Giữa nhịp sống hiện đại ngày càng hối hả, nhiều gia đình lựa chọn tìm về những không gian du xuân giàu bản sắc để tận hưởng một cái Tết chậm và sâu. Bản Pác Ngòi bên hồ Ba Bể là một điểm đến như thế, nơi thiên nhiên nguyên sơ, văn hóa người Tày và sự hiếu khách mộc mạc cùng hòa quyện, tạo nên trải nghiệm đầu năm khó quên.
Nằm nép mình bên hồ Ba Bể, bản Pác Ngòi từ lâu đã được nhắc đến như một điểm dừng chân tiêu biểu của du lịch cộng đồng vùng Đông Bắc. Tuy nhiên, trải nghiệm nơi đây vào dịp Tết Nguyên đán mới thực sự cho thấy hết vẻ đẹp “đắt giá” của điểm đến này. Không có cảnh chen chúc hay dịch vụ thương mại dày đặc, Pác Ngòi giữ nhịp sống chậm rãi đúng chất một bản làng người Tày, tạo nên bầu không khí xuân rất khác so với phố thị.
Ấn tượng đầu tiên khi đặt chân đến bản là cấu trúc không gian còn nguyên vẹn. Những ngôi nhà sàn gỗ lớn tựa lưng vào núi, hướng mặt ra hồ tạo thành một bố cục cảnh quan hài hòa hiếm thấy. Mái ngói âm dương phủ rêu phong không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn cho thấy kinh nghiệm thích ứng khí hậu của cư dân bản địa. Đây là chi tiết nhỏ nhưng lại là điểm cộng lớn với du khách yêu thích trải nghiệm văn hóa thực chất thay vì những mô hình “giả bản địa” đang phổ biến ở nhiều nơi.
Pác Ngòi là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào Tày, và điều đáng quý là nhiều nếp sinh hoạt truyền thống vẫn được gìn giữ khá nguyên vẹn. Những ngôi nhà sàn gỗ vững chãi tựa lưng vào núi, hướng mặt ra hồ tạo nên diện mạo đặc trưng cho cả bản. Mái nhà lợp ngói âm dương phủ rêu phong không chỉ mang vẻ cổ kính mà còn thể hiện kinh nghiệm thích ứng khí hậu của cư dân bản địa, khi loại ngói máng này giúp thoát nước nhanh, mát vào mùa hè và giữ ấm về mùa đông. Bước vào không gian nhà sàn ngày Tết, du khách dễ dàng bắt gặp bếp lửa luôn đỏ hồng giữa nhà, ấm nước nóng sẵn sàng pha trà mời khách, những tảng thịt lợn gác bếp treo trên giàn hun khói và các thúng mủng được gác cao chuẩn bị cho mùa vụ mới. Tất cả tạo nên một bức tranh sinh hoạt vừa mộc mạc vừa ấm áp.
Ẩm thực ngày Tết ở Pác Ngòi cũng là điểm nhấn đáng chú ý. Bánh chưng đen dẻo thơm, cá hồ Ba Bể nướng giòn, thịt lợn gác bếp đậm vị khói và rượu men lá nồng ấm tạo nên một bữa cơm mang đậm dấu ấn địa phương. Điều đáng nói là các món ăn vẫn giữ cách chế biến truyền thống, không bị “du lịch hóa” quá mức, nhờ vậy hương vị vẫn mộc mạc và chân thực. Với xu hướng du lịch trải nghiệm hiện nay, yếu tố ẩm thực bản địa nguyên bản đang trở thành lợi thế cạnh tranh rõ rệt của Ba Bể nói chung và Pác Ngòi nói riêng.
Không chỉ có ẩm thực, buổi tối ở Pác Ngòi còn để lại dấu ấn sâu đậm với những làn điệu Then và tiếng đàn Tính ba dây. Không cần sân khấu hay ánh đèn, trong không gian nhà sàn ấm lửa, người dân bản địa vừa hát vừa đàn, du khách ngồi quây quần vỗ tay theo nhịp. Âm thanh mộc mạc ấy dường như xóa nhòa khoảng cách giữa chủ và khách, thể hiện rõ nét tinh thần cộng đồng của văn hóa Tày. Đây cũng là giá trị cốt lõi làm nên sức hút của du lịch cộng đồng Ba Bể.
Nếu buổi tối mang lại cảm giác ấm áp tình người thì bình minh ở Pác Ngòi lại chinh phục du khách bằng vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên. Hồ Ba Bể - được hợp thành từ ba hồ Pé Lầm, Pé Lù và Pé Lèng, người Tày gọi là “Slam Pé” - hiện ra trong làn sương sớm bảng lảng, mặt nước phẳng lặng phản chiếu màu xanh của núi rừng bao quanh. Giữa lòng hồ nổi bật Đền An Mạ, điểm tâm linh quan trọng của khu vực. Đầu xuân, nhiều du khách ghé dâng hương cầu bình an và may mắn cho năm mới, tạo nên một nét du xuân mang màu sắc văn hóa đặc trưng.
Dịp đầu năm cũng là thời điểm người dân địa phương háo hức chuẩn bị cho Lễ hội Lồng Tồng Ba Bể, lễ hội lớn nhất trong năm của cộng đồng Tày, thường diễn ra vào ngày 10 tháng Giêng tại thôn Bó Lù. Đây là lễ hội xuống đồng cầu mùa, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt và cuộc sống ấm no. Với du khách, việc tham dự Lồng Tồng không chỉ là trải nghiệm lễ hội mà còn là cơ hội quan sát đời sống tinh thần phong phú của cư dân bản địa.
Có thể nói, điều đọng lại sau chuyến đi Pác Ngòi không phải là số điểm tham quan đã ghé, mà là cảm giác được sống chậm giữa thiên nhiên và con người chân thành. Trong bối cảnh nhiều điểm đến đang chịu áp lực thương mại hóa, Pác Ngòi vẫn giữ được nét nguyên bản đáng quý. Chính sự bình yên, mộc mạc và hiếu khách tự nhiên của người dân nơi đây đã tạo nên một cái Tết trọn vẹn, đủ để du khách tạm rời xa nhịp sống gấp gáp và tìm lại sự cân bằng cho mình trong những ngày đầu xuân.
Tác giả: Hằng Tâm
