UniTour Heritage Ho Chi Minh City: Người trẻ kể chuyện di sản thế nào trong thời đại AI?

Từ một công trình lịch sử, món ăn địa phương đến những chi tiết đời thường trên phố, nhiều chất liệu văn hóa có thể trở thành nội dung sáng tạo trên mạng xã hội. AI giúp người dùng tìm kiếm ý tưởng và xử lý thông tin nhanh hơn, nhưng khả năng tiếp cận thông tin không đồng nghĩa với việc đã hiểu đầy đủ câu chuyện phía sau. 

Vì vậy, câu hỏi đặt ra không chỉ là làm thế nào để tạo ra một video thu hút, mà còn là cách kiểm chứng tư liệu, trải nghiệm thực tế và lựa chọn góc kể phù hợp. Đây cũng là những vấn đề được đặt ra tại chuỗi InnovaTalk “Kể chuyện Di sản: Từ chất liệu truyền thống đến ngôn ngữ mạng xã hội”, thuộc UniTour Heritage Ho Chi Minh City. 

Dự án Heritage Ho Chi Minh City do Hội Di sản Văn hóa TP.HCM và Tạp chí Vietnam Travel phối hợp triển khai, với sự đồng hành của ShopeePay – đối tác chiến lược toàn diện của dự án. Thông qua các hoạt động giao lưu, chia sẻ và cuộc thi sáng tạo video ngắn, chương trình khuyến khích người trẻ trực tiếp khám phá, kể lại và lan tỏa những câu chuyện văn hóa của thành phố. 

AI hỗ trợ sáng tạo, nhưng chưa thể thay thế con người 

Chia sẻ với sinh viên Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM (HCM-UTE), đạo diễn Trương Lê Hiếu Dân nhận định TP.HCM sở hữu kho chất liệu di sản phong phú, từ vật thể đến phi vật thể, song nhiều giá trị vẫn chưa được khai thác tương xứng trên môi trường số. Trong bối cảnh đó, việc đưa di sản đến gần hơn với công chúng cần sự kết nối giữa các tổ chức văn hóa, nhà trường, doanh nghiệp và những người sáng tạo nội dung. 

Tại các buổi InnovaTalk, các diễn giả cùng nhấn mạnh AI có thể hỗ trợ tìm ý tưởng, xử lý câu chữ và một số công đoạn sáng tạo, nhưng không nên được xem là nguồn thông tin chính xác tuyệt đối. Người làm nội dung vẫn cần kiểm chứng tư liệu và chịu trách nhiệm về thông tin được đưa vào sản phẩm của mình. 

Travel blogger Dương Văn Dũng (Bỏng Ngô Mario) chia sẻ bài học từ một lần mắc sai sót khi thực hiện nội dung về một nhân vật ở Bạc Liêu. Theo anh, người sáng tạo cần chủ động xây dựng kịch bản, chọn lọc và xử lý thông tin, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào những dữ liệu có sẵn trên Internet. 

Ở góc độ truyền thông thương hiệu, ông Lê Đỗ Ngọc Phát, Trưởng phòng Truyền thông và Thương hiệu ShopeePay Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của trải nghiệm cá nhân trong quá trình sáng tạo nội dung. Cùng một món phở, mỗi người có thể kể một câu chuyện khác nhau từ ký ức và góc nhìn riêng. Công nghệ giúp việc truyền tải nhanh và rộng hơn, nhưng trải nghiệm thực tế mới góp phần tạo nên cảm xúc và dấu ấn cá nhân. Với ShopeePay, công nghệ tài chính số cũng có thể trở thành người bạn đồng hành, giúp người trẻ thuận tiện hơn trong hành trình khám phá và kể lại những câu chuyện di sản theo cách riêng. 

Ông Phát đồng thời đề cập khái niệm “user zero”, nhấn mạnh người sáng tạo cần tự mình trải nghiệm, quan sát và kiểm chứng trước khi kể về một địa điểm hay giá trị văn hóa, di sản nào. 

