Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh Hội An tiếp tục thực hiện những cam kết sau khi gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực Thủ công và Nghệ thuật dân gian. Đây cũng là dịp để thành phố nhìn lại cách di sản có thể trở thành nguồn lực cho sáng tạo và phát triển thay vì chỉ được tiếp cận dưới góc độ bảo tồn.
Di sản không đứng ngoài đời sống
Hội An có hơn 50 nghề và làng nghề thủ công cùng nhiều loại hình nghệ thuật dân gian được cộng đồng thực hành, trao truyền qua nhiều thế hệ. Từ mộc Kim Bồng, gốm Thanh Hà, làng rau Trà Quế đến Bài chòi, Hát Bội, Bả trạo và không gian văn hóa biển đảo Cù Lao Chàm, những giá trị ấy tạo nên bản sắc riêng của đô thị di sản.
Theo bà Trương Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng, giá trị của Hội An không chỉ nằm ở những công trình kiến trúc cổ hay các di tích được gìn giữ, mà còn hiện diện sinh động trong đời sống cộng đồng, làng nghề, nghệ thuật dân gian, lễ hội, ẩm thực và nếp sống của người dân.
Từ cách nhìn đó, sáng tạo không đồng nghĩa với việc thay thế những giá trị truyền thống bằng một lớp vỏ mới. Ngược lại, sáng tạo có thể bắt đầu từ chính những gì đã tồn tại, tìm ra cách kể mới, hình thức mới và không gian mới để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.
“Một thành phố sáng tạo không chỉ được tạo nên bởi những sự kiện mới, mà quan trọng hơn là khả năng biến di sản thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo, nguồn lực cho phát triển và nền tảng cho một cộng đồng văn hóa năng động, bền vững”, bà Trương Thị Hồng Hạnh nhấn mạnh.
Từ tri thức nghề đến những hình thức mới
Tinh thần này được thể hiện qua nhiều hoạt động của Tuần lễ. Các triển lãm không chỉ giới thiệu sản phẩm thủ công mà còn đặt di sản trong mối quan hệ với thiết kế và công nghệ đương đại.
Tại không gian “Chạm Truyền thống”, công chúng có cơ hội tiếp cận các nghề như gốm, mộc, tre, đèn lồng, dệt chiếu, đan võng ngô đồng, may đo... qua vật liệu, công cụ, thao tác nghề và những thử nghiệm mới.
Trong khi đó, triển lãm “Xuyên mạch Văn hóa - Sáng tạo vươn xa” đặt trọng tâm vào quá trình số hóa di sản. Những chất liệu quen thuộc như thẻ Bài Chòi, nếp mái phố Hội, Hát Bội hay hình ảnh đời sống địa phương được chuyển hóa thành kiểu chữ, animation, thiết kế đa phương tiện, sản phẩm lưu niệm và art toy.
Đây là cách dữ liệu văn hóa được mở rộng khỏi phạm vi lưu giữ, trở thành chất liệu để sáng tạo những sản phẩm và cách kể mới.
Cộng đồng là chủ thể của sáng tạo
Một điểm đáng chú ý của Tuần lễ sáng tạo Hội An 2026 là sự tham gia của nhiều nhóm chủ thể: nghệ nhân, người trẻ, nhà thiết kế, doanh nghiệp, chuyên gia và cộng đồng địa phương.
Chuỗi tọa đàm, tập huấn từ ngày 29 đến 31/8 tập trung vào việc kết nối nguồn lực bản địa với công nghệ, thị trường và những phương thức hợp tác mới. Các nội dung thực hành trải rộng từ thiết kế sản phẩm bền vững, nhận diện tài nguyên làng nghề đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng nội dung, kể chuyện bằng hình ảnh – video và phát triển điểm đến số.
Cách tiếp cận này đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm. Nghệ nhân không chỉ trình diễn mà còn trao truyền tri thức; người trẻ không chỉ thưởng thức mà có cơ hội tham gia; doanh nghiệp có thể tìm kiếm những hướng phát triển mới từ tài nguyên văn hóa bản địa.
Khi du khách trở thành một phần của câu chuyện
Không gian sáng tạo cũng được mở rộng từ sân khấu, triển lãm đến phố cổ, bảo tàng và làng nghề. Các workshop thủ công, hoạt động trải nghiệm và hành trình khám phá giúp du khách tiếp cận Hội An theo cách chủ động hơn.
Thử thách “Xuyên mạch Nghệ” sử dụng công nghệ GPS để dẫn người tham gia qua các điểm trong đô thị, kết hợp khám phá thông tin di sản và nhiệm vụ tương tác. Phiên bản thử nghiệm Bản đồ các Không gian nghệ thuật và sáng tạo Hội An cũng kết nối các làng nghề, điểm đến văn hóa, nghệ nhân, nghệ sĩ và những không gian đang thực hành sáng tạo.
Nhờ đó, du khách không chỉ đứng ngoài quan sát một đô thị di sản, mà có thể trực tiếp chạm vào vật liệu, kỹ thuật, câu chuyện và con người làm nên Hội An.
Theo ban tổ chức Tuần lễ sáng tạo Hội An 2026 không hướng tới việc tạo ra một sự kiện ngắn hạn. Theo định hướng của chương trình, thành phố mong muốn từng bước xây dựng Tuần lễ thành một sản phẩm văn hóa – du lịch có dấu ấn riêng, tạo thêm không gian cho cộng đồng sáng tạo và mở ra những giá trị kinh tế mới từ thủ công, nghệ thuật dân gian.
Việc các hoạt động được mở rộng đến nhiều địa bàn, làng nghề, bảo tàng, xưởng nghề, studio và không gian cộng đồng cũng cho thấy một cách tiếp cận rộng hơn: cả đô thị cùng trở thành không gian sáng tạo.Với Hội An, giá trị của di sản vì thế không chỉ nằm ở những gì được gìn giữ từ quá khứ, mà còn ở khả năng tạo cảm hứng cho hiện tại và mở ra những giá trị mới cho tương lai.
