Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa được xác định là một động lực phát triển mới, những không gian sáng tạo như Liên hoan nghệ thuật “Chuyện thanh xuân” của Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội có ý nghĩa thiết thực đối với việc phát hiện tài năng, nuôi dưỡng giá trị văn hóa và mở rộng khả năng kết nối giữa nghệ thuật với du lịch.
Từ giảng đường đến không gian sáng tạo thực tiễn
Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội vừa họp báo công bố Liên hoan nghệ thuật “Chuyện thanh xuân” và ra mắt bộ nhận diện thương hiệu mới của Nhà trường, với sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông cùng đại diện các khoa chuyên môn, giảng viên và những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật.
Với chủ đề “Chuyện thanh xuân”, liên hoan hướng tới tạo dựng một không gian để sinh viên kể câu chuyện của thế hệ mình bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Những ký ức, khát vọng, tình yêu, đam mê và hành trình trưởng thành được thể hiện thông qua nhiều loại hình sáng tạo, từ sân khấu, điện ảnh, truyền hình đến âm nhạc, múa, nhiếp ảnh, mỹ thuật và nghệ thuật đương đại.
Theo kế hoạch, liên hoan diễn ra từ ngày 5 đến 17/12/2026 tại Hà Nội. Đây là lần đầu tiên Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội tổ chức một liên hoan nghệ thuật sinh viên với định hướng kết nối nhiều chuyên ngành, đồng thời tạo điều kiện để các ý tưởng sáng tạo có cơ hội trở thành những tác phẩm cụ thể.
Điểm đáng chú ý của mô hình này nằm ở việc mở rộng không gian thực hành nghệ thuật ngay trong môi trường đào tạo. Thay vì chỉ tiếp cận sáng tác thông qua những bài tập chuyên môn hoặc sản phẩm phục vụ thi tốt nghiệp, sinh viên được khuyến khích tham gia một quá trình sáng tạo có tính cộng tác, từ hình thành ý tưởng, trao đổi quan điểm đến phối hợp sản xuất và giới thiệu tác phẩm.
TS., NSƯT Bùi Như Lai, Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội, cho biết Nhà trường lựa chọn những sinh viên có kết quả học tập xuất sắc ở các chuyên ngành để kết nối, trao đổi ý tưởng và cùng thực hiện tác phẩm. Một phần kinh phí được dành để hỗ trợ các nhóm sáng tạo, tạo điều kiện cho sinh viên thử nghiệm ngôn ngữ nghệ thuật và hiện thực hóa những ý tưởng của mình.
Theo NSƯT Bùi Như Lai, các tác phẩm không chỉ phục vụ việc học tập mà còn thể hiện tiếng nói, quan điểm và góc nhìn của người trẻ trước những vấn đề của đời sống đương đại. Đây cũng là cơ hội để người học tiếp cận gần hơn với môi trường nghề nghiệp, làm quen với cách thức phối hợp giữa các lĩnh vực nghệ thuật và từng bước hình thành năng lực sáng tạo độc lập.
“Chúng tôi mong muốn kế thừa tinh hoa truyền thống bằng hơi thở đương đại”, thông điệp mà Hiệu trưởng Nhà trường nhấn mạnh, cũng là định hướng xuyên suốt trong cách tiếp cận của liên hoan: giữ gìn những giá trị nghệ thuật đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ, đồng thời tạo điều kiện để người trẻ tìm kiếm cách biểu đạt mới, phù hợp với nhịp sống và tư duy sáng tạo hôm nay.
Trong lĩnh vực nghệ thuật, tài năng không chỉ được hình thành từ kiến thức hay kỹ thuật chuyên môn. Khả năng quan sát đời sống, cảm nhận những biến chuyển xã hội, làm việc cùng người khác và chuyển hóa trải nghiệm thành tác phẩm cũng là những năng lực cần được bồi dưỡng. Bởi vậy, việc tạo dựng môi trường để sinh viên được thực hành, được thử nghiệm và được tiếp xúc với công chúng có ý nghĩa không kém việc trang bị kiến thức trên giảng đường.
