Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành ngày 7/1/2026 đúng vào thời điểm then chốt khi đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ, hướng tới các cột mốc trọng đại: 100 năm thành lập Đảng (2030) và 100 năm thành lập nước (2045).
Với lịch sử hơn bảy thế kỷ hình thành và phát triển, Huế nơi hội tụ những giá trị tinh hoa văn hóa của dân tộc; là địa phương duy nhất của cả nước sở hữu 8 di sản văn hóa được UNESCO vinh danh. Giữa xu thế công nghiệp hóa, thương mại hóa, Huế kiên định con đường riêng - lấy văn hóa và di sản làm trung tâm, làm nền tảng và động lực cho mô hình phát triển đô thị di sản xanh, thông minh và bền vững, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.
Huế - thành phố Festival của Việt Nam đã phát triển theo hướng xanh và bền vững
Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Huế quyết tâm xây dựng Huế là một đô thị văn hóa-di sản điển hình, nơi quá khứ và hiện tại giao hòa trong nhịp sống đương đại.
Thành phố Huế xác định mục tiêu đến năm 2030 là đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam; một trong những trung tâm lớn, đặc sắc của khu vực Đông Nam Á về văn hóa, du lịch và y tế chuyên sâu; một trong những trung tâm lớn của cả nước về khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao. Đây là định hướng chiến lược, là khát vọng lớn và hoàn toàn phù hợp với tinh thần Đại hội XIV của Đảng.
Trên cơ sở phân tích những cơ hội và thách thức nêu trên, bám sát tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, với quan điểm chỉ đạo: Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước; coi văn hóa là sức mạnh cạnh tranh của quốc gia, là nền tảng của sức mạnh mềm và là nguồn lực để bứt phá trong kỷ nguyên số.
Khách du lịch tham quan thành phố Huế
Ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở VHTT TP. Huế cho biết, Nghị quyết ra đời đúng thời điểm đất nước đang đứng trước hai yêu cầu song hành: một mặt phải tăng tốc để tận dụng cơ hội của chuyển đổi số, của hội nhập, của tái cấu trúc chuỗi cung ứng, của đổi mới sáng tạo; mặt khác phải bảo đảm phát triển bền vững, không đánh đổi môi trường, không đánh đổi công bằng xã hội, đặc biệt là không đánh đổi hệ giá trị, đạo đức, kỷ cương và bản sắc.
“Nghị quyết 80 được ban hành như một sự chủ động “đặt lại đường ray”: tăng tốc, nhưng phải có cái neo văn hóa; hội nhập, nhưng phải có bản lĩnh văn hóa”, ông Phan Thanh Hải nhấn mạnh.
Lễ hội mừng cơm mới của người Bru - Vân Kiều là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Các dân tộc Bru – Vân Kiều, Chứt sinh sống lâu đời ở tỉnh Quảng Bình trước đây, nay là tỉnh Quảng Trị. Nơi đây có hệ thống di sản văn hóa gắn liền với rừng núi Trường Sơn, sông suối và sinh hoạt cộng đồng. Việc bảo tồn di sản không thể tách rời việc giữ gìn không gian văn hóa bản làng, bảo vệ rừng, nguồn nước và sinh kế truyền thống. Quan điểm của Nghị quyết 80 NQ/TW của Bộ Chính trị xác định bảo tồn văn hóa trong mối quan hệ hài hòa với tự nhiên và phát triển bền vững.
Dân tộc Chứt ở tỉnh Quảng Bình cũ, nay là tỉnh Quảng Trị hiện có khoảng 1.860 hộ với hơn 7.800 nhân khẩu, sống tập trung ở các xã vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới, nơi điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn.
Bên trong những mái nhà sàn ẩn mình giữa đại ngàn Trường Sơn, đồng bào Chứt sở hữu một kho tàng văn hóa quý giá, đậm đà bản sắc. Từ những làn điệu dân ca thấm đẫm tình yêu thiên nhiên, những nghi lễ linh thiêng đến những tập quán gắn bó bền chặt với núi rừng, mỗi yếu tố trong đời sống của người Chứt đều chứa đựng những tri thức tinh túy về thiên nhiên và xã hội.
Nghệ nhân Đinh Văn Chờ, dân tộc Chứt ở bản Hóa Lương, xã Kim Điền, tỉnh Quảng Trị (xã Hóa Sơn, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ) cho rằng, tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là lấy con người làm trung tâm, trong đó cộng đồng chính là chủ thể sáng tạo và bảo vệ di sản. Ông Đinh Văn Chờ mong muốn, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV có chính sách phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò của già làng, trưởng bản, nghệ nhân dân gian gắn bảo tồn với sinh hoạt thường nhật, để di sản được “sống” trong cộng đồng chứ không chỉ tồn tại trong hồ sơ hay trưng bày.
