Chùa Lôi Âm ở phường Tuần Châu, Quảng Ninh. Ngôi chùa tọa lạc ở khoảnh đất bằng phẳng, rộng lớn ở độ cao 395m như một cao nguyên trên lưng dãy núi Lôi Âm đỉnh cao 503m. Thổ đất ngày trước tăng ni còn làm ruộng, cấy lúa và đắp lò gạch tự sản tự tiêu. Nay vẫn còn hình thù lò gạch cũ, ruộng đồng vẫn nguyên dạng đất trũng, quanh năm õng nước. Sau chùa có giếng Tiên, bốn mùa nước cả. Suối giải oan, từ đỉnh núi chảy xuống đến chùa chia làm hai nhánh. Gần chùa Lôi Âm có chùa Hang, còn gọi là lầu Cậu, một phiến đá tự nhiên diện tích 8,5m2, cao 2,2m, chìa ra như ngôi nhà một mái, từ xa nom giống con kỳ đà khổng lồ.
Danh sơn trong chính sử.
Đường hành hương dưới tán lá rừng, ngày xuân rộn rã những tiếng vui cười, trên cành chim hót gọi bầy, cảnh quan lãng mạn níu chân du khách.
Núi Lôi Âm, ngọn cao nhất vùng đồi ven vịnh Hạ Long. Gần chóp, ở độ cao hơn chùa Lôi Âm 105m có vạt đất vuông vắn, phẳng phiu, rộng phỏng 5-6 trượng, quanh năm không cây cối cỏ mọc, tương truyền đây là bàn cờ Tiên. Từ chân núi, qua 7 ngọn đèo gồm: 2 ngọn dốc thoải, 5 ngọn đứng hơn; 1 đoạn dốc ngược; một con đường mòn uốn lượn, trong cánh rừng thông và rừng nguyên sinh, thuộc diện rừng phòng hộ, rừng đầu nguồn, gọi là đường Chúa Ngự dài trên 850m, đưa chân du khách đến cửa chùa. Chùa Lôi Âm nhìn ra vựng sông Hốt, ven vịnh Hạ Long. Ngày trước, thuyền cập bến sông Yên Lập, du khách chỉ qua thung lũng Vạn Nho rồi leo núi, lên chùa. Thung lũng Vạn Nho nguyên là một vùng đất trù mật của 2 thôn: Vạn Nho và Nghĩa Lộ, có dòng sông Yên Lập uốn quanh, nay chìm sâu dưới lòng hồ Yên Lập. Du Khách đến chùa Lôi Âm, phải đi đò qua mặt hồ Yên Lập.
Đường hành hương tiên cảnh.
Hồ Yên Lập rộng 182,6km2, độ cao mặt nước 30,2m, độ sâu trung bình 29,5m, chỗ sâu nhất tới 40m, chứa 128.000.000m3 nước, “từng cứu khát giải hạn đồng ruộng” cho 7 xã đảo Hà Nam và cấp nước sinh hoạt, nước trồng cấy cho 8.300ha đất của nhiều phường xã các thành phố Hạ Long, Uông Bí, Quảng Yên (cũ). Chính con đường trên sóng nước tạo nên nét đẹp thần tiên, hoằng dương cửa thiền. Thuyền lướt trên mặt hồ trong xanh, mãn nhãn những mỏm núi đất, theo tên gọi địa phương là đảo Canh, hòn Cua, hòn bàn tay Sơn Nữ… nhấp nhô trên lớp sóng bạc, mờ ảo trong sương sớm. Những con đò hành hương đến cửa thiền riêng có của Quảng Ninh. Con đường lên chùa Lôi Âm thượng, xuyên qua cánh rừng già đại ngàn, lưu vực sinh thủy hồ Yên Lập. Rừng cây nguyên sinh hỗn giao, nhiều cây cổ thụ 2 người ôm không xuể, ngày xuân chim chóc hoang thú kéo bầy làm tổ. Dưới tán cây rừng, đường hành hương rộn rã những tiếng vui cười, trên cao chim hót gọi bầy, cảnh quan lãng mạn níu chân du khách.
Thần tích chùa Lôi Âm.
Sách Đồng Khánh Dư địa chí có đoạn: “ Tỉnh hạt Quảng Yên có danh sơn là núi Lôi Âm, sông lớn là sông Bạch Đằng. Danh thắng có chùa Lôi Âm, được xây dựng trên núi Lôi Âm”.
Chùa Lôi Âm xây dựng vào thế kỷ XV, năm Quang Thuận thời Lê Thánh Tông (1460- 1469). Theo sách Đại
Cửa thiền linh thiêng.