Phát hiện tài năng trẻ, bổ sung nguồn lực cho công nghiệp văn hóa
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông đánh giá cao tinh thần đổi mới của Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội, đồng thời nhấn mạnh vai trò của các cơ sở đào tạo nghệ thuật trong việc cung cấp nguồn nhân lực sáng tạo cho đất nước.
“Trong bối cảnh Chính phủ đang mong muốn Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, nguồn nhân lực làm nội dung đang rất cần. Những con người làm nội dung đó trước hết phải xuất phát từ các cơ sở đào tạo nghệ thuật”, Thứ trưởng Tạ Quang Đông nhận định.
Ý kiến này đặt liên hoan trong một bối cảnh rộng hơn câu chuyện đào tạo sinh viên. Khi công nghiệp văn hóa ngày càng đòi hỏi những sản phẩm có chất lượng, có bản sắc và khả năng tiếp cận thị trường, nguồn nhân lực không thể chỉ dừng ở việc nắm vững kỹ năng nghề nghiệp. Người làm sáng tạo còn cần khả năng phát triển ý tưởng, kết hợp nhiều loại hình nghệ thuật, nắm bắt nhu cầu công chúng và chuyển hóa giá trị văn hóa thành những sản phẩm có sức sống.
Đó cũng là lý do Thứ trưởng Tạ Quang Đông nhấn mạnh sự cần thiết của những không gian sáng tạo thực chất ngay trong nhà trường. Tại đây, sinh viên có thể trình bày ý tưởng, hợp tác với người học ở các chuyên ngành khác nhau và tạo nên những tác phẩm mới. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các đơn vị thuộc Bộ sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ quảng bá những tác phẩm có chất lượng, tạo điều kiện để sinh viên tham gia các triển lãm, liên hoan nghệ thuật ở quy mô quốc gia.
Đáng chú ý, từ mô hình “Chuyện thanh xuân”, Thứ trưởng gợi mở khả năng mở rộng hoạt động theo hướng tổ chức liên hoan phim dành cho sinh viên các trường, hoặc hình thành những liên hoan sân khấu dành cho các cơ sở văn hóa, nghệ thuật. Nếu được triển khai bài bản, những hoạt động như vậy có thể tạo ra mạng lưới giao lưu, trao đổi nghề nghiệp rộng hơn, giúp tài năng trẻ có cơ hội được phát hiện và trưởng thành trong môi trường sáng tạo chuyên nghiệp.
Đối với Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội, việc kết nối sinh viên điện ảnh, sân khấu, mỹ thuật, nhiếp ảnh và truyền hình để cùng xây dựng tác phẩm là một hướng đi đáng chú ý. Ranh giới giữa các loại hình nghệ thuật vốn không phải lúc nào cũng tách biệt trong quá trình sản xuất sản phẩm văn hóa. Một dự án có thể kết hợp diễn xuất, hình ảnh, âm nhạc, thiết kế mỹ thuật và công nghệ để tạo nên trải nghiệm hoàn chỉnh cho công chúng.
Trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, khả năng hợp tác liên ngành ngày càng quan trọng. Một tác phẩm tốt có thể tạo tiền đề cho nhiều hình thức phát triển tiếp theo, từ biểu diễn, trình chiếu, triển lãm đến truyền thông số và giao lưu quốc tế. Tuy nhiên, để những khả năng ấy trở thành hiện thực, cần có cơ chế hỗ trợ sáng tạo, quy trình đánh giá chất lượng, sự kết nối với các đơn vị sản xuất và những con đường phù hợp để tác phẩm tiếp cận công chúng.
Từ góc nhìn đó, giá trị của “Chuyện thanh xuân” không chỉ nằm ở số lượng tác phẩm được giới thiệu, mà còn ở khả năng tạo dựng môi trường để sinh viên làm việc thực chất, được hướng dẫn chuyên môn, được tiếp nhận phản hồi và từng bước hoàn thiện năng lực nghề nghiệp.
