Trong xu hướng du lịch gắn với phát triển bền vững, Hà Nội đang từng bước làm mới mình bằng việc khai thác hài hòa giữa di sản, làng nghề và không gian sinh thái. Thông qua thông điệp “Hành trình du lịch xanh”, Thủ đô giới thiệu 8 sản phẩm và điểm đến mới, không chỉ mở rộng lựa chọn cho du khách mà còn góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa bản địa và lối sống gần gũi với thiên nhiên.
Không gian di sản, làng nghề và trải nghiệm văn hóa ven đô
Trong mạch nguồn của “Hành trình du lịch xanh”, di sản văn hóa phi vật thể và các làng nghề trăm năm tuổi đóng vai trò trọng tâm. Các tuyến du lịch mới giúp du khách tiếp cận sâu hơn với đời sống lao động và tâm linh của người dân bản địa.
Tuyến du lịch với chủ đề “Con đường di sản Nam Thăng Long - Hà Nội - Điểm về nguồn cội" là tuyến đầu tiên kết nối trung tâm Hà Nội với phía Nam ngoại thành. Tuyến đưa du khách đi qua các không gian vừa mang màu sắc tâm linh, vừa gắn với đời sống làng nghề. Điểm nhấn đầu tiên là Đình Nội Bình Đà (xã Bình Minh), nơi lưu giữ tín ngưỡng thờ Lạc Long Quân gắn với lễ hội truyền thống “Lễ hội Bình Đà”.
Rời không gian di sản, hành trình tiếp tục tại Làng tăm hương Quảng Phú Cầu (xã Ứng Thiên) với trải nghiệm làm tăm hương bằng máy hoặc bằng tay thủ công: trải nghiệm làm hình mỹ thuật thủ công sử dụng tăm hương và các nguyên liệu bằng tre, nứa.
Ghé Làng nghề dệt Phùng Xá (xã Hồng Sơn) trải nghiệm được mở rộng sang chuỗi sản xuất công - nông nghiệp truyền thống, từ trải nghiệm hái lá dâu cho tằm ăn đến quan sát quy trình dệt và thêu sợi tơ tằm, tơ sen.
Làng tăm hương Quảng Phú Cầu. Ảnh: Sưu tầm
Tuyến du lịch thứ hai mang tên "Con đường di sản Nam Thăng Long - Hà Nội - Tinh hoa làng nghề Việt" tập trung vào các trải nghiệm thực tế tại những làng nghề lâu đời. Tại làng Ngâu (xã Đại Thanh), du khách có thể trực tiếp tham gia quy trình nấu rượu thủ công, thưởng thức rượu truyền thống, đồng thời trải nghiệm các hoạt động văn hóa tại đình làng và khám phá ẩm thực địa phương.
Làng nghề sơn mài Hạ Thái (xã Hồng Vân) thu hút du khách bởi vẻ đẹp của sản phẩm cùng cách thể hiện giá trị sơn mài Việt Nam thông qua sự hòa quyện giữa kỹ thuật truyền thống và sáng tạo của người thợ. Điểm khác biệt nằm ở quy trình chế tác công phu, kéo dài qua nhiều công đoạn như làm vóc, đánh vải, khắc, cẩn trứng, dát vàng, phủ bóng… đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn cao. Du khách cũng có thể trải nghiệm một số bước cơ bản, từ đó hiểu rõ hơn giá trị của nghề thủ công và hành trình gìn giữ tinh hoa sơn mài qua nhiều thế hệ.
Trong khi đó, làng may Comple Cựu (Xã Chuyên Mỹ) mang đến một góc nhìn khác về làng nghề trong đời sống hiện đại. Hoạt động may đo comple tại chỗ mang đến trải nghiệm cá nhân hóa và cơ hội quan sát quá trình hoàn thiện một sản phẩm thủ công. Không gian nơi đây còn đan xen các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và sự kiện âm nhạc theo thời điểm, tạo nên một nhịp sống linh hoạt giữa truyền thống và đương đại.
Làng nghề gỗ mỹ nghệ Thiết Úng (Xã Thư Lâm) hứa hẹn sẽ là một điểm đến thu hút với du khách tham quan trải nghiệm bởi đây chính là nơi lưu giữ nghề chạm khắc gỗ truyền thống nổi tiếng của Hà Nội. Đến với xã Thư Lâm, du khách có thể ghé thăm các xưởng sản xuất, theo dõi từng công đoạn chạm khắc được thực hiện và quan sát cách những nghệ nhân biến những khối gỗ thô thành sản phẩm giàu tính nghệ thuật. Thiết Úng không đơn thuần là điểm tham quan du lịch, mà còn giúp du khách hiểu rõ hơn về giá trị của nghề thủ công truyền thống và hành trình gìn giữ tinh hoa nghề gỗ qua nhiều thế hệ nghệ nhân Hà Nội.