Trải nghiệm thực tế cũng là yếu tố được nhà sáng tạo nội dung Quang Mỹ Thiên, nhà sáng lập Cholon Downtown, nhấn mạnh tại buổi InnovaTalk ở Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM (DHV). Chị cho biết một con phố, cửa tiệm hay chai nước thảo mộc quen thuộc đều có thể mở ra câu chuyện về lịch sử và con người Chợ Lớn. Tuy nhiên, để kể được những câu chuyện ấy, người làm nội dung cần tiếp xúc với cộng đồng, lắng nghe nhiều góc nhìn và tìm hiểu bối cảnh thay vì chỉ dựa vào thông tin trên Internet. 

Ba gợi ý cho người trẻ kể chuyện di sản 

Tại chuỗi InnovaTalk, các diễn giả cũng gợi mở rằng người trẻ không nhất thiết phải có camera chuyên dụng đắt tiền hay lựa chọn một đề tài vĩ mô để bắt đầu. Cuộc thi sáng tạo video ngắn Heritage Ho Chi Minh City 2026, do Hội Di sản Văn hóa TP.HCM và Tạp chí Vietnam Travel phối hợp tổ chức với sự đồng hành của ShopeePay, là cơ hội để người trẻ vận dụng những kiến thức và trải nghiệm này vào hành trình khám phá, lan tỏa câu chuyện văn hóa, di sản trên mạng xã hội. 

Từ những chia sẻ tại các buổi InnovaTalk, người tham gia có thể lưu ý ba điểm để nâng cao chất lượng bài dự thi. Trước hết, hãy sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ tìm ý tưởng và định hướng nghiên cứu, sau đó đối chiếu thông tin với sách, báo, tài liệu chính thống hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia. Người sáng tạo cũng cần tuân thủ thể lệ cuộc thi về việc sử dụng hình ảnh và cảnh quay; các yêu cầu cụ thể cần được đối chiếu với thể lệ chính thức trước khi thực hiện tác phẩm. 

Thứ hai, trải nghiệm thực tế có thể trở nên thuận tiện hơn nhờ các tiện ích thanh toán số. Trong hành trình khám phá Thành phố, người trẻ có thể sử dụng các dịch vụ phù hợp trên ShopeePay, như thanh toán bằng mã QR tại điểm chấp nhận thanh toán, để hỗ trợ những hoạt động thường ngày. Các tiện ích này góp phần tạo điều kiện cho hành trình trải nghiệm, trong khi giá trị của câu chuyện vẫn đến từ sự tìm hiểu và góc nhìn của chính người kể. 

Thứ ba, hãy kể chuyện có trách nhiệm. “Di sản văn hóa là câu chuyện của quá khứ, nhưng cách kể chuyện của bạn là ở tương lai”, ông Lâm Huỳnh, Quản lý Cấp cao phụ trách Tăng trưởng và Phát triển Đối tác tại Zalo Video, chia sẻ tại buổi InnovaTalk ở HCM-UTE. Thông điệp này nhắc người trẻ rằng mỗi video đều có thể góp phần định hình cách công chúng hiểu và ghi nhớ di sản. Việc ghi lại, chia sẻ trải nghiệm có thể là điểm khởi đầu để công chúng tiếp cận những giá trị văn hóa, nhưng nội dung chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng sự tôn trọng, hiểu biết và thông tin đã được kiểm chứng. 

Ban tổ chức nhận bài dự thi đến hết ngày 30/10/2026. Tác phẩm dự thi là video dọc tỷ lệ 9:16, dài tối đa 180 giây, kể về con người, văn hóa, ẩm thực và di sản TP.HCM theo thể lệ chương trình. Cuộc thi khuyến khích những tác phẩm thể hiện hành trình trải nghiệm di sản trên nền tảng số và việc sử dụng các phương thức thanh toán số tiện ích. Đây cũng là một trong những nội dung được xem xét ở giải thưởng “Trải nghiệm số ấn tượng”, dành cho trải nghiệm thanh toán số, ví điện tử trong hành trình khám phá di sản theo tiêu chí của ban tổ chức.