Khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam vừa công bố hai chương trình nghệ thuật đặc biệt nhân kỷ niệm 70 năm Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam (1956-2026): Concert Resonantia diễn ra lúc 20h ngày 24/10 và "Đêm nhạc 70 năm – Những thanh âm ngân mãi" diễn ra lúc 20h ngày 14/11. Cả hai chương trình được tổ chức tại Phòng Hòa nhạc Lớn, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, 77 Hào Nam, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô nghệ sĩ mà còn ở cách Khoa Thanh nhạc xây dựng hai chương trình theo hai hướng nghệ thuật khác nhau. Một bên hướng tới những giá trị kinh điển của âm nhạc hàn lâm châu Âu; một bên trở về với dòng chảy âm nhạc Việt Nam trong 70 năm qua. Cùng với đó là sự gặp gỡ của những nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, từ những tên tuổi đã góp phần định hình nền thanh nhạc Việt Nam đến các giảng viên và gương mặt trẻ đang được đào tạo.
Khi sân khấu trở thành không gian kết nối các thế hệ
Theo PGS.TS.NSƯT Tân Nhàn, Trưởng Khoa Thanh nhạc, chỉ đạo hai chương trình, Khoa không chỉ là nơi đào tạo kỹ thuật thanh nhạc mà còn là không gian nghệ thuật, nơi các thế hệ nghệ sĩ được hun đúc nhân cách nghề nghiệp, tinh thần sáng tạo, tiếp cận những xu hướng của nghệ thuật thanh nhạc thế giới và đồng thời có ý thức về trách nhiệm đối với văn hóa dân tộc.
Trong 70 năm, từ Khoa Thanh nhạc đã trưởng thành nhiều giọng ca lớn như PGS.TS.NGND Lô Thanh, NSND Trung Kiên, NSND Trần Hiếu, NSND Quang Thọ, NSND Lê Dung… Những thế hệ nghệ sĩ này cùng với các giảng viên, nghệ sĩ của hôm nay tạo thành một dòng chảy liên tục giữa đào tạo, biểu diễn và truyền nghề.
“Chính vì vậy, nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Khoa Thanh nhạc đặc biệt tổ chức hai chương trình nghệ thuật, qua đó vừa khẳng định vị thế hàng đầu của Khoa trong lĩnh vực đào tạo thanh nhạc, vừa làm nổi bật những định hướng đào tạo mũi nhọn, mang tính đặc thù của Khoa”, PGS.TS.NSƯT Tân Nhàn chia sẻ.
Theo PGS.TS.NSƯT Tân Nhàn, Resonantia là chương trình thính phòng cổ điển với những aria nổi tiếng của thế giới, trong khi 70 năm – Những thanh âm ngân mãi tập hợp các tác phẩm thính phòng, dân gian và nhạc nhẹ Việt Nam, trong đó có những ca khúc gắn với lịch sử phát triển của Học viện và những dấu mốc của đất nước.
“Hai chương trình, một hướng tới âm nhạc hàn lâm châu Âu, một hướng tới âm nhạc hàn lâm thính phòng cổ điển Việt Nam”, qua đó thể hiện hai hướng đào tạo chủ lực của Khoa Thanh nhạc trong suốt 70 năm. Việc tổ chức các chương trình cũng cho thấy cách Khoa Thanh nhạc chủ động đưa âm nhạc hàn lâm đến gần công chúng hơn, góp phần nâng cao thẩm mỹ âm nhạc trong đời sống xã hội.
TS.NSƯT Phương Nga, Phó Trưởng Khoa Thanh nhạc, cho biết điểm đặc biệt của hai chương trình là sự hiện diện của các thế hệ nghệ sĩ trên cùng một sân khấu. Đó không chỉ là sự hội tụ của những tên tuổi mà còn là sự tiếp nối của một truyền thống đào tạo được bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Câu chuyện ấy được thể hiện rõ ở danh sách nghệ sĩ. Resonantia có NSƯT Đăng Dương, NSƯT Lan Anh, NSƯT Phương Nga, NSƯT Phương Uyên, Tố Loan, Tuấn Anh, Phúc Tiệp cùng nhiều nghệ sĩ, giảng viên và sinh viên xuất sắc. Chương trình còn có Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội – Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam dưới sự chỉ huy của Nhạc trưởng Trần Nhật Minh.
Trong khi đó, đêm nhạc 70 năm – Những thanh âm ngân mãi quy tụ một dàn nghệ sĩ trải rộng qua nhiều thế hệ gồm: NSND Quang Thọ, NSND Quốc Hưng, NSND Dương Minh Đức, NSND Ngọc Khang, NSND Hà Thủy, NSND Thanh Lam, NSƯT Việt Hoàn, NSƯT Đăng Dương, NSƯT Tân Nhàn, NSƯT Phương Nga, Mỹ Linh, Trọng Tấn, Anh Thơ, Bích Hồng cùng nhiều nghệ sĩ khác.
Từ ký ức âm nhạc đến một sản phẩm văn hóa
Nếu Resonantia đưa khán giả tiếp cận những tác phẩm kinh điển của opera và operetta thế giới thì 70 năm – Những thanh âm ngân mãi lại lựa chọn một cách kể gần gũi hơn: kể lịch sử bằng những bài hát đã sống cùng ký ức của nhiều thế hệ.
Chương trình gồm ba phần: Những thanh âm còn mãi, Một miền ký ức và Những thanh âm tiếp nối. Từ những ca khúc gắn với lịch sử, đất nước, người lính, người lao động, chương trình chuyển sang những ký ức về quê hương, người thầy, tình yêu và con người, trước khi mở ra không gian âm nhạc trẻ trung của hiện tại.