“Văn hóa là nền tảng tư tưởng, tinh thần thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Được Đảng và Nhà nước quan tâm, đồng bào Chứt chúng tôi rất phấn khởi, có ý nghĩa vô cùng quan trọng để phát huy được, bảo tồn được giá trị văn hóa của người Chứt. Từ địa phương đến Trung ương làm sao đó luôn quan tâm đến những di sản của đồng bào trước nguy cơ mai một, cần có chế độ chính sách phù hợp, có tính kế tục, truyền dạy cho đời sau để tồn tại và phát triển di sản”, Nghệ nhân Đinh Văn Chờ chia sẻ.
Nhiều chuyên gia nghiên cứu cho rằng, điểm mới nổi bật và có chiều sâu nhất của Nghị quyết số 80-NQ/TW so với các văn kiện trước đây chính là sự nâng cấp toàn diện vai trò của văn hóa. Văn hóa không chỉ được xác định là mục tiêu, là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn được khẳng định là “hệ điều tiết” cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Trị có nhiều “kho báu” di sản văn hóa phi vật thể thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái, du lịch văn hóa
Ông Mai Xuân Thành, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cho biết tinh thần xuyên suốt trong Nghị quyết 80 NQ/TW của Bộ Chính trị là lấy con người làm trung tâm, trong đó cộng đồng chính là chủ thể sáng tạo và bảo vệ di sản. Việc giữ gìn bản sắc văn hóa đồng bào Bru - Vân Kiều không chỉ là một sứ mệnh văn hóa mà còn đem lại cơ hội phát triển kinh tế bền vững thông qua du lịch. Trong thời gian qua, thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, ngành văn hóa tỉnh Quảng Trị phối hợp chặt chẽ Vụ Văn hóa Dân tộc thì những giá trị văn hóa truyền thống như dân ca, dân vũ, dân nhạc của đồng bào Bru - Vân Kiều trên địa bàn đã được quan tâm khôi phục, phát triển, phát huy. Thực tiễn tại các địa phương miền núi, bảo tồn văn hóa di sản dân tộc thiểu số chỉ bền vững khi gắn với sinh kế ổn định cho người dân. Đây không chỉ là sự ghi nhận về mặt tư tưởng mà còn là đường lối chính trị rõ ràng của Đảng và Nhà nước đối với sự nghiệp phát triển văn hóa trong giai đoạn mới. Chính sách này không chỉ tôn vinh giá trị văn hóa mà còn tạo điều kiện thực tế về thời gian để người dân tham gia các hoạt động văn hóa, tái tạo sức lao động và gắn kết cộng đồng. Bên cạnh đó, việc giáo dục đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử trong gia đình, nhà trường và xã hội được đặt lên hàng đầu nhằm đẩy lùi sự xuống cấp về đạo đức, lối sống thực dụng, xây dựng một xã hội văn minh, kỷ cương, giàu tình thương và trách nhiệm.
Nghị quyết đã một lần nữa khẳng định phải đưa văn hóa thấm sâu vào mọi trụ cột của đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trở thành sức mạnh mềm của quốc gia với quan điểm quan trọng: Đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước, lấy xây dựng nhân cách con người làm trọng tâm để định hướng hoạt động văn hóa, giáo dục, khoa học vào mục tiêu xây dựng con người phát triển toàn diện về đức - trí - thể - mỹ; giúp con người nâng cao trí tuệ, tự hoàn thiện nhân cách, hình thành thế giới quan khoa học, hướng tới các giá trị chân - thiện - mỹ.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và mạng xã hội tác động sâu sắc đến lối sống, chuẩn mực và hệ giá trị, việc Nghị quyết 80-NQ/TW nhấn mạnh vai trò điều tiết của văn hóa mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng: Điều tiết giữa tăng trưởng và tiến bộ xã hội, giữa hội nhập và bản sắc, giữa thị trường và nhân văn, giữa công nghệ và đạo đức. Đó là một cách tiếp cận vừa sâu sắc vừa thực tiễn, thể hiện tầm nhìn dài hạn của Đảng.
Trong không khí cả nước hướng về Đại hội lần thứ XIV của Đảng, có thể thấy rằng, Nghị quyết 80-NQ/TW không chỉ là một định hướng cho ngành Văn hóa mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ: Phát triển bền vững phải bắt đầu từ văn hóa và chấn hưng văn hóa là chấn hưng sức mạnh dân tộc.
Năm 2026 là năm đầu tiên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, đây cũng là năm đầu triển khai Nghị quyết số 80 NQ/TW ngày 07.01.2026 của Bộ Chính trị “Về phát triển văn hóa Việt Nam”, “Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa Việt Nam giai đoạn 2025 - 2035” cùng hệ thống chính sách, chiến lược, đề án đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt. Văn hóa phải đi trước soi đường, thấm vào từng quyết sách, định hình phẩm giá con người, đạo đức xã hội và phẩm cách quốc gia; thực sự trở thành nền tảng vững chắc và sức mạnh nội sinh, góp phần vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và hai mục tiêu 100 năm mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta xác lập.
