Giữa nhịp sống đương đại đang chuyển động mạnh mẽ, khi văn học không ngừng tìm kiếm những miền cảm hứng mới để chạm tới chiều sâu tinh thần con người, hình ảnh người lính vẫn lặng lẽ hiện diện như một mạch nguồn bền bỉ. Từ chiến tranh đến hòa bình, từ chiến hào đến những vùng đất dựng xây hôm nay, người lính luôn mang theo câu chuyện về lý tưởng, trách nhiệm và tình yêu Tổ quốc. Trong dòng chảy ấy, việc Tạp chí Văn nghệ Quân đội phát động Cuộc thi Thơ và Ký năm 2026 không chỉ là một hoạt động nghề nghiệp của giới cầm bút, mà còn mở ra một không gian sáng tạo giàu ý nghĩa văn hóa – nơi văn chương tiếp tục kết nối lịch sử, con người và những giá trị bền vững của đất nước.
Không dừng lại ở phạm vi một cuộc thi, sự kiện còn được nhìn nhận như dịp để đội ngũ sáng tác, đặc biệt là các cây bút trẻ, tiếp cận sâu hơn với thực tiễn sinh động của đời sống quân ngũ hôm nay, từ đó làm giàu thêm diện mạo văn học viết về người lính trong giai đoạn mới của đất nước.
Trong bối cảnh văn học đang mở rộng biên độ đề tài và phương thức biểu đạt, cuộc thi lần này tiếp tục khẳng định vai trò định hướng, dẫn dắt của Tạp chí Văn nghệ Quân đội đối với dòng văn học về lực lượng vũ trang. Đó là sự tiếp nối truyền thống đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ cầm bút, đồng thời cũng là nỗ lực tìm kiếm những cách tiếp cận mới phù hợp với hơi thở của thời đại. Văn chương viết về người lính vì thế không chỉ là ký ức của quá khứ, mà còn là tấm gương phản chiếu đời sống hiện thực đang vận động từng ngày.
Phát biểu tại buổi lễ, nhà văn Nguyễn Bình Phương, Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội, nhấn mạnh rằng văn học về người lính luôn giữ vị trí chủ lưu trong dòng chảy văn học cách mạng Việt Nam, bởi đây là nơi hội tụ rõ nét những giá trị về lý tưởng, nhân cách, tinh thần cống hiến và vẻ đẹp vì cộng đồng.
Bước vào thời kỳ hòa bình và phát triển, người lính vẫn đảm nhiệm đồng thời nhiều chức năng: vừa là lực lượng chiến đấu, vừa là đội quân công tác, tham gia lao động sản xuất, cứu hộ cứu nạn, gìn giữ hòa bình và bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân.
Ở những nơi gian khó, hiểm nguy nhất – từ biên giới, hải đảo đến vùng thiên tai, dịch bệnh – hình ảnh người lính luôn hiện diện như điểm tựa vững chắc. Chính thực tiễn đó đặt ra yêu cầu để văn học tiếp tục đi sâu phản ánh đời sống, tâm tư, khát vọng và cả những hy sinh thầm lặng của họ trong nhịp sống hiện đại.
Điều đáng chú ý là cuộc thi không hướng tới sự ca ngợi một chiều, mà khuyến khích những cách nhìn nhân văn, đa chiều và chân thực. Viết về người lính hôm nay là viết về trách nhiệm trong những việc bình dị, về sự dấn thân không phô trương, về tình yêu Tổ quốc được thể hiện qua từng hành động cụ thể. Từ thao trường huấn luyện, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, công tác dân vận đến hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc hay lao động sản xuất nơi vùng sâu, vùng xa – tất cả đều có thể trở thành chất liệu sáng tạo, nếu được nhìn bằng con mắt thấu cảm và trái tim rung động.
Cuộc thi dành cho mọi công dân Việt Nam trong và ngoài nước, tiếp nhận các tác phẩm thơ và những thể loại ký như bút ký, phóng sự, ghi chép, với yêu cầu phản ánh chân thực, sinh động đời sống người lính. Ban tổ chức trân trọng phong cách truyền thống nhưng đồng thời khuyến khích những phát hiện mới, góc nhìn độc đáo và chiều sâu nghệ thuật. Những quy định chặt chẽ về tính nguyên bản của tác phẩm, cũng như việc không chấp nhận sáng tác có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, cho thấy nỗ lực bảo vệ giá trị sáng tạo đích thực của văn chương.
Thời hạn nhận bài kéo dài đến hết ngày 31-12-2026, lễ trao giải dự kiến tổ chức vào tháng 1-2027, đúng dịp kỷ niệm 70 năm Tạp chí Văn nghệ Quân đội ra số đầu tiên. Mốc thời gian ấy không chỉ mang ý nghĩa tổng kết một cuộc thi, mà còn như dấu lặng để nhìn lại hành trình dài của một tờ tạp chí đã gắn bó sâu sắc với đời sống văn học nước nhà, đặc biệt là mảng sáng tác về người lính.
Tác phẩm dự thi gửi về: Tạp chí Văn nghệ Quân đội, số 4 Lý Nam Đế, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội hoặc qua địa chỉ email: vnquandoi@gmail.com.