Chùa Lôi Âm nức tiếng linh thiêng, tục truyền “ Nửa đêm có chớp chùa Lôi, con ơi tỉnh giấc mang nồi ra sân”. Ý nghĩa, khi có sấm chớp ở chùa Lôi, ắt có mưa to, mang nồi ra hứng nước. Ngày trước công cụ lấy nước trời, chủ yếu là nồi niêu, vò chĩnh. Và còn nhiều huyền thoại thần thiêng, trên quả núi địa linh này. Chùa Lôi Âm lại ở một khu rừng, phong cảnh đẹp. Ngay từ năm Tự Đức thứ 3, triều Nguyễn, chỉ dụ “Lôi Âm danh sơn Hải Đông”. Tạm dịch: Rừng núi Lôi Âm, ở phủ Hải Đông phong cảnh đẹp. “Hải Đông” nay là tỉnh Quảng Ninh. Sách Đồng Khánh Dư địa chí có đoạn: “ Tỉnh hạt Quảng Yên có danh sơn là núi Lôi Âm, sông lớn là sông Bạch Đằng. Danh thắng có chùa Lôi Âm, được xây dựng trên núi Lôi Âm”. Chùa Lôi Âm giỗ sư tổ vào ngày 27 tháng giêng. Lễ kết hợp với Hội diễn ra đến ngày đầu tháng hai, hội cổ gồm: Thi vật, cờ tướng, chọi gà.
Di tích lịch sử văn hóa.
Thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, chùa Lôi Âm là căn cứ địa của Trung đoàn 98, bộ đội chủ lực vùng Đông Bắc, ông Vũ Mạnh Hùng là Trung đoàn trưởng. Ông Hùng chỉ huy chiến đấu giỏi, nổi danh hổ xám vùng Đông Bắc. Quân Pháp vô cùng sợ hãi, đơn vị thiện chiến tiêu diệt nhiều đồn bốt trên tuyến đường quốc lộ số 10 và số quốc lộ 18. Trận chiến đấu oanh liệt đánh bốt Yên Lập, Trung đoàn 98 tiêu diệt toàn bộ quân địch, thu 20 súng cùng nhiều quân trang. Ông Nguyễn Huy Tăng, Trung đoàn phó hy sinh, đơn vị làm lễ truy điệu tại chùa Lôi Âm và để ông nằm lại ngay trên vùng đất thiêng này. Sau chiến tranh, mộ liệt sĩ Nguyễn Huy Tăng được quy tập về nghĩa trang liệt sĩ phường Việt Hưng.
Năm 1997, chùa Lôi Âm được Bộ Văn hóa xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Ngôi chùa cổ kim trầm tích, tiếng thiêng, cảnh đẹp, tự nhiên hương. Khách thập phương mến mộ, chùa đứng trong Top đầu, chuỗi đền chùa có số lượng khách lớn ở vùng Đông Bắc. Tiết xuân Bính Ngọ, du khách trẩy hội, vãn cảnh chùa Lôi Âm “thực mục ” cửa thiền không vẩn đục sắc chùa thành chợ, như đây đó ta thường gặp.
Cửa thiền chay tịnh níu chân du khách.
Nhà sư Thích Bản Tường trụ trì chùa Lôi Âm, gắn Đạo với Đời nhập thế thiền phái trúc lâm Yên Tử cùng Chính quyền địa phương, xây dựng nếp sống văn hóa cửa thiền. UBND phường Tuần Châu xóa các lò nướng gà tự phát, các dịch vụ ăn uống trên đường Chúa Ngự, để cửa thiền chay tịnh, tránh cháy rừng, bảo vệ môi trường nguồn nước hồ Yên Lập. Phương tiện giao thông được sắp xếp hợp lý, từ đường QL18 rẽ vào bến Đá Gân, qua đoạn đường liên thôn dài 1,5km, có xe điện chuyển tải du khách. Hai đầu bến đò có camera an ninh, 19 con đò máy đưa khách qua lòng hồ được đăng kiểm, đủ tiêu chuẩn giao thông đường thủy, khách mặc đủ áo phao, đò mới nhổ neo rời bến. Đường vãn cảnh không có ăn mày- ăn xin, cò mồi, kẻ dở phiền nhiễu. Dịch vụ ẩm thực, du khách thưởng thức thương hiệu gà nướng, dứa Đại Yên, nhà hàng phục vụ có quy hoạch, có quản lý an toàn thực phẩm. Trong những ngày lễ hội, mỗi ngày, chùa Lôi Âm có gần ngàn lượt khách vãng lai, thưởng ngoạn, trật tự - an ninh đảm bảo.
Đường hành hương có vườn rừng hoa mơ- hoa mận khoe sắc trong tiết xuân chek in, chụp ảnh lưu niệm rất đẹp.
Dưới tán những cánh rừng thông là vườn dứa sai quả và những cây lim loài gỗ lớn sinh trưởng.
Chùa Lôi Âm giữ gìn phong cảnh, giữ gìn nét đẹp văn hóa ngàn xưa, nơi từ bi cửa Phật, một vùng du lịch tâm linh, du lịch sinh thái cuốn hút du khách xa gần. Cửa thiền tỏa sáng nét đẹp văn hóa truyền thống bên vịnh Hạ Long-kỳ quan thiên nhiên thế giới, ngôi chùa cảnh quan môi trường, đệ nhất tiên cảnh ở Quảng Ninh.
Vũ Phong Cầm
