Từ “đệ nhất danh trà” đến khát vọng xây dựng thương hiệu “hồ trên núi”
Những ngày đầu tháng 5, khi những đồi chè Tân Cương vẫn còn phủ mờ trong làn sương sớm, Thái Nguyên bắt đầu bước vào mùa du lịch mới bằng một chương trình xúc tiến quy mô lớn: Famtrip – Presstrip “Thái Nguyên – Thiên đường du lịch hồ trên núi”.
Sự kiện do Trung tâm Khai thác, Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên tổ chức từ ngày 5 - 7/5 với sự tham gia của 60 đại biểu là doanh nghiệp lữ hành, chuyên gia du lịch, cơ quan báo chí truyền thông đến từ ba miền Bắc – Trung – Nam.
Famtrip – Presstrip “Thái Nguyên – Thiên đường du lịch hồ trên núi” là lời giới thiệu đầy tự tin của Thái Nguyên về một giai đoạn phát triển mới, khi địa phương không còn chỉ được nhắc tới như vùng “đệ nhất danh trà”, mà đang chủ động tái định vị thành trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm cộng đồng của vùng trung du miền núi phía Bắc.
Sau sáp nhập, Thái Nguyên sở hữu một lợi thế hiếm có: đồng thời có hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể – hai vùng hồ nổi tiếng với hai sắc thái du lịch hoàn toàn khác biệt nhưng lại có khả năng bổ trợ mạnh mẽ cho nhau. Một bên là hồ Núi Cốc với các tổ hợp nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, sân golf, du lịch cao cấp đang hình thành. Một bên là hồ Ba Bể nguyên sơ, xanh thẳm, nơi văn hóa bản địa và hệ sinh thái tự nhiên vẫn được gìn giữ gần như trọn vẹn.
Bà Chu Thị Đỗ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khai thác, Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên cho biết: “Sau khi sáp nhập tỉnh, không gian phát triển du lịch của Thái Nguyên rất đa dạng và mở rộng để thu hút nhiều đối tượng khách khác nhau. Hồ Núi Cốc là điểm đến sôi động, hiện đại với nhiều khu vui chơi giải trí và dự án lớn đang được đầu tư. Trong khi đó, hồ Ba Bể mang đến trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa bản địa và sinh thái cộng đồng. Hai khu du lịch này không cạnh tranh mà bổ trợ cho nhau”.
Theo bà Chu Thị Đỗ, chủ đề “Hồ trên núi – Trà trong mây” mà Thái Nguyên lựa chọn cho mùa du lịch năm 2026 chính là định hướng phát triển dài hạn của địa phương: lấy tài nguyên hồ, văn hóa trà và du lịch xanh làm trục phát triển chiến lược.
Hồ Ba Bể – vẻ đẹp nguyên sơ đánh thức cảm xúc du khách
Điểm dừng chân đầu tiên của đoàn Famtrip – Presstrip là hồ Ba Bể. Không ít thành viên trong đoàn thừa nhận họ từng nghe nhiều về Ba Bể qua sách báo, nhưng chỉ đến khi thực sự đặt chân tới nơi này mới cảm nhận được hết vẻ đẹp hùng vĩ và chiều sâu văn hóa của vùng hồ.
Ngay từ hành trình khám phá động Hua Mạ tại xã Đồng Phúc, du khách đã bị cuốn vào một thế giới kỳ ảo của đá và ánh sáng. Hệ thống nhũ đá lung linh, nguyên sơ, những vòm hang rộng lớn cùng không gian huyền bí khiến nhiều người liên tưởng đến một “cung điện trong lòng núi”.
Rời động Hua Mạ, đoàn tiếp tục hành trình bằng thuyền máy khám phá hồ Ba Bể. Mặt hồ xanh thẳm soi bóng núi rừng trùng điệp. Những làn gió mát lạnh mang theo mùi hương của cây rừng tạo cảm giác thư thái hiếm có. Đoàn ghé đảo Bà Góa – địa danh gắn với truyền thuyết nổi tiếng của hồ Ba Bể; dâng hương tại đền An Mạ linh thiêng nằm giữa non nước hữu tình. Ở mỗi điểm dừng chân, du khách không chỉ ngắm cảnh mà còn được nghe những câu chuyện dân gian, truyền thuyết địa phương, điều làm nên chiều sâu văn hóa cho vùng đất này.
Điều đặc biệt của Ba Bể không chỉ nằm ở cảnh quan. Đó còn là nhịp sống bản địa vẫn được gìn giữ nguyên vẹn. Tại các thôn Cốc Tộc và Bó Lù, đoàn khảo sát nhiều mô hình du lịch cộng đồng, homestay gắn với văn hóa người Tày, Dao, Nùng. Những ngôi nhà sàn nép bên sườn núi, những bữa cơm với cá hồ, rau rừng, tiếng đàn tính, điệu hát then… tạo nên cảm giác gần gũi mà khó nơi nào có được.
