Phát biểu tại sự kiện “Ngày Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026” với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn (NHNN) cho rằng chuyển đổi số đang bước vào giai đoạn mới.
Theo đó, mục tiêu không chỉ là đưa thêm dịch vụ ngân hàng lên môi trường số mà phải góp phần nâng năng suất, giảm chi phí xã hội, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính và tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
Gần 89% người từ 15 tuổi có tài khoản thanh toán
.Theo Thống đốc, sau 5 năm đẩy mạnh chuyển đổi số, ngành Ngân hàng đã đạt nhiều kết quả đáng chú ý với gần 89% người từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản thanh toán. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 vượt 28 lần GDP.
Trong 5 năm qua, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng bình quân khoảng 59% mỗi năm. Riêng giao dịch tài chính qua mã QR tăng trên 100% mỗi năm.
Việc kết nối với dữ liệu dân cư, định danh điện tử và tăng cường xác thực cũng giúp ngân hàng cung cấp dịch vụ trực tuyến thuận tiện hơn, đồng thời nâng khả năng cảnh báo và phòng chống gian lận.
Tuy nhiên, Thống đốc cho rằng đây mới là bước đầu. Chuyển đổi số càng sâu thì các vấn đề về dữ liệu, an ninh mạng, gian lận số, quyền riêng tư và quản trị AI càng đặt ra nhiều yêu cầu mới. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Thống đốc đặt ra là nâng cấp hạ tầng số và chuẩn hóa dữ liệu.Ngành Ngân hàng cần xây dựng kiến trúc dữ liệu thống nhất, nâng chất lượng dữ liệu theo hướng đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và có khả năng chia sẻ. Việc kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành cũng cần được đẩy mạnh. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là có nhiều dữ liệu hơn mà phải sử dụng dữ liệu để quản lý, giám sát, ra quyết định, dự báo và cảnh báo sớm tốt hơn.
Ứng dụng phải tạo ra giá trị thực tế.
Các ngân hàng được yêu cầu nghiên cứu AI trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận, tối ưu quy trình, chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm. Mỗi ứng dụng AI phải trả lời được ba câu hỏi: giải quyết vấn đề gì, tạo ra giá trị gì và kiểm soát rủi ro ra sao. Cùng với đó, ngành Ngân hàng cần xây dựng nguyên tắc quản trị AI, bảo đảm trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của khách hàng. An ninh mạng và phòng chống gian lận được Thống đốc xác định là một yêu cầu đặc biệt quan trọng.
Các ngân hàng cần chuyển từ xử lý sự cố sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; tăng đầu tư cho an ninh mạng, an ninh dữ liệu và phòng chống gian lận. Trong bối cảnh tội phạm sử dụng AI, Deepfake và các thủ đoạn công nghệ cao ngày càng tinh vi, ngân hàng không chỉ phải bảo vệ hệ thống của mình mà còn phải bảo vệ khách hàng.
Chuyển đổi số phải giúp người dân tiếp cận vốn dễ hơn
Theo định hướng của Thống đốc, chuyển đổi số cuối cùng phải quay trở lại phục vụ người dân và doanh nghiệp. Ngân hàng cần khai thác dữ liệu tốt hơn để đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng và thiết kế sản phẩm phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, người lao động và khu vực nông thôn. Những khách hàng có phương án kinh doanh khả thi, dòng tiền minh bạch cần có cơ hội tiếp cận vốn thuận lợi hơn với chi phí hợp lý.
Đồng thời, chuyển đổi số phải tính đến những người cao tuổi, người yếu thế và người dân vùng sâu, vùng xa, để các dịch vụ tài chính cơ bản không trở thành thứ chỉ dành cho người thành thạo công nghệ.
Thống đốc cũng yêu cầu ngành Ngân hàng chú trọng đào tạo nhân lực về dữ liệu, AI, công nghệ và an ninh mạng. Đặc biệt, người đứng đầu mỗi đơn vị phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số. Mỗi nhiệm vụ phải có mục tiêu, sản phẩm, người chịu trách nhiệm, nguồn lực, thời hạn và chỉ tiêu đo lường cụ thể.
Theo Thống đốc, dữ liệu, AI và công nghệ số đang mở ra không gian phát triển lớn cho ngành Ngân hàng. Nhưng để biến cơ hội thành động lực tăng trưởng, cần đồng thời có thể chế phù hợp, hạ tầng hiện đại, dữ liệu chất lượng, nhân lực đủ năng lực và một hệ thống an toàn để tạo dựng niềm tin.
Mục tiêu cuối cùng là biến công nghệ thành năng suất, dữ liệu thành nguồn lực và chuyển đổi số thành sự thuận tiện cho người dân, cơ hội cho doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh mới của nền kinh tế.
“Biến công nghệ thành năng suất; biến dữ liệu thành nguồn lực; biến đổi mới sáng tạo thành sản phẩm, dịch vụ; biến chuyển đổi số thành sự thuận tiện cho người dân, cơ hội cho doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh mới của nền kinh tế. Chuyển đổi số là một hành trình dài và phía trước còn nhiều nhiệm vụ phải thực hiện, nhưng với những kết quả đã đạt được cùng sự định hướng, chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ của các Bộ, ban, ngành, địa phương cùng sự đồng hành của người dân và doanh nghiệp...” là định hướng được Thống đốc nhấn mạnh đối với ngành Ngân hàng trong giai đoạn mới.
Theo Ngân hàng Nhà nước, chuyển đổi số ngành Ngân hàng đang chuyển từ giai đoạn số hóa sang khai thác dữ liệu, ứng dụng AI và phát triển hệ sinh thái số, với người dân và doanh nghiệp là trung tâm.
Đến cuối năm 2025, gần 89% người từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản thanh toán. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt trong năm 2025 vượt 28 lần GDP. Trong giai đoạn 2021-2025, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng bình quân 58,86% mỗi năm, trong khi giá trị giao dịch tăng bình quân 24,36% mỗi năm. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch tăng 34,28% và giá trị tăng 12,24% so với cùng kỳ năm 2025.
Việc kết nối dữ liệu và xác thực khách hàng cũng có bước tiến đáng kể. Đến ngày 31/7/2026, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học thành công hơn 167,8 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,78 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.
Trong công tác phòng chống gian lận, hệ thống SIMO đã cảnh báo hơn 4,9 triệu lượt khách hàng về các tài khoản, ví điện tử có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật. Sau khi nhận cảnh báo, hơn 1,6 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch, với tổng số tiền tương ứng hơn 5.500 tỷ đồng.
Chuyển đổi số cũng được gắn với cải cách thủ tục hành chính. NHNN đã đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa 269 trong tổng số 298 thủ tục hành chính, tương đương 90,3%, đồng thời cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh. Đến năm 2025, NHNN đã cung cấp 57 dịch vụ công toàn trình, trong đó có 32 dịch vụ được triển khai thêm trong năm.
Tinh thần đổi mới cũng được thúc đẩy trong nội bộ ngành. Năm 2025, toàn ngành Ngân hàng ghi nhận khoảng 1.460 sáng kiến. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, 51 đơn vị đã ghi nhận 200 sáng kiến số.
Những con số này cho thấy chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng không còn chỉ là đưa dịch vụ lên môi trường trực tuyến. Trọng tâm đang chuyển sang khai thác dữ liệu, tăng khả năng phát hiện và ngăn ngừa gian lận, cải cách thủ tục và sử dụng công nghệ để nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
