viện Quảng Ninh chỉ thấy cánh buồm màu nâu. Hiện vịnh Lan Hạ (Hải Phòng) đưa sản phẩm thuyền ba vách, buồm cánh dơi màu nâu sẫm vào dịch vụ du lịch, ở thời điểm còn trước vịnh Hạ Long; và trong không gian văn hóa đã được xác lập kỷ lục Việt Nam.

Năm 2015, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành văn bản số 1409/UBND-GT2 tạm dừng việc đóng mới thay thế tàu vỏ gỗ hoạt động du lịch trên vịnh Hạ Long, đặt lộ trình khuyến khích và thay thế toàn bộ tàu vỏ gỗ bằng vỏ thép trước năm 2030 (văn bản còn giá trị). Hiện có khoảng 400 phương tiện tàu cá, cùng các phương tiện cung ứng du lịch du lịch nhỏ lẻ thường xuyên hoạt động tại khu vực vùng nước thuộc địa phận phường Hồng Gai, địa phương đôn đốc không neo đậu tại khu vực vùng đệm ven bờ vịnh Hạ Long. Nay cho đóng thuyền vỏ gỗ làm dịch vụ du lịch, sau liên doanh Công ty CP Vận tải khách thủy Quảng Ninh và Công ty CP ngắm cảnh Việt Nam thì cho bao nhiêu nhà đầu đầu tư phát triển loại hình sản phẩm du lịch này trên vịnh Hạ Long? Nhiều doanh nghiệp đã thăm dò, ngỏ ý được đầu tư…

Thuyền ba vách buồm cánh dơi chạy bằng sức gió, khi thuyền thuận buồm xuôi gió vận tốc gấp đôi tàu thuyền chạy bằng máy, đòi hỏi cặp vận hành từ người giong buồm đến người bẻ lái phải thạo nghề, giàu kinh nghiệm sông nước, mới đảm bảo an toàn. Nhưng lâu nay các trường hàng hải-hàng giang không dạy nghề lái thuyền buồm, là những khó khăn cho doanh nghiệp và là vấn đề trách nghiệm của người quản lý, nên quy hoạch phát triển loại hình sản phẩm du lịch thuyền buồm vỏ gỗ ở Di sản vịnh Hạ Long mức độ nào cho phù hợp.

Vũ Phong Cầm