Sáng 22/4/2026 (tức mùng 6 tháng 3 năm Bính Ngọ), tại Đền Cô Bé Ngai Vàng (thôn Thanh Hà, xã Trung Giã, Hà Nội), Lễ hội “Bách thiện hiếu vi tiên” lần thứ IV đã diễn ra trong không khí trang trọng, thu hút đông đảo đại biểu, nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ cùng người dân và du khách thập phương tham dự. Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, lễ hội dần được định hình như một sự kiện văn hóa cộng đồng, góp phần khơi dậy và kết nối những giá trị truyền thống trong đời sống hiện đại.
Lễ hội được xây dựng trên nền tảng tôn vinh đạo Hiếu, một trong những giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam, đã được hun đúc qua nhiều thế hệ. Từ lâu trong dòng chảy văn hóa dân tộc, chữ Hiếu không chỉ được gìn giữ trong đời sống gia đình mà còn được phản ánh qua những hình tượng và giá trị được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Trong tín ngưỡng dân gian, hình tượng Thánh Mẫu Liễu Hạnh gắn với đức hiếu hạnh, trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của đạo lý làm con. Trong lịch sử, tinh thần “trung - hiếu” luôn được đề cao như một nền tảng đạo đức, thể hiện qua những tấm gương như Trần Hưng Đạo - người đặt đại nghĩa dân tộc lên trên niềm riêng, hay Nguyễn Trãi - bậc hiền tài trọn lòng vì nước vì dân. Từ những giá trị ấy, chữ Hiếu không chỉ là tình cảm trong gia đình mà còn trở thành một phần trong hệ giá trị đạo đức bền vững của người Việt, được tiếp nối và gìn giữ trong nhiều hình thức của đời sống văn hóa.
Đặt trong bối cảnh xã hội ngày nay, việc tổ chức một lễ hội xoay quanh chủ đề đạo Hiếu không chỉ mang ý nghĩa gìn giữ mà còn góp phần nhắc lại và củng cố những giá trị đã gắn bó lâu dài với đời sống người Việt. Đây cũng là cách để các giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được lan tỏa và duy trì trong cộng đồng.
Đạo Hiếu: Nền tảng của đời sống và cộng đồng
Phát biểu khai mạc lễ hội, đồng thầy Huyền Tích - chủ trì lễ hội “Bách thiện hiếu vi tiên” nhấn mạnh, đạo Hiếu từ lâu đã được xem là cội nguồn của đạo lý dân tộc, là nền tảng hình thành nhân cách con người và gắn kết các thế hệ trong gia đình cũng như trong xã hội. Từ chữ Hiếu, cha ông ta đã kết tinh nên những giá trị lớn hơn như tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, với đất nước, tạo nên một hệ giá trị bền vững của văn hóa Việt.
Theo đồng thầy Huyền Tích, lễ hội “Bách thiện hiếu vi tiên” được tổ chức không chỉ nhằm tri ân công đức sinh thành, dưỡng dục mà còn góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị đạo lý truyền thống trong đời sống hiện nay. Đây cũng là dịp để mỗi người dừng lại, nhìn nhận và trân trọng hơn những điều giản dị trong gia đình, từ đó nuôi dưỡng những kết nối bền chặt giữa các thế hệ.
Tiếp nối mạch tư tưởng về đạo Hiếu trong lễ khai mạc, Tiến sĩ Văn học Bùi Thế Đức - nguyên Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Trưởng Ban Giám khảo cuộc thi thơ “Chữ Hiếu của người Việt Nam” năm 2026 đã nhấn mạnh, trong đạo lý dân tộc Việt Nam, chữ Hiếu không chỉ là chuẩn mực trong gia đình mà còn là nền tảng tinh thần cốt lõi, góp phần hình thành nhân cách và giữ gìn sự ổn định của xã hội.