Giữ dấu ấn sáng tạo trong thời đại công nghệ
Một vấn đề khác được đặt ra tại buổi họp báo là tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với hoạt động sáng tạo nghệ thuật. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ đang mở ra nhiều phương thức mới trong sản xuất hình ảnh, âm thanh và nội dung, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn về bản sắc cá nhân, tính nguyên bản và năng lực nghề nghiệp của người sáng tạo.
TS., NSƯT Bùi Như Lai cho rằng người trẻ cần chủ động làm chủ công nghệ, thay vì để những thay đổi công nghệ trở thành rào cản đối với quá trình sáng tạo. Hiệu trưởng nhấn mạnh: “Chúng ta không được phép sợ hãi”.
Theo định hướng của Ban tổ chức, AI không được chấp nhận trong hạng mục phim ngắn của liên hoan nhằm đề cao dấu ấn sáng tạo và năng lực chuyên môn của sinh viên. Giảng viên Trần Quang Minh, Trưởng khoa Điện ảnh, cho biết các tác phẩm được đánh giá theo những tiêu chí chuyên môn của phim ngắn truyền thống; hội đồng chấm thi sẽ làm việc nghiêm túc để bảo đảm yêu cầu đặt ra đối với sản phẩm dự thi.
Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu đổi mới công nghệ cần song hành với việc xác lập chuẩn mực sáng tạo. Trong đào tạo nghệ thuật, điều quan trọng không chỉ là khả năng sử dụng công cụ, mà còn là năng lực tư duy hình tượng, tổ chức câu chuyện, lựa chọn ngôn ngữ biểu đạt và chịu trách nhiệm về tác phẩm của mình.
Về lâu dài, việc đào tạo người làm nghệ thuật có khả năng thích ứng với công nghệ nhưng vẫn giữ được tư duy độc lập sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho công nghiệp văn hóa. Đây là lĩnh vực mà giá trị của sản phẩm không đơn thuần nằm ở phương tiện sản xuất, mà còn ở chiều sâu nội dung, dấu ấn văn hóa và khả năng tạo ra sự đồng cảm với công chúng.
Cùng với việc công bố liên hoan, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội cũng ra mắt bộ nhận diện thương hiệu mới. Được xây dựng trên nền tảng kế thừa truyền thống và hướng tới hình ảnh sáng tạo, năng động, cởi mở, hội nhập, bộ nhận diện không chỉ thay đổi về logo hay hình thức đồ họa mà còn hướng đến hệ thống hình ảnh thống nhất trên các nền tảng truyền thông, trong môi trường đào tạo và hoạt động hợp tác.
Với hơn 45 năm xây dựng và phát triển, Nhà trường đứng trước yêu cầu vừa bảo tồn những giá trị đã làm nên bản sắc, vừa đổi mới phương thức đào tạo và kết nối nghề nghiệp. Việc đầu tư cơ sở vật chất, tăng cường thực hành sáng tạo, mở rộng hợp tác với các đơn vị nghệ thuật, doanh nghiệp và đối tác quốc tế được xác định là những hướng đi tiếp tục triển khai trong thời gian tới.
Đối với lĩnh vực du lịch, sự phát triển của công nghiệp văn hóa mở ra nhiều cơ hội để làm phong phú sản phẩm và trải nghiệm tại các điểm đến. Du lịch ngày nay không chỉ gắn với cảnh quan hay các di tích, mà còn được bồi đắp bởi nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, triển lãm, nhiếp ảnh và những câu chuyện văn hóa có khả năng chạm tới cảm xúc của du khách.
Theo kế hoạch, những tác phẩm nổi bật của liên hoan sẽ được giới thiệu tại lễ kỷ niệm thành lập Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội ngày 17/12/2026; các sản phẩm hội họa, nhiếp ảnh cũng dự kiến được trưng bày. Ban tổ chức kỳ vọng liên hoan có thể được duy trì thường niên, từng bước tìm kiếm những tác phẩm đủ chất lượng để tham gia các liên hoan nghệ thuật trong khu vực và hướng tới quốc tế.