Anh Đặng Văn Hùng, chủ Ba Bể Farmstay tại thôn Cốc Tộc chia sẻ: “Ba Bể Farmstay phát triển mô hình lưu trú sinh thái với mái lá, tường ốp vỏ cây, không gian mở hướng hồ, giữ sự dân dã, gần gũi với thiên nhiên. Farmstay cung cấp các trải nghiệm cuộc sống vùng hồ bản địa như soi cá đêm, trekking bản làng, bắt ốc, thưởng trà bên bếp lửa. Khách đến đây thường rất thích chính cái cảm giác bình yên này”.
Điều dễ nhận thấy trong hành trình khảo sát là vai trò ngày càng lớn của cộng đồng địa phương trong phát triển du lịch. Tại thôn Bó Lù, chị Mã Thị Kim Trung từ nghề nông đã chuyển sang kinh doanh đặc sản địa phương phục vụ khách du lịch.Chồng chị đánh bắt cá tự nhiên trên hồ, còn chị chế biến cá nướng, cá khô và bán cho khách. Ngày đông khách có thể bán 5 – 6kg cá khô, thu nhập khoảng gần 1 triệu đồng/ngày. Từ khi khách du lịch đến nhiều hơn, đời sống của gia đình ổn định hơn trước.
Điều đáng quý là mô hình này không đánh đổi môi trường. Người dân đánh bắt thủ công, gìn giữ nguồn lợi thủy sản, bảo tồn cảnh quan hồ. Du lịch vì thế không chỉ mang lại sinh kế mà còn giúp cộng đồng có ý thức gìn giữ tài nguyên. Đó cũng là xu hướng mà nhiều điểm đến trên thế giới đang theo đuổi: phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa bản địa. Trong bối cảnh du khách hiện đại ngày càng tìm kiếm trải nghiệm “sống chậm”, chữa lành, gần gũi tự nhiên, Ba Bể đang sở hữu lợi thế mà không phải nơi nào cũng có.
Hồ Núi Cốc – tham vọng nghỉ dưỡng cao cấp bên “vịnh xanh” miền trung du
Nếu hồ Ba Bể mang vẻ đẹp nguyên sơ, thì hồ Núi Cốc lại cho thấy diện mạo mới của du lịch Thái Nguyên: hiện đại hơn, năng động hơn và giàu tính nghỉ dưỡng. Ngày thứ hai của chương trình, đoàn Famtrip – Presstrip khảo sát Khu du lịch hồ Núi Cốc, nơi đang được xem là trung tâm phát triển du lịch trọng điểm của tỉnh. Tại đây, đoàn tham quan Dự án Flamingo Maison 108 Hồ Núi Cốc – tổ hợp nghỉ dưỡng 5 sao với 108 căn biệt thự cao cấp.
Theo đại diện truyền thông của Flamingo Holdings, tổ hợp nghỉ dưỡng dự kiến đi vào hoạt động trong năm 2027, hướng tới phân khúc khách cao cấp với các dịch vụ nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, giải trí và trải nghiệm thiên nhiên. Không chỉ tạo thêm sản phẩm du lịch mới, dự án được kỳ vọng sẽ thay đổi diện mạo du lịch hồ Núi Cốc, nâng tầm điểm đến và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Cũng trong chương trình, đoàn khảo sát Dự án khu vui chơi giải trí, nhà ở và sân golf Tân Thái, một trong những dự án trọng điểm hướng tới loại hình du lịch thể thao kết hợp nghỉ dưỡng cao cấp. Sân golf Tân Thái được thiết kế 18 lỗ tiêu chuẩn quốc tế với tổng vốn đầu tư hơn 586 tỷ đồng. Theo giới chuyên gia, sự xuất hiện của các dự án nghỉ dưỡng và thể thao quy mô lớn sẽ mở ra cơ hội đưa hồ Núi Cốc trở thành “đô thị du lịch hồ” mới của miền Bắc.
Bà Chu Thị Đỗ nhận định: “Hồ Núi Cốc sẽ là điểm đến hiện đại, năng động với nhiều sản phẩm giải trí, nghỉ dưỡng cao cấp. Đây là phân khúc rất tiềm năng trong xu hướng du lịch hiện nay”.
Một trục du lịch mới đang hình thành
Điều đáng chú ý nhất trong chiến lược phát triển du lịch Thái Nguyên không nằm ở từng điểm đến riêng lẻ, mà ở cách địa phương đang xây dựng một “trục du lịch kép” giữa hồ Ba Bể và hồ Núi Cốc.
Ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên cho biết: “Với việc hai khu du lịch nổi tiếng này ‘về chung một nhà’, hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể không còn được nhìn như hai điểm đến riêng lẻ mà trở thành hai mảnh ghép bổ trợ cho nhau”.
Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên, chiến lược của tỉnh trong giai đoạn tới là phát triển hai vùng hồ này thành trục động lực du lịch, kết hợp nghỉ dưỡng, sinh thái, trải nghiệm cộng đồng, thể thao và văn hóa. Không gian phát triển du lịch sau sáp nhập giúp Thái Nguyên mở rộng hệ sinh thái sản phẩm. Du khách có thể nghỉ dưỡng cao cấp ở hồ Núi Cốc, trải nghiệm thiên nhiên nguyên sơ tại Ba Bể, khám phá văn hóa trà ở Tân Cương hay săn mây tại các vùng núi cao. Đó là cấu trúc sản phẩm đa dạng mà ít địa phương miền Bắc hiện nay có được.
Một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất của du lịch Ba Bể trước đây là thời gian di chuyển. Tuy nhiên, bài toán này đang dần được tháo gỡ. Theo kế hoạch, tuyến Hà Nội – Thái Nguyên – Chợ Mới sẽ được nâng cấp, giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển từ Hà Nội lên Ba Bể. Nếu hiện nay hành trình mất khoảng 5 – 6 giờ, sau khi tuyến đường hoàn thiện, thời gian dự kiến chỉ còn khoảng 3,5 – 4 giờ. Điều này sẽ tạo ra bước ngoặt lớn cho du lịch liên vùng.
Các doanh nghiệp lữ hành đánh giá, khi giao thông thuận lợi hơn, Ba Bể sẽ trở thành điểm nghỉ dưỡng cuối tuần lý tưởng cho du khách từ Hà Nội và các tỉnh phía Bắc.
Bà Trương Thị Bé Thi, Phó Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ và Du lịch Hòn Mát (Nghệ An) cho rằng việc sáp nhập đã giúp hình thành hệ sinh thái sản phẩm đa dạng hơn. Trước đây phải thiết kế tour liên tỉnh, còn bây giờ có thể xây dựng một hành trình trong cùng địa phương nhưng rất phong phú về trải nghiệm.
Cùng quan điểm, ông Ngô Vinh, Giám đốc Công ty Ftour cho rằng Ba Bể đẹp nhưng vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Nhiều quốc gia trên thế giới có những hồ không đẹp bằng Ba Bể nhưng họ làm du lịch rất tốt. Nếu đầu tư bài bản về hạ tầng, môi trường và tổ chức trải nghiệm, Ba Bể sẽ phát triển rất nhanh. Ông Vinh cũng gợi ý việc chuyển dần tàu thuyền sang sử dụng động cơ điện để giữ sự yên tĩnh và bảo vệ môi trường hồ. Đó không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn phản ánh yêu cầu ngày càng cao của du khách hiện đại đối với du lịch xanh.
Tạo lực đẩy mới cho mục tiêu 8 triệu lượt khách
Kết thúc chương trình Famtrip – Presstrip “Thái Nguyên – Thiên đường du lịch hồ trên núi”, nhiều doanh nghiệp lữ hành bắt đầu lên kế hoạch xây dựng tour mới, kết nối sản phẩm mới. Các cơ quan quản lý du lịch Thái Nguyên hiện tiếp tục thu thập ý kiến doanh nghiệp, báo chí để hoàn thiện chiến lược phát triển sản phẩm, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ cho du lịch Thái Nguyên trước mùa cao điểm.
Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu đón 8 triệu lượt khách, doanh thu khoảng 11.000 tỷ đồng. Chỉ riêng quý I/2026, Thái Nguyên đã đón hơn 2,6 triệu lượt khách, doanh thu đạt 3.604 tỷ đồng. Riêng dịp nghỉ lễ 30/4 – 1/5, toàn tỉnh đón khoảng 315.000 lượt khách với doanh thu khoảng 210 tỷ đồng. Những con số ấy cho thấy du lịch đang dần trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới của địa phương.
Theo các chuyên gia, phía sau các con số không chỉ là câu chuyện kinh tế mà còn là câu chuyện về một vùng đất đang nỗ lực định vị thương hiệu mới. Một Thái Nguyên không chỉ có chè. Một Thái Nguyên của “hồ trên núi”, của những vùng sinh thái nguyên sơ, những bản làng bình yên, những khu nghỉ dưỡng hiện đại bên mặt hồ xanh thẳm.
Từ hồ Núi Cốc đến hồ Ba Bể, một hành trình mới của du lịch Thái Nguyên đang mở ra. Và chính lúc này, khi thiên nhiên vẫn còn nguyên bản, văn hóa vẫn còn nguyên hồn cốt, có lẽ là thời điểm đẹp nhất để du khách tìm đến vùng đất trung du đang chuyển mình mạnh mẽ ấy.