Theo ông, từ ngàn xưa, đạo Hiếu đã được coi là một gốc rễ quan trọng trong đời sống dân tộc, được thể hiện qua nhiều tấm gương hiếu nghĩa trong lịch sử và văn hóa. Việc tổ chức cuộc thi thơ về chủ đề này trong khuôn khổ lễ hội vì vậy không chỉ là một hoạt động nghệ thuật mà còn góp phần tiếp nối và lan tỏa những giá trị cốt lõi của đạo Hiếu trong xã hội hôm nay.
Chia sẻ với tạp chí Vietnam Travel, ông Vương Duy Biên, Nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa cho biết, ho rằng điểm nổi bật của lễ hội “Bách thiện hiếu vi tiên” nằm ở việc khơi gợi đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh lòng biết ơn đối với các bậc sinh thành trong đời sống văn hóa cộng đồng. Ông cũng nhấn mạnh, việc tổ chức các hoạt động như lễ hội là một hình thức lan tỏa hiệu quả khi tạo ra không gian để nhiều thế hệ cùng tham gia và trải nghiệm. Thông qua đó, những giá trị truyền thống, đặc biệt là đạo Hiếu, được truyền tiếp một cách tự nhiên từ gia đình đến cộng đồng, góp phần duy trì những nền tảng đạo đức trong đời sống hôm nay.
Cuộc thi thơ: Lan tỏa giá trị đạo Hiếu qua ngôn ngữ nghệ thuật
Trong khuôn khổ lễ hội, Cuộc thi thơ “Chữ Hiếu của người Việt Nam” năm 2026 đã được tổng kết và trao giải, trở thành một trong những nội dung mang tính kết nối giữa nghệ thuật và đời sống văn hóa. Không chỉ là một hoạt động sáng tác, cuộc thi được Ban Tổ chức phát động trên phạm vi toàn quốc, với mục tiêu tôn vinh đạo Hiếu và khơi dậy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Diễn ra từ cuối tháng 1 đến cuối tháng 3/2026, cuộc thi trải qua nhiều vòng chấm chọn với sự tham gia của hội đồng giám khảo là các nhà nghiên cứu, nhà thơ uy tín. Kết quả, Ban Tổ chức đã trao giải cho 24 tác giả có tác phẩm xuất sắc, trong đó giải Nhất thuộc về tác giả Trịnh Hoàng Thức với tác phẩm “Chuyện Người Thắp Ngọn Đèn Khuya”.
Điểm đáng chú ý là mỗi tác phẩm tham dự không chỉ dừng lại ở giá trị nghệ thuật mà còn mang theo những tiếng nói riêng về chữ Hiếu. Mỗi vần thơ không chỉ là ngôn từ mà còn là sự tri ân, là những rung cảm sâu sắc hướng về cha mẹ, tổ tiên và cội nguồn. Chính điều đó đã tạo nên một không gian nghệ thuật giàu cảm xúc, nơi những giá trị tưởng chừng quen thuộc được thể hiện bằng trải nghiệm cá nhân và ký ức riêng của mỗi người.
Chia sẻ về cuộc thi, nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn, thành viên Ban Giám khảo, cho biết cuộc thi không chỉ là một sân chơi văn chương mà còn là dịp khơi dậy và lan tỏa một giá trị truyền thống quan trọng của dân tộc, đó là lòng hiếu thảo đối với ông bà, cha mẹ. Theo bà, thơ ca trong khuôn khổ cuộc thi đã trở thành phương tiện tinh tế để mỗi người bày tỏ tình cảm, sự biết ơn và trách nhiệm với gia đình.
Trong bối cảnh xã hội có nhiều thay đổi, việc đề cao đạo Hiếu càng có ý nghĩa nhắc nhở con người gìn giữ những giá trị đạo đức cốt lõi. Cuộc thi, vì vậy, không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm những tác phẩm hay, mà còn góp phần kết nối các thế hệ thông qua cảm xúc và nghệ thuật, để từ đó những giá trị nhân văn tiếp tục được lan tỏa trong đời sống hôm nay.
