Mỗi độ xuân về, khi mây trắng còn vương trên những triền núi Tam Đảo, Tây Thiên lại bước vào mùa lễ hội - mùa của hành hương, tri ân và kết nối với những giá trị cội nguồn.
Theo ông Đào Thắng, Chủ tịch UBND xã Đại Đình, tỉnh Phú Thọ, năm nay, lễ hội diễn ra từ ngày 02 đến 04/4/2026 (tức 15–17 tháng Hai âm lịch) tại Khu di tích danh thắng Tây Thiên. Lễ hội nhằm giáo dục truyền thống yêu nước, tưởng nhớ công đức của Quốc Mẫu Tây Thiên trong buổi đầu dựng nước và giữ nước của dân tộc, khơi dậy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, hướng về nguồn cội, tri ân công đức tổ tiên. Sự kiện không chỉ là một lễ hội văn hóa tâm linh thường niên, mà còn là lời mời gọi du khách đến với một không gian du lịch giàu bản sắc, nơi thiên nhiên, tín ngưỡng và trải nghiệm hòa quyện trong từng bước chân.
Hành trình tâm linh giữa đại ngàn
Quốc mẫu Tây Thiên được thờ tự chính tại đền Thượng trên đỉnh núi Thạch Bàn. Bà còn được suy tôn danh hiệu “Tam Đảo sơn trụ Quốc Mẫu tối linh Đại vương” – Đệ nhất thượng đẳng Phúc Thần, là hiện thân của Mẫu Thượng Ngàn (một trong Thánh Mẫu Tứ Phủ chuyên trách cai quản, sáng tạo vũ trụ). Đến năm Cảnh Hưng 24 (1763) đời vua Lê Hiến Tông, Quốc Mẫu được Bộ Lễ xếp vào vị trí thứ 2 trong danh sách 19 vị sơn thần.
Với tín ngưỡng văn hóa tâm linh đó, Tây Thiên là một điểm đến buộc du khách phải chậm lại, để cảm nhận từng nhịp thở của núi rừng, từng lớp không gian văn hóa lịch sử chồng xếp qua thời gian. Từ chân núi, du khách có thể lựa chọn hành trình cáp treo để phóng tầm mắt ngắm trọn màu xanh thăm thẳm của rừng Tam Đảo, hoặc men theo những bậc đá uốn lượn, len qua suối Giải Oan, thác Bạc để cảm nhận rõ hơn sự giao hòa giữa thiên nhiên và tâm linh. Mỗi điểm dừng chân, từ Đền Thỏng, Đền Thượng đến Chùa Thượng đều là một không gian linh thiêng, nơi hương khói quyện trong sương núi, tạo nên cảm giác vừa thanh tịnh, vừa huyền ảo.
Lễ hội năm nay được tổ chức với đầy đủ các nghi lễ truyền thống như Lễ cáo, Lễ rước kiệu, Lễ khai mạc và Lễ tạ, tái hiện một cách trang nghiêm đời sống tín ngưỡng gắn với thờ Mẫu Tây Thiên.
Đặc biệt, nghi thức rước kiệu diễn ra vào sáng chính hội mang đậm màu sắc dân gian, với đoàn rước gồm đội múa sênh tiền, nhạc bát âm, kiệu Văn và kiệu Bát cống, tạo nên một không gian lễ hội sống động, giàu tính biểu tượng. Những bước chân rước kiệu không chỉ là nghi thức, mà còn là hành trình kết nối quá khứ với hiện tại, nơi cộng đồng cùng nhau gìn giữ ký ức văn hóa.
Không gian của di sản “sống”
Điểm đặc biệt của Lễ hội Tây Thiên không chỉ nằm ở phần lễ trang nghiêm, mà còn ở phần hội phong phú, nơi các giá trị văn hóa được “sống” cùng cộng đồng. Trong suốt thời gian diễn ra lễ hội, du khách có thể hòa mình vào các hoạt động văn hóa thể thao đặc sắc như: Biểu diễn nghệ thuật “Linh thiêng Tây Thiên”, trống hội; Tổ chức giao lưu văn hóa, văn nghệ, biểu diễn dân ca Soọng cô của đồng bào Sán Dìu; Hội thi làm bánh Chưng, bánh Gio và bánh Dày; Tổ chức Giải bóng chuyền hơi, kéo co, cờ tướng;…
Song song với các hoạt động lễ hội, không gian trưng bày di sản và xúc tiến du lịch cũng mang đến cái nhìn toàn diện hơn về vùng đất này, từ tư liệu văn hóa dân gian đến các sản phẩm du lịch đặc trưng. Những làn điệu dân ca Soọng cô của người Sán Dìu, những hội trại văn hóa hay các hoạt động cộng đồng khác góp phần tạo nên một Tây Thiên vừa linh thiêng, vừa gần gũi, vừa truyền thống nhưng cũng đầy sức sống.
Điểm đến của du lịch bền vững và trải nghiệm đa tầng
Không chỉ là nơi hành hương, Tây Thiên đang dần khẳng định vị thế là một điểm đến du lịch tổng hợp, kết hợp hài hòa giữa tâm linh, sinh thái và nghỉ dưỡng. Nằm trong quần thể Tam Đảo, một trong những vùng sinh thái đặc sắc của miền Bắc, Tây Thiên sở hữu lợi thế lớn về cảnh quan, khí hậu và tài nguyên rừng.
Những năm gần đây, hạ tầng du lịch tại Tây Thiên đã được đầu tư bài bản, từ hệ thống cáp treo, giao thông nội khu, xe điện đưa đón… đến các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, góp phần nâng cao trải nghiệm cho du khách. Công tác tổ chức lễ hội cũng được chú trọng theo hướng văn minh, an toàn, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành nhằm đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và chất lượng dịch vụ.
Không gian lễ hội được quy hoạch hợp lý, các hoạt động kinh doanh dịch vụ được quản lý chặt chẽ, hướng tới xây dựng hình ảnh điểm đến thân thiện, chuyên nghiệp. Đây chính là nền tảng để Tây Thiên không chỉ là điểm đến mùa lễ hội, mà còn có thể thu hút du khách quanh năm.
Giữa nhịp sống hiện đại, Tây Thiên vẫn giữ cho mình một nhịp điệu riêng: chậm, sâu và đầy chiêm nghiệm. Đến đây, du khách không chỉ tìm kiếm sự bình an trong tâm hồn, mà còn có cơ hội khám phá một không gian văn hóa giàu chiều sâu, nơi mỗi nghi lễ, mỗi câu chuyện đều mang theo dấu ấn của lịch sử.
Lễ hội Tây Thiên 2026 vì thế không chỉ là một sự kiện, mà là một hành trình trở về với cội nguồn, với những giá trị bền vững của dân tộc. Và trong hành trình ấy, mỗi bước chân đều trở nên ý nghĩa hơn, khi được đặt giữa đại ngàn xanh thẳm, nơi linh khí đất trời và lòng người cùng hội tụ.