Điểm du lịch Thụy Lâm (Xã Thư Lâm) mang dáng dấp của một không gian văn hóa cộng đồng đặc trưng, nơi yếu tố tâm linh và nghệ thuật dân gian cùng tồn tại. Du khách có thể ghé đền Sái tìm hiểu về di tích lịch sử lâu đời, đồng thời dành thời gian thưởng thức múa rối nước Đào Thục, loại hình nghệ thuật gắn với đời sống sinh hoạt của cư dân đồng bằng Bắc Bộ, với những tích trò gần gũi, dễ cảm nhận.
Tục “rước vua giả” trong lễ hội đền Sái. Ảnh: Đỗ Phong
Du lịch cộng đồng bản Miền (xã Ba Vì) tập trung vào các trải nghiệm gắn với đời sống của người Dao Quần Chẹt, đặc biệt là chăm sóc sức khỏe bằng thảo dược. Du khách có thể tham gia các hoạt động như tắm lá thuốc, ngâm chân, gội đầu thảo dược, đồng thời tìm hiểu vườn thuốc Nam, quy trình thu hái, sơ chế và công dụng của từng loại cây qua chia sẻ của người địa phương.
Bên cạnh đó, hành trình còn mở rộng sang các hoạt động khám phá như đạp xe quanh bản, trải nghiệm ẩm thực và theo dõi các chương trình văn nghệ tái hiện nghi lễ truyền thống như lễ cấp sắc, Tết nhảy hay đám cưới của người Dao. Các trải nghiệm diễn ra trong không gian sinh hoạt thường ngày, tạo cảm nhận rõ ràng về nhịp sống và văn hóa bản địa.
Hoạt động trải nghiệm ngâm thuốc của du khách tại bản Miền. Ảnh: Hoàng Lân
Bên cạnh yếu tố văn hóa, việc phát triển các không gian xanh là một phần quan trọng trong định hướng du lịch bền vững của Hà Nội, mang đến cho du khách những khoảng nghỉ cân bằng giữa thiên nhiên và nhịp sống đô thị.
Vườn Thực vật Hà Nội (phường Tây Tựu) mở ra một khoảng không gian xanh tạo cảm giác dễ chịu cho du khách ngay khi bước vào. Những lối đi dưới tán cây rợp bóng, không khí trong lành cùng hệ thực vật phong phú, trong đó có nhiều loài quý hiếm, khiến nơi đây trở thành điểm dừng chân phù hợp cho các hoạt động thư giãn, dạo bộ hoặc dã ngoại.
Vườn thực vật Hà Nội thu hút đông đảo du khách tới check-in mùa hoa nở. Ảnh: M.H
Đa dạng trải nghiệm văn hóa và giáo dục
Sản phẩm du lịch “Sắc hoa Tường Phiêu” (Phúc Thọ) đưa du khách trở về không gian làng quê xứ Đoài với nhịp sống chậm rãi, nơi những vườn hoa, cây cảnh và vườn trái cây theo mùa tạo nên bức tranh cảnh quan đa sắc, giàu sức sống.
Trong hành trình này, du khách có thể dạo bước giữa những cánh đồng hoa theo mùa, quan sát quá trình chăm sóc cây cảnh và tìm hiểu cách người dân tạo thế bonsai trong môi trường làm nghề thực tế. Một số hoạt động trải nghiệm như tự tay chăm hoa, tương tác cùng nghệ nhân hoặc lựa chọn cây cảnh tại vườn giúp hình dung rõ hơn về công việc gắn với nghề trồng hoa, cây cảnh.
Sản phẩm du lịch "Con đường đạo học" tại Hạ Mỗ tập trung vào các giá trị giáo dục và di sản của vùng đất Thăng Long xưa. Những điểm như Văn Miếu, đền Văn Hiến gợi mở câu chuyện về truyền thống khoa bảng và các danh nhân trong lịch sử. Không gian trải nghiệm tại đây mang tính lắng đọng và giàu chiều sâu, không đặt nặng yếu tố tham quan đơn thuần mà hướng đến việc gợi nhớ và tái hiện dòng chảy tri thức trong lịch sử. Qua từng điểm dừng, du khách có thể cảm nhận rõ hơn cách mà tinh thần hiếu học, sự coi trọng tri thức và truyền thống tôn sư trọng đạo đã trở thành một phần quan trọng trong văn hóa Việt.
Đền Văn hiến thờ danh nhân Tô Hiến Thành. Ảnh: Trang thông tin Điện tử xã Ô Diên
Việc ra mắt 8 sản phẩm và điểm đến này không chỉ làm phong phú thêm bản đồ du lịch của Hà Nội, mà còn thể hiện nỗ lực của thành phố trong việc chuyển dịch sang mô hình du lịch bền vững. Bằng cách giảm thiểu tác động đến môi trường, tôn trọng văn hóa bản địa, "Hành trình du lịch xanh" kỳ vọng sẽ mang lại những trải nghiệm chân thực và có chiều sâu hơn cho mỗi du khách khi ghé thăm Thủ đô.