Các tác phẩm như Bình Trị Thiên khói lửa, Tình ca, Người Hà Nội, Tôi là người thợ lò, Gửi em ở cuối sông Hồng, Đường chúng ta đi – Hà Nội niềm tin và hy vọng… không chỉ có giá trị biểu diễn. Khi được đặt trong một cấu trúc sân khấu mới, chúng trở thành những “thanh âm ký ức”, giúp công chúng hôm nay tiếp cận lịch sử, con người và không gian văn hóa Việt Nam thông qua âm nhạc.
Đạo diễn sân khấu, ca sĩ Ngọc Châm, Giám đốc Vàng son một thuở nhìn nhận chương trình như một lát cắt thu nhỏ của lịch sử âm nhạc Việt Nam hiện đại trong 70 năm. Đó là hành trình từ những ca khúc gắn với chiến tranh và sự nghiệp xây dựng đất nước đến những tác phẩm về Hà Nội, quê hương, con người và tình yêu; từ những giá trị được vun đắp trong truyền thống đến những tìm tòi, biểu đạt của thế hệ hôm nay.
“Với tinh thần như vậy của đêm nhạc, chúng tôi hướng đến dàn dựng một sân khấu sang trọng, trang trọng mà gần gũi, thể hiện được đủ đầy những sắc màu âm nhạc cũng như sự tiếp nối không ngừng của các thế hệ nghệ sĩ trưởng thành từ Khoa Thanh nhạc”, Đạo diễn Ngọc Châm chia sẻ.
Cách tiếp cận này cũng đặt hai chương trình vào một bối cảnh rộng hơn của đời sống văn hóa Hà Nội. Thành phố đang xác định công nghiệp văn hóa và du lịch, đặc biệt là du lịch văn hóa, là những lĩnh vực kinh tế mũi nhọn; trong đó nghệ thuật biểu diễn được định hướng phát triển thành những sản phẩm có chất lượng, mang bản sắc văn hóa Thủ đô.
Đáng chú ý, định hướng phát triển kinh tế đêm của Hà Nội giai đoạn 2026-2030 cũng đặt văn hóa, nghệ thuật biểu diễn và trải nghiệm di sản vào hệ sinh thái các sản phẩm dành cho người dân và du khách. Thành phố hướng tới việc phát triển những sản phẩm văn hóa – nghệ thuật có khả năng tạo thêm trải nghiệm về đêm, qua đó góp phần kéo dài thời gian hoạt động của đô thị và gia tăng giá trị từ các ngành dịch vụ, du lịch và công nghiệp văn hóa.
Trong dòng chảy đó, những chương trình biểu diễn có chất lượng nghệ thuật cao như Resonantia hay 70 năm – Những thanh âm ngân mãi có thể được nhìn nhận không chỉ ở giá trị của một đêm diễn. Khi được tổ chức định kỳ, xây dựng thương hiệu chương trình, tiếp cận thị trường khán giả và kết nối với hệ sinh thái dịch vụ của đô thị, nghệ thuật biểu diễn có thêm điều kiện để trở thành một sản phẩm văn hóa nâng cao thẩm mỹ âm nhạc, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế.
Đặc biệt với Hà Nội, nơi có lượng lớn du khách tìm kiếm trải nghiệm văn hóa, một chương trình nghệ thuật được tổ chức tại một thiết chế văn hóa có lịch sử như Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam có thể bổ sung một lựa chọn cho hành trình khám phá Thủ đô. Từ tham quan di sản, ẩm thực, phố cổ đến thưởng thức nghệ thuật, những trải nghiệm được kết nối hợp lý sẽ giúp câu chuyện du lịch Hà Nội đi xa hơn việc tham quan đơn thuần. Đây cũng là hướng mà Hà Nội đang quan tâm khi phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn và kinh tế đêm, gắn hoạt động văn hóa với dịch vụ và trải nghiệm của du khách.
Khi 70 năm lịch sử được kể bằng âm nhạc
Ở góc độ nghệ thuật, Resonantia và 70 năm – Những thanh âm ngân mãi là hai chương trình có màu sắc khác nhau. Nhưng ở tầng sâu hơn, cả hai cùng kể một câu chuyện: câu chuyện về đào tạo, về sự trưởng thành của nghệ sĩ và khả năng để những giá trị được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Từ những aria kinh điển của Mozart, Verdi, Puccini, Tchaikovsky đến những ca khúc về Hà Nội, quê hương, đất nước; từ những nghệ sĩ gạo cội như NSND Quang Thọ đến NSND Thanh Lam, Mỹ Linh và những gương mặt trẻ, sân khấu trở thành nơi quá khứ gặp hiện tại.
Điều này cũng lý giải vì sao hai chương trình không đơn thuần là hoạt động kỷ niệm. Với Khoa Thanh nhạc, đây là dịp đưa thành quả đào tạo ra trước công chúng; với khán giả, đó là cơ hội gặp lại những giọng ca đã gắn bó với đời sống âm nhạc Việt Nam; còn với Hà Nội, những sân khấu nghệ thuật chất lượng có thể góp thêm một lớp trải nghiệm cho bức tranh văn hóa của một thành phố đang hướng tới phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch văn hóa.
Từ Những thanh âm còn mãi, qua Một miền ký ức đến Những thanh âm tiếp nối, hành trình 70 năm được kể bằng chính ngôn ngữ của âm nhạc. Và khi những thanh âm ấy tiếp tục vang lên trước công chúng, giá trị của một truyền thống đào tạo không chỉ nằm ở việc nhìn lại quá khứ, mà còn ở khả năng tạo ra những sản phẩm nghệ thuật mới, kết nối con người với văn hóa và mở rộng không gian trải nghiệm của thành phố.