Khi đạo Hiếu được nhìn từ những trải nghiệm thực
Một trong những nội dung để lại nhiều cảm xúc nhất tại lễ hội năm nay là hai phần tri ân được tổ chức trong không gian trang nghiêm nhưng gần gũi. Ở đó, những người con còn đủ đầy cha mẹ có dịp trực tiếp bày tỏ lòng biết ơn bằng những hành động giản dị nhưng đầy ý nghĩa như nắm tay, cúi đầu, hay một lời xin lỗi, một lời cảm ơn mà có khi cả đời chưa từng nói. Không còn khoảng cách của đời sống thường nhật, những khoảnh khắc ấy đưa mỗi người trở về với vai trò nguyên sơ nhất: làm con.
Song song với đó là phần tri ân dành cho những người đã không còn cha mẹ. Trong không gian lắng lại, những nén hương, những cái cúi đầu hay những lời gọi “cha ơi, mẹ ơi” vang lên như một cách để kết nối với ký ức. Không còn sự hiện diện hữu hình, nhưng tình cảm và sự biết ơn vẫn được tiếp nối bằng những nghi thức mang tính biểu đạt sâu sắc. Chính ở những khoảnh khắc này, đạo Hiếu không còn là khái niệm, mà trở thành một trải nghiệm cá nhân, nơi mỗi người tự đối diện với những điều đã có, đã mất và những điều còn chưa kịp nói.
Ghi nhận tại lễ hội, nhiều gia đình không chỉ tham dự như một hoạt động văn hóa mà còn xem đây là dịp để nhìn lại và vun đắp tình cảm giữa các thế hệ.
Chia sẻ sau chương trình, bà Nguyễn Thị Lan (Lào Cai) bày tỏ niềm xúc động khi nhiều năm liền được con cháu đưa đến tham dự lễ hội. Theo bà, điều đáng quý không chỉ nằm ở sự hiện diện của các thành viên trong gia đình, mà còn ở tình cảm ngày càng được vun đắp qua từng mùa Bách thiện Hiếu vi tiên. Từ những trải nghiệm đó, bà mong muốn những giá trị về tình mẫu tử, về sự hiếu thuận của con cái sẽ tiếp tục được lan tỏa rộng rãi hơn trong cộng đồng, để ngày càng nhiều gia đình có cơ hội cùng nhau gìn giữ và vun đắp những tình cảm tốt đẹp.
Tiếp nối câu chuyện của mẹ, Nguyễn Phương Ân cho biết bản thân đã có nhiều thay đổi trong cách nhìn nhận và thể hiện tình cảm với cha mẹ sau khi tham gia lễ hội qua nhiều năm. Nếu trước đây, việc bày tỏ sự quan tâm hay lòng biết ơn còn là điều khó nói, thì những trải nghiệm tại lễ hội đã giúp cô có thêm cơ hội để thể hiện điều đó một cách tự nhiên hơn. Với Ngân, đây không chỉ là một sự kiện để tham dự, mà còn là dịp để mỗi người con có thể trực tiếp thực hiện những hành động tri ân mà trong đời sống thường ngày đôi khi còn bỏ lỡ.
Từ một lễ hội mang tính tín ngưỡng, “Bách thiện hiếu vi tiên” đang dần được định hình như một không gian văn hóa mở, nơi các giá trị truyền thống không chỉ được tái hiện mà còn được tiếp nối bằng nhiều hình thức gần gũi với đời sống hôm nay. Trong dòng chảy ấy, đạo Hiếu, dù được nhắc đến qua nghi lễ, nghệ thuật hay những chia sẻ đời thường thì vẫn giữ được vai trò cốt lõi như một điểm tựa tinh thần bền vững của mỗi con người.
Trong bối cảnh xã hội nhiều biến chuyển, khi nhịp sống ngày càng nhanh và khoảng cách thế hệ có những thay đổi, những hoạt động như vậy không chỉ mang ý nghĩa gìn giữ mà còn tạo ra những khoảng lặng cần thiết. Đó là nơi mỗi người có thể dừng lại, nhìn lại và nhận ra rằng, giữa rất nhiều điều đang đổi thay, có những giá trị như gia đình, như chữ Hiếu… vẫn luôn là điều ở lại.
