Bước vào mùa lễ hội năm 2026, Khu di tích quốc gia đặc biệt Chùa Hương đứng trước một dấu mốc phát triển quan trọng khi Hà Nội định hướng xây dựng nơi đây trở thành khu du lịch quốc gia trong năm nay, đồng thời từng bước hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thiên nhiên thế giới vào năm 2030. Trong bối cảnh đó, Lễ hội Du lịch Chùa Hương 2026 không chỉ là sự kiện văn hóa - tâm linh thường niên, mà còn là phép thử cho một mô hình tổ chức lễ hội hiện đại, chuyên nghiệp, lấy chuyển đổi số làm nền tảng, hướng tới các giá trị an toàn - văn minh - chất lượng.
Chuyển đổi số - trụ cột mới trong công tác tổ chức lễ hội
Lần đầu tiên, chuyển đổi số được xác định là một trong những trụ cột xuyên suốt trong công tác tổ chức và quản lý Lễ hội Du lịch Chùa Hương. Hạ tầng viễn thông được đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện cho việc triển khai các giải pháp công nghệ hiện đại phục vụ du khách và công tác điều hành lễ hội. Nổi bật là việc bán vé điện tử, kiểm soát vé thắng cảnh và dịch vụ đò thuyền bằng mã QR, bảo đảm công khai, minh bạch, hạn chế tối đa tình trạng chen lấn, ùn tắc, tiêu cực vốn từng tồn tại trong các mùa lễ hội trước. Hệ thống này không chỉ giúp du khách thuận tiện hơn trong hành trình tham quan, mà còn giúp Ban Tổ chức quản lý lưu lượng khách theo thời gian thực, từ đó chủ động điều tiết, đảm bảo an toàn.
Song song với đó, hệ thống camera AI được xã hội hóa lắp đặt tại các điểm trọng tâm trong khu di tích, phục vụ giám sát an ninh trật tự, an toàn giao thông và văn minh lễ hội. Trung tâm điều hành lễ hội cùng đường dây nóng hoạt động liên tục, sẵn sàng tiếp nhận và xử lý kịp thời phản ánh của du khách, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và trải nghiệm tổng thể.
Lễ hội an toàn, văn minh từ cách tổ chức đến không gian di tích
Lễ hội Du lịch Chùa Hương năm 2026 diễn ra từ ngày 18/2 đến hết ngày 11/5/2026, với lễ khai hội tổ chức vào ngày 22/2 (mùng 6 tháng Giêng). Không gian lễ hội bao trùm toàn bộ quần thể di tích với 4 tuyến tham quan chính, 20 điểm đền, chùa, động thờ Phật, trong đó các nghi lễ trọng tâm được tổ chức tại chùa Thiên Trù và động Hương Tích. Công tác tổ chức lễ hội được triển khai đồng bộ, thống nhất, bám sát phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ hiệu quả. Đặc biệt, vấn đề an ninh trật tự, an toàn giao thông đường bộ và đường thủy, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, an toàn thực phẩm, y tế và vệ sinh môi trường được đặt lên hàng đầu.
Trên suối Yến và suối Tuyết Sơn - “mạch du lịch” quan trọng của Chùa Hương - các hoạt động vận chuyển khách bằng đò thuyền được kiểm soát chặt chẽ. Thuyền gắn động cơ trái phép, bán hàng rong trên sông suối, các bến bãi và điểm trông giữ xe tự phát đều bị xử lý nghiêm, hướng tới một không gian tham quan an toàn, trật tự và đúng chuẩn du lịch văn minh.
Trả lại không gian linh thiêng cho di tích, hướng tới phát triển bền vững
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của mùa lễ hội năm nay là công tác chỉnh trang, sắp xếp lại không gian di tích. Các cơ quan chức năng của thành phố và xã Hương Sơn đã và đang tập trung xử lý tình trạng lấn chiếm không gian di tích, sử dụng đất không đúng mục đích, buôn bán tự phát kéo dài nhiều năm, ảnh hưởng đến cảnh quan và sự tôn nghiêm của Chùa Hương.
Việc giải phóng mặt bằng, thu hồi các diện tích đất công hết thời hạn sử dụng được triển khai theo đúng quy định pháp luật, gắn với quy hoạch tổng thể quần thể Hương Sơn. Mục tiêu không chỉ phục vụ riêng mùa lễ hội 2026, mà là từng bước trả lại sự thông thoáng, hài hòa và linh thiêng cho di tích, đặc biệt tại các khu vực trọng điểm như suối Yến, các bến đò, chùa Thiên Trù và động Hương Tích.
Trong quá trình này, Ban Tổ chức đặc biệt chú trọng sự hài hòa giữa bảo tồn di sản và bảo đảm sinh kế chính đáng cho người dân địa phương. Các hoạt động kinh doanh dịch vụ được nghiên cứu bố trí lại theo quy hoạch, hướng tới hình thành những không gian dịch vụ tập trung, gọn gàng, phù hợp với cảnh quan và không gian văn hóa - tâm linh của Chùa Hương.
Từ lễ hội truyền thống đến du lịch bốn mùa
Không dừng lại ở mùa lễ hội truyền thống, từ tháng 5 đến tháng 12/2026, xã Hương Sơn tiếp tục triển khai chiến lược phát triển du lịch bốn mùa, tăng cường liên kết vùng và tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao, nghệ thuật quy mô lớn. Các loại hình du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái - tâm linh, du lịch thiền, không gian check-in gắn với thiên nhiên và di sản được định hướng phát triển bài bản, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao giá trị kinh tế - văn hóa cho địa phương.
Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, tổ chức lễ hội và hoạt động du lịch được xem là nền tảng để Chùa Hương từng bước tiệm cận các chuẩn mực quốc tế về điểm đến văn hóa - tâm linh bền vững.
Với sự chuẩn bị toàn diện, quyết liệt và đồng bộ, Lễ hội Du lịch Chùa Hương 2026 không chỉ hướng tới một mùa lễ hội an toàn - văn minh - thân thiện - chất lượng cao, mà còn góp phần khẳng định vị thế Chùa Hương là điểm đến văn hóa - tâm linh tiêu biểu của Hà Nội và cả nước. Trong dòng chảy phát triển du lịch hiện đại, Chùa Hương đang cho thấy một hướng đi mới: tôn trọng giá trị truyền thống, gìn giữ không gian linh thiêng, đồng thời mạnh dạn ứng dụng công nghệ số để nâng cao trải nghiệm du khách và phát triển bền vững - một mô hình đáng kỳ vọng cho các điểm đến di sản của Việt Nam trong tương lai.
